การผ่าตัดมดลูกฉุกเฉินหลังคลอดในมารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอด เปรียบเทียบกับมารดาที่ผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง - วิจักขณาลัญฉ์, ยุพาพร (วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์, 2018)
หลักการและเหตุผล: การผ่าตัดฉุกเฉินหลังคลอด เป็นการผ่าตัดทีมวัตถุประสงค์เพื่อช่วยชีวิตมารดาจากภาวะ แทรกซ้อนที่รุนแรงหลังคลอดจนคุกคามต่อชีวิตของมารดาโดยไม่สามารถรักษาแบบประคับประคองได้ เช่น ตกเลือกมาก หรือติดเชื้อที่มดลูก การผ่าตัดอาจทำหลังคลอดบุตรทางช่องคลอด หรือหลังการผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้องก็ได้ ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะศึกษาความแตกต่างของมารดาทั้ง 2 กลุ่มนี้ วัตถุประสงค์: เพื่อหาอุบัติการณ์ ลักษณะของมารดา ผลของการคลอดและการผ่าตัดมดลูกสาเหตุของการตัดมดลูกฉุกเฉินหลังคลอดจากข้อบ่งชี้ของแพทย์ในการตัดสินใจตัดมดลูก ลักษณะทางพยาธิวิทยาของมดลูก และผลแทรกซ้อนหลังผ่าตัด รูปแบบวิจัย: เป็นการศึกษาแบบวิเคราะห์ย้อนหลัง สถานศึกษา: กลุ่มงานสูติ-นรีเวชกรรม โรงพยาบาลสุรินทร์ วิธีการศึกษา: รวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนของโรงพยาบาล และทะเบียนห้องผ่าตัด กลุ่มที่ศึกษา: มารดาที่มีอายุครรภ์ 28 สัปดาห์ขึ้นไป ที่มาคลอดและได้รับการตัดมดลูกฉุกเฉิน จากการตกเลือดภายใน 24 ชั่วโมงหลังคลอด จำแนกเป็นกลุ่มมารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอดกับมารดาที่ผ่าตัด คลอดบุตรทางหน้าท้อง ตั้งแต่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2546 - 30 กันยายน พ.ศ. 2553 ผลการศึกษา: ในระยะเวลา 8 ปี ที่ศึกษามีมารดาที่ได้รับการผ่าตัดมดลูกฉุกเฉินหลังคลอด จำนวน 47 คน จาก มารดาที่คลอดทั้งหมด 47,726 คน (0.98 : 1,000 การคลอด) เป็นมารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอด 15 คน (0.52 : 1,000 การคลอดบุตรทางช่องคลอด) และมารดาที่ผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง 32 คน (1.71:1,000 การผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง) มารดาอายุ 32.94 ± 4.73 ปี อายุครรภ์ 37.68 ± 2.96 สัปดาห์ ข้อบ่งชี้เริ่มต้นในการผ่าตัดมดลูก คือ uterine atony 27 คน (ร้อยละ 57.5) uncontrolled bleeding 8 คน (ร้อยละ 17) placenta adherent และ uterine and cervical tear อย่างละ 5 คน (ร้อยละ 10.6) เป็นการผ่าตัดในเวลากลางคืน ร้อยละ 68.1 ใช้เวลาผ่าตัด 74.13±28.21 นาที เสียเลือด 2606.38±1247.15 มิลลิลิตร ต้องให้เลือดทดแทน 1574.36±1054.94 มิลลิลิตร ทารกมีน้ำหนัก 2712.34±949.49 กรัม เป็นการผ่าตัด total hysterectomy ร้อยละ 61.7 (ร้อยละ 90.6 ของมารดาที่ผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง ส่วน มารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอด ไดรับการผ่าตัดมดลูกชนิด subtotal hysterectomy ทั้งหมด P=0.000) จำนวนวันนอนโรงพยาบาล 5.21±1.97 วัน ผลการตรวจทางพยาธิวิทยา เป็น placenta adherent ร้อยละ 46.8 gravid uterus ร้อยละ 25.5 ผลแทรกซ้อนหลังผ่าตัด พบ DIC ในมารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอด มากกว่ามารดาที่ผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง (ร้อยละ 46.7 กับ 15.6 ตามลำดับ P=0.034) ต้องให้เลือดทดแทนในมารดาทุกคน ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจและนอน ICU ต่อหลังผ่าตัดร้อยละ 27.7 มารดา 2 คนเสียชีวิตในวันแรกหลังผ่าตัด สรุป: placenta adherent เป็นสาเหตุในการผ่าตัดมดลูกหลังคลอดทั้งในมารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอดและมารดาที่ผ่าตัดคลอดบุตรทางหน้าท้อง เกิดภาวะ DIC ในมารดาที่คลอดบุตรทางช่องคลอดมากกว่ามารดาที่คลอดบุตรทางหน้าท้อง