วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม

การพัฒนารูปแบบการจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการทำงานแบบมีส่วนร่วมในบุคลากร งานจ่ายกลาง โรงพยาบาลมหาสารคาม

กฤษดา น้อยสุวรรณา, จารุวรรณ วิโรจน์, ณัชชลิดา ยุคะลัง — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการทำงานแบบมีส่วนร่วมในบุคลากรงานจ่ายกลาง โรงพยาบาลมหาสารคาม

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม กลุ่มเป้าหมาย 2 กลุ่ม คือ กลุ่มพัฒนารูปแบบ ได้แก่ บุคลากรงานจ่ายกลาง และกลุ่มใช้รูปแบบ ได้แก่ คณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน เลือกแบบเฉพาะเจาะจง รวมจำนวน 66 คน ดำเนินการระหว่างเดือนเมษายน–กันยายน 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ แบบประเมินความเสี่ยงทางสุขภาพและสภาพแวดล้อมการทำงาน และแบบสอบถามการรับสัมผัสสิ่งคุกคามสุขภาพจากการทำงาน ตรวจวัดสภาพแวดล้อมการทำงานด้วยเครื่องมืออาชีวสุขศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Wilcoxon signed-rank test

ผลการศึกษา : กลุ่มเป้าหมายจำนวน 46 คน เป็นเพศชายและเพศหญิงเท่ากัน อายุระหว่าง 45–59 ปีร้อยละ 47.8 (X=44.3, SD=8.9) อายุงานในงานจ่ายกลางอยู่ระหว่าง 5–10 ปี ร้อยละ 39.1 (X=9.2, SD=6.1) ผลการประเมินพบสิ่งคุกคามด้านเคมีอยู่ในระดับยอมรับไม่ได้ รูปแบบการจัดการความเสี่ยง MSKH Model ประกอบด้วย การเฝ้าระวังและติดตามความเสี่ยง (Monitoring) การค้นหาและชี้บ่งอันตราย (Survey) การสร้างองค์ความรู้ (Knowledge) และการควบคุมความเสี่ยง (Hazard Control) โดยการมีส่วนร่วมของผู้ปฏิบัติงานในการควบคุมความเสี่ยง ได้แก่ การทบทวนและจัดทำคู่มือการปฏิบัติการทำงานที่ปลอดภัย การปรับปรุงสภาพแวดล้อมการทำงาน และการจัดอบรมด้านความปลอดภัยในการทำงาน ผลการประเมินคะแนนความรู้ก่อนและหลังการอบรมมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) ผลการจัดการความเสี่ยงฯ พบว่าสามารถลดระดับความเสี่ยงด้านเคมีอยู่ในระดับปานกลาง พบปัจจัยแห่งความสำเร็จคือการมีส่วนร่วมในการดำเนินการควบคุมความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการทำงานของบุคลากรผู้ปฏิบัติงาน

สรุปผลการศึกษา : รูปแบบการจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการทำงาน ประกอบด้วย การเฝ้าระวังและติดตามความเสี่ยง การค้นหาและชี้บ่งอันตราย การสร้างองค์ความรู้ และการควบคุมความเสี่ยงโดยการมีส่วนร่วมของผู้ปฏิบัติงานในการดำเนินกิจกรรมควบคุมความเสี่ยงฯ ตามสภาพปัญหาที่พบผลการจัดการความเสี่ยงพบว่าระดับความเสี่ยงทางสุขภาพจากการทำงานในบุคลากรงานจ่ายกลาง

การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคไข้หูดับในชุมชน ตำบลท่าตูม อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

ณัฐจิรา อัปปะมะโน, พัดชา หิรัญวัฒนกุล, จารุวรรณ วิโรจน์ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาสถานการณ์ พัฒนาและประเมินผลรูปแบบการป้องกันโรคไข้หูดับในชุมชนตำบลท่าตูม อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

รูปแบบวิจัย : การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยใช้แนวคิดของ Kemmisและ McTaggartประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ ระยะศึกษาสถานการณ์ ระยะพัฒนา และระยะประเมินผล ระหว่างเดือนมีนาคม–กันยายน 2568 กลุ่มตัวอย่างคือประชาชนอายุ 60 ปีขึ้นไป จากการสุ่มอย่างง่าย จำนวน 297 คน และกลุ่มเป้าหมายคือคณะกรรมการพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคไข้หูดับ จำนวน 47 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แนวคำถามสนทนากลุ่ม และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา(ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติ Paired t-test ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษา : บริบทพื้นที่ตำบลท่าตูมยังมีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคไข้หูดับ และการดำเนินงานป้องกันโรคเดิมเป็นการดำเนินงานโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเพียงฝ่ายเดียว รูปแบบที่พัฒนาขึ้นจึงมุ่งเน้นการบูรณาการข้อมูล การคัดเลือกปัญหาสำคัญ การบูรณาการหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการใช้มาตรการที่เหมาะสมกับบริบทชุมชน ผ่านกิจกรรมหลัก 5 กิจกรรม ได้แก่ การอบรมให้ความรู้ การสร้างแกนนำ การบูรณาการหน่วยงาน การสร้างความตระหนักรู้ และการติดตามประมวลผล เกิดเป็นรูปแบบการป้องกันโรคไข้หูดับ “TATUM Model” ภายหลังการดำเนินงานพบว่าประชาชนและคณะกรรมการพัฒนารูปแบบมีค่าเฉลี่ยความรู้ เจตคติ พฤติกรรม และความพึงพอใจเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และไม่พบผู้ป่วยโรคไข้หูดับในพื้นที่ในช่วงปี 2567–2568

สรุปผลการศึกษา : รูปแบบการป้องกันโรคไข้หูดับที่พัฒนาขึ้นมีความชัดเจน เหมาะสมกับบริบทชุมชน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง โดยปัจจัยแห่งความสำเร็จสำคัญ ได้แก่ การป้องกันโรคเชิงรุก การเฝ้าระวังโรคอย่างต่อเนื่อง และการติดตามประมวลผลอย่างเป็นระบบ ซึ่งเอื้อต่อความยั่งยืนของการป้องกันโรคในระดับชุมชน

การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานลดอุบัติเหตุทางถนน อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์

เรืองยศ มุดนาเวท, พัดชา หิรัญวัฒนกุล, ณัชชลิดา ยุคะลัง — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อพัฒนาและประเมินการใช้รูปแบบการดำเนินงานลดอุบัติเหตุทางถนน อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์

รูปแบบและวิธีวิจัย : การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ ระยะศึกษาสถานการณ์ ระยะพัฒนา และระยะประเมินผล ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์–กรกฎาคม 2568 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย คณะกรรมการแกนนำ 110 คน ประชาชนอายุ 18 ปีขึ้นไป 155 คน และประชาชนในเขตอำเภอนามน 100 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแนวคำถามสนทนากลุ่ม และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติ paired sample t-test ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษา : อำเภอนามนมีปัจจัยเสี่ยงด้านพฤติกรรมผู้ใช้ถนน สภาพถนน และระบบข้อมูลอุบัติเหตุแม้มีกลไกระดับอำเภอ แต่ยังขาดการบูรณาการเชิงระบบ การพัฒนารูปแบบใช้กระบวนการมีส่วนร่วมและดำเนินกิจกรรม 6 กิจกรรม ได้แก่ การอบรมให้ความรู้และทบทวนบทบาทหน้าที่ สร้างแกนนำ เพื่อสร้างความเข้าใจปัญหาและพลังการมีส่วนร่วมร่วมกัน สำรวจและแก้ไขจุดเสี่ยง ประชาสัมพันธ์รณรงค์ในชุมชนเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชน พัฒนาระบบจัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูล และสร้างการมีส่วนร่วมของเครือข่าย เพื่อขับเคลื่อน ติดตาม และสะท้อนผลอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่า ความรู้ เจตคติ การมีส่วนร่วม และความพึงพอใจของประชาชนและคณะกรรมการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนนลดลงร้อยละ 46 และผู้เสียชีวิตลดจาก 2 ราย เหลือ 0 ราย ทั้งนี้ ความสำเร็จเกิดจากความร่วมมือของเครือข่าย การใช้ข้อมูลต่อเนื่อง และการสนับสนุนจากผู้นำท้องถิ่น นำไปสู่การจัดการความปลอดภัยทางถนนที่มีประสิทธิผลและยั่งยืน

สรุปผลการศึกษา : การพัฒนารูปแบบการลดอุบัติเหตุทางถนนด้วยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ทำให้เกิดการทำงานเชิงระบบและความร่วมมือของภาคีในพื้นที่ ผลลัพธ์สะท้อนประสิทธิผลของรูปแบบโดยจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตลดลง พร้อมทั้งเสริมศักยภาพเครือข่ายและการจัดการความปลอดภัย
ทางถนนอย่างยั่งยืน

บทบาทพยาบาลในการวางแผนจำหน่ายผู้ป่วยเด็กวิกฤต: การประยุกต์ใช้ทฤษฎีการพยาบาลของเวอร์จิเนีย เฮนเดอร์สัน และการดูแลแบบยึดครอบครัวเป็นศูนย์กลาง

นิศาชล สังฆ์สุข, กนกจันทร์ เขม้นการ, กนกวรรณ เพชรสุวรรณ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

การวางแผนจำหน่ายมีความสำคัญกับผู้ป่วยเด็กป่วยวิกฤตทั้งนี้เพื่อให้การดูแลรักษาพยาบาลผู้ป่วยเด็กวิกฤตมีประสิทธิภาพตั้งแต่เข้ารับบริการในหน่วยอภิบาลผู้ป่วยวิกฤตกุมารเวชกรรม และลดอัตราการกลับเข้ารับการรักษาซ้ำ บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายกรอบการวางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยเด็กกรณีศึกษา โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการพยาบาลของเวอร์จิเนีย เฮนเดอร์สัน ร่วมกับแนวคิดในการดูแลแบบยึดครอบครัวเป็นศูนย์กลาง กำหนดเป็นกรอบในการวางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยขณะที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาในหน่วยอภิบาลผู้ป่วยวิกฤตกุมารเวชกรรม ทั้งนี้เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเด็กและครอบครัวได้รับการดูแลตามกระบวนการพยาบาลที่มีมาตรฐาน มุ่งเน้นเสริมสร้างความแข็งแกร่ง ความตั้งใจ ความรู้ ของผู้ป่วยเด็กและครอบครัวในทุกมิติของความผาสุกด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ

การพัฒนาและประเมินผลโปรแกรมการจัดการโภชนาการแบบมีส่วนร่วมต่อภาวะโภชนาการ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารในผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง จังหวัดมหาสารคาม

บุญญาดา แสนมี, กชณากาญ ดวงมาตย์พล, ภัทรศรี พิมทา, รุจลิทร์ มีเพียร — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อพัฒนาและประเมินผลโปรแกรมการจัดการโภชนาการแบบมีส่วนร่วมต่อภาวะโภชนาการและพฤติกรรมการบริโภคอาหารในผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง จังหวัดมหาสารคาม

รูปแบบวิจัย : การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action research) ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ดำเนินการ 2 วงรอบ (มกราคม – กันยายน 2568) กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องที่มารับบริการในหน่วยไตเทียม โรงพยาบาลมหาสารคาม คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์คัดเข้า–คัดออก จำนวน 79 คน โปรแกรมการจัดการโภชนาการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Nutrition Care Model: PNCM)ซึ่งประกอบด้วย 1) การประเมินภาวะโภชนาการแบบหลายมิติ 2) การให้คำปรึกษาเฉพาะราย 3) การติดตามพฤติกรรม และ 4) การสะท้อนผลเพื่อพัฒนา เครื่องมือเก็บข้อมูลประกอบด้วยแบบประเมินภาวะโภชนาการ (serum albumin ดัชนีมวลกาย เส้นรอบวงแขน และการประเมินภาวะโภชนาการโดยรวม) และแบบวัดพฤติกรรมการบริโภคอาหาร เครื่องมือผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่านและมีค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.82 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ และการทดสอบเปรียบเทียบรายคู่ภายหลัง

ผลการศึกษา : ภายหลังการดำเนินโปรแกรมการจัดการโภชนาการแบบมีส่วนร่วมครบทั้ง 2 วงรอบกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ย serum albumin เส้นรอบวงต้นแขนส่วนกลาง และดัชนีมวลกาย เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (3.43 ± 0.57 กรัม/เดซิลิตร; 24.51 ± 2.99 เซนติเมตร; 24.42 ± 4.28 กิโลกรัม/ตารางเมตร; F = 9.485, p < 0.001; F = 29.42, p < 0.001; F = 23.25, p < 0.001 ตามลำดับ) ในขณะที่คะแนนการประเมินภาวะโภชนาการเชิงอัตวิสัย (SGA) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F = 43.67, p < 0.001) ซึ่งสะท้อนถึงภาวะโภชนาการที่ดีขึ้น เมื่อเปรียบเทียบระหว่างก่อนดำเนินโปรแกรม ภายหลังวงรอบที่ 1 และภายหลังวงรอบที่ 2

สรุปผลการศึกษา : โปรแกรมการจัดการโภชนาการที่พัฒนาขึ้นผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมสามารถส่งเสริมภาวะโภชนาการและพฤติกรรมการบริโภคอาหารของผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องได้อย่างมีประสิทธิภาพซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นรูปแบบการดูแลในหน่วยบริการที่มีบริบทใกล้เคียงกัน

ผลของโปรแกรมเตรียมความพร้อมอย่างมีแบบแผนต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความวิตกกังวลในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดต้อกระจกชนิดใส่เลนส์แก้วตาเทียม

Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมเตรียมความพร้อมอย่างมีแบบแผนต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความวิตกกังวลในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดต้อกระจกชนิดใส่เลนส์แก้วตาเทียม

รูปแบบและวิธีการ : การวิจัยกึ่งทดลองแบบ 2 กลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยผ่าตัดต้อกระจกชนิดใส่เลนส์แก้วตาเทียม จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองกลุ่มละ 30 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมเตรียมความพร้อมอย่างมีแบบแผนต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความวิตกกังวลในผู้ป่วยผ่าตัดต้อกระจกชนิดใส่เลนส์แก้วตาเทียม แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบวัดความรู้ แบบวัดพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแบบวัดความวิตกกังวล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบที

ผลการศึกษา : ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมพบว่ากลุ่มทดลองมีความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองมากกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมและกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 ในขณะเดียวกัน กลุ่มทดลองมีคะแนนความวิตกกังวลน้อยกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมและกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05

สรุปผลการศึกษา : การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมเตรียมความพร้อมอย่างมีแบบแผนต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความวิตกกังวลในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดต้อกระจกชนิดใส่เลนส์แก้วตาเทียมมีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้ ช่วยส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองที่ดี ตลอดจนช่วยลดความวิตกกังวล ควรนำไปขยายผลในการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดตาชนิดอื่น และติดตามผลอย่างต่อเนื่องในระยะยาว

ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในการควบคุมฟอสฟอรัสในอาหารของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม โรงพยาบาลมหาสารคาม

พรระวี บุญมาก, กชณากาญ ดวงมาตย์พล, พิกุล ศรีโยวงค์, วิชชุดา ชัยลิ้นฟ้า — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหา พัฒนา และประเมินผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในการควบคุมฟอสฟอรัสในอาหารต่อพฤติกรรมสุขภาพและผลลัพธ์ทางห้องปฏิบัติการของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม

รูปแบบวิจัย : การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action research) ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ดำเนินการ 2 วงจร กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือด ณ โรงพยาบาลมหาสารคาม จำนวน 31 ราย คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์ระดับฟอสฟอรัสในเลือด > 5.0 mg/dL อย่างน้อย 1 ครั้ง ภายใน 3 เดือนก่อนเข้าร่วมโครงการ เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ โปรแกรมการจัดการตนเองคู่มือภาพอาหาร และแบบประเมินพฤติกรรมฯ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC ≥ 0.80) และค่าความเที่ยง (Cronbach’s alpha = 0.85) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ paired t-test

ผลการศึกษา : การศึกษาสถานการณ์ปัญหาในระยะที่ 1 พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับการควบคุมฟอสฟอรัสในอาหารในระดับต่ำ และมีพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่มีฟอสฟอรัสสูง ส่งผลให้ระดับฟอสฟอรัสในเลือดสูงกว่าเกณฑ์เป้าหมายตามแนวทางการรักษา หลังการพัฒนาและดำเนินการตามโปรแกรมฯ ในระยะที่ 2 พบว่าคะแนนเฉลี่ยความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจาก 13.23 เป็น 14.13 คะแนน (p < 0.001) และคะแนนพฤติกรรมการควบคุมฟอสฟอรัสในอาหารเพิ่มขึ้นจาก 4.11 เป็น 4.74 คะแนน (p < 0.001) สำหรับผลลัพธ์ทางห้องปฏิบัติการ พบว่าระดับฟอสฟอรัสในเลือดลดลงจาก 5.72 ± 0.74 mg/dL เป็น 5.43 ± 0.49 mg/dL (p < 0.001) และค่าผลคูณแคลเซียมและฟอสฟอรัสลดลงจาก 52.09 เป็น 48.42 mg²/dL² (p < 0.001) นอกจากนี้ ผู้ป่วยมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมฯ ในระดับมากที่สุด (Mean = 4.72, SD = 0.38)

สรุปผลการศึกษา : โปรแกรมการจัดการตนเองที่พัฒนาขึ้นสามารถส่งเสริมความรู้และพฤติกรรมการควบคุมฟอสฟอรัสในอาหารของผู้ป่วยฟอกเลือด และส่งผลให้ค่าทางห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โปรแกรมดังกล่าวจึงมีศักยภาพในการนำไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางการพยาบาลเพื่อสนับสนุน
การควบคุมฟอสฟอรัสในผู้ป่วยฟอกเลือดในหน่วยไตเทียมได้อย่างเหมาะสม

การพัฒนาแนวทางการคัดกรองวัณโรคสำหรับกลุ่มเสี่ยงในชุมชน โรงพยาบาลเมยวดี

บังอร ชมเวียง, กำทร ดานา, อนุชา ไทยวงษ์, รัตนาวลี ภักดีสมัย — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : 1) เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์และสภาพปัญหาในการคัดกรองวัณโรคสำหรับกลุ่มเสี่ยงในชุมชน 2) เพื่อพัฒนาและประเมินผลของการใช้แนวทางการคัดกรองวัณโรคสำหรับกลุ่มเสี่ยงในชุมชน โรงพยาบาลเมยวดี

รูปแบบและวิธีการ : ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) ประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ 1) วิเคราะห์สถานการณ์และสภาพปัญหา 2) พัฒนาแนวทางการคัดกรองโดยดำเนินการ 2 วงรอบ และ 3) ประเมินผลการดำเนินการ การวิจัยดำเนินการระหว่างเดือนธันวาคม 2566 ถึงกันยายน 2567 กลุ่มตัวอย่างได้แก่ ทีมสหวิชาชีพ 22 คน และประชาชนกลุ่มเสี่ยง 7 กลุ่ม รวม 1,699 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามความรู้ แบบสอบถามความพึงพอใจ แบบบันทึกผลการคัดกรองและแนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ Paired t-test และ Wilcoxon Signed-Rank Test ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา : อัตราการคัดกรองกลุ่มเสี่ยงเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 58.00 เป็นร้อยละ 91.55 อัตราการค้นพบผู้ป่วยวัณโรครายใหม่เพิ่มขึ้นจาก 16 ราย เป็น 24 ราย ระยะเวลาการเข้าสู่การรักษาลดลงจาก 18.4 วันเป็น 6.8 วัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = 5.24, p-value = 0.005) ความพึงพอใจของทีมสหวิชาชีพและกลุ่มเสี่ยงอยู่ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ย 4.73 และ 4.90 ตามลำดับ และคะแนนความรู้เรื่องวัณโรคเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกองค์ประกอบ (p-value < 0.05)

สรุปผลการศึกษา : แนวทางการคัดกรองวัณโรคที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพในการเพิ่มอัตราการคัดกรองการค้นพบผู้ป่วยรายใหม่ และลดระยะเวลาการเข้าสู่การรักษา

การใช้ค่า Neutrophil-lymphocyte ratio และ platelet-lymphocyte ratio เพื่อพยากรณ์โรคในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

ปณัญพงศ์ ภูนาขาว, สุพรรณี หารคำ, ชวลิต สงครามยศ, ธนิน ฐิติพรรณกุล — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินผลการใช้ค่าที่เหมาะสมของอัตราส่วนของนิวโทรฟิลต่อลิมโฟซัยต์ (NLR) และอัตราส่วนของเกล็ดเลือดต่อลิมโฟซัยต์ (PLR) ในการพยากรณ์โรคในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงก่อนที่จะได้รับการรักษา

รูปแบบและวิธีการ : การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective Analytical study) ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงที่มีผลการตรวจวิเคราะห์ Complete blood count (CBC) ก่อนเข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลมหาสารคามระหว่างปี พ.ศ. 2566 ถึง พ.ศ. 2568 และกลุ่มคนปกติเป็นบุคลากรโรงพยาบาลมหาสารคามที่เข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปี 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสถิติ GraphPad Prismและ IBM-SPSS

ผลการศึกษา : จากผู้ป่วย 157 ราย แบ่งกลุ่มด้วยผลการวินิจฉัยทางพยาธิวิทยาเป็นกลุ่มภาวะที่ไม่ใช่มะเร็ง (Benign) 56 ราย ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงชนิด Adenocarcinoma 101 ราย ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงมีค่า Cut off ของ NLR เท่ากับ 2.55 ด้วยความไวร้อยละ 64.4 ความจำเพาะร้อยละ 94.4
(AUC = 0.827, p<0.001) ค่า Cut off ของ PLR เท่ากับ 212.0 ด้วยความไวร้อยละ 65.3 ความจำเพาะร้อยละ 90.5 (AUC = 0.794, p<0.001) ผู้ป่วยกลุ่ม Benign มีค่า Cut off ของ NLR เท่ากับ 3.15 ด้วยความไวร้อยละ 83.9 ความจำเพาะร้อยละ 97.5 (AUC = 0.951, p<0.001) ค่า Cut off ของ PLR เท่ากับ 212.0 ด้วยความไวร้อยละ 83.9 ความจำเพาะร้อยละ 90.5 (AUC = 0.904, p<0.001) ผู้ป่วยมะเร็ง stage I มีค่า NLR และ PLR แตกต่างจาก stage IV อย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001)

สรุปผลการศึกษา : ค่า Cut off NLR ที่ 2.55 และ PLR ที่ 212.0 สามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อเป็นดัชนีสำหรับการพยากรณ์โรคในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ Adenocarcinoma ก่อนการรักษาและค่า NLR และ PLR มีความสัมพันธ์กับการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็ง

การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของการระงับความรู้สึกด้วย Dexmedetomidine-Fentanyl กับ Midazolam-Fentanyl สำหรับหัตถการสลายนิ่วด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงจากภายนอกร่างกาย (ESWL): การทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมไปข้างหน้า

ภาณุศาสน์ การเกษ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพของ dexmedetomidine ร่วมกับ fentanyl (Dex-Fen) และ midazolam ร่วมกับ fentanyl (MDZ-Fen) สำหรับการระงับความรู้สึกในการสลายนิ่วด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงจากภายนอกร่างกาย (ESWL) ในด้านความพึงพอใจของผู้ป่วย คะแนนความปวด ระดับการระงับความรู้สึก การใช้ยาเสริม ผลต่อระบบไหลเวียนโลหิต และภาวะแทรกซ้อน

รูปแบบและวิธีวิจัย : การศึกษาแบบ prospective randomized controlled trial ในผู้ป่วย 90 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่มเท่า ๆ กัน กลุ่ม Dex-Fen ได้รับ dexmedetomidine 1 µg/kg ใน 15 นาที ตามด้วย continuous infusion 0.2–0.7 µg/kg/h ร่วมกับ fentanyl 1 µg/kg ส่วนกลุ่ม MDZ-Fen ได้รับ midazolam 0.05 mg/kg ร่วมกับ fentanyl 1 µg/kg บันทึกค่าความดันโลหิต อัตราการเต้นของหัวใจ ระดับออกซิเจนในเลือด ระดับความรู้สึกตัว และคะแนนความปวดระหว่างหัตถการ วิเคราะห์ข้อมูลแบบวัดซ้ำด้วย mixed-effects models

ผลการศึกษา : สัดส่วนผู้ป่วยที่มีความพึงพอใจสูง (VAS ≥ 8) สูงกว่าในกลุ่ม Dex-Fen อย่างมีนัยสำคัญ (ร้อยละ 88.9 เทียบกับร้อยละ 60.0; adjusted OR 6.87, 95% CI 2.06–22.85; p = 0.002) คะแนนความพึงพอใจโดยรวมก็สูงกว่าเช่นกัน (adjusted OR 3.93, 95% CI 1.69–9.59; p = 0.002) คะแนนความปวดเฉลี่ยโดยรวมไม่แตกต่างกันระหว่างกลุ่ม แต่พบปฏิสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มและเวลาอย่างมีนัยสำคัญ(IRR 0.99 ต่อช่วงเวลา 15 นาที, 95% CI 0.98–0.99; p < 0.001) ระดับความรู้สึกตัว และระยะเวลาฟื้นตัวไม่แตกต่างกัน ไม่พบภาวะ hypotension ทั้งสองกลุ่ม ส่วน desaturation พบเฉพาะในกลุ่ม MDZ-Fen และ bradycardia พบมากกว่าในกลุ่ม Dex-Fen แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุปผลการศึกษา : Dexmedetomidine ร่วมกับ fentanyl ให้ความพึงพอใจของผู้ป่วยสูงกว่า midazolam ร่วมกับ fentanyl และให้รูปแบบการเปลี่ยนแปลงของคะแนนความปวดตามเวลาที่ดีกว่า โดยไม่เพิ่มภาวะแทรกซ้อนที่มีนัยสำคัญทางคลินิกระหว่างการทำ ESWL

การพัฒนารูปแบบบริการรับยาต้านไวรัสเอชไอวี ในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ ณ คลินิกเอชไอวี โรงพยาบาลเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

ภมร กงภูเวศน์ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินคุณภาพชีวิต พัฒนารูปแบบบริการรับยาต้านไวรัสเอชไอวี และประเมินผลลัพธ์รูปแบบบริการในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยและพัฒนาแบบกึ่งทดลอง (Quasi-experimental design) สุ่มแบบเจาะจงในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ที่มีอาการคงที่ตามเกณฑ์การคัดเลือกเข้า ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ - 31 กรกฎาคม 2568 แบ่งเป็น 4 ระยะ โดยเก็บข้อมูลจาก 2 ส่วน คือ 1. ข้อมูลทั่วไปจากเวชระเบียน 2. ข้อมูลจากแบบสอบถามวัดคุณภาพชีวิต WHOQOL-HIV-BREF ฉบับแปลภาษาไทย ทั้ง 6 ด้าน ระยะที่ 1 วิเคราะห์สถานการณ์ โดยการประเมินคุณภาพชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา ระยะที่ 2 มีการพัฒนารูปแบบบริการรับยาต้านไวรัสที่เหมาะสม ระยะที่ 3 นำรูปแบบที่พัฒนามาใช้เก็บข้อมูล มีการใช้เครื่องมือและวิธีเก็บข้อมูลเช่นเดียวกับระยะแรก ระยะที่ 4 ประเมินผลลัพธ์รูปแบบบริการ ศึกษาเปรียบเทียบและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Chi-square test, F-test, ANOVA และประเมินความสัมพันธ์โดยใช้ Multiple Linear regression

ผลการศึกษา : ผู้ป่วยทั้งหมด 345 ราย วัดผลรอบที่ 1 มีค่าเฉลี่ยคะแนนรวมคุณภาพชีวิต 111.50±18.27 คะแนน (คะแนนเต็ม 155) เมื่อพัฒนารูปแบบบริการเป็น 3 รูปแบบ คือ 1. รูปแบบปกติที่พบแพทย์ 160 ราย (ร้อยละ 46.38) 2. รูปแบบรับยากับเภสัชกร 144 ราย (ร้อยละ 41.74) และ 3. รูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์ 41 ราย (ร้อยละ 11.88) พบว่า รูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์มีคะแนนคุณภาพชีวิตสูงกว่ารูปแบบปกติที่รับยาโดยพบแพทย์ 4.45 คะแนน (95%CI; 3.94, 4.96) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P = 0.003) แต่พบว่ารูปแบบรับยากับเภสัชกรมีคะแนนคุณภาพชีวิตไม่แตกต่างจากรูปแบบปกติที่พบแพทย์ เมื่อควบคุมตัวแปรกวน

สรุปผลการศึกษา : คุณภาพชีวิตในรูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์มีระดับที่สูงกว่ารูปแบบปกติที่รับยาโดยพบแพทย์และรูปแบบรับยากับเภสัชกร ดังนั้น รูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการนำไปปรับใช้ในคลินิกต่อไป

การถอดบทเรียนจากประสบการณ์ของนักศึกษาพยาบาลในการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชน

ดิษฐพล ใจซื่อ, ชนิดาภา วงศ์รักษา , ศุภกฤต สุริโย, กัญญาพัชร บัณฑิตถาวร — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาประสบการณ์และบทเรียนจากการฝึกภาคปฏิบัติในการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชนของนักศึกษาพยาบาล

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบพรรณนา (Qualitative Descriptive Research) ผู้ให้ข้อมูลเป็นนักศึกษาพยาบาลศาสตรบัณฑิต ชั้นปีที่ 4 วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม ที่มีประสบการณ์ในการควบคุมยาสูบระหว่างฝึกปฏิบัติการพยาบาลชุมชน จำนวน 32 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก และบันทึกผลการเรียนรู้ประจำวัน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษา : บทเรียนจากประสบการณ์ของนักศึกษาพยาบาลในการควบคุมยาสูบระดับครอบครัวและชุมชน ประกอบด้วย 5 ประเด็น ได้แก่ 1) บทเรียนจากสถานการณ์จริงเกี่ยวกับกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้นักศึกษาเข้าใจปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคยาสูบในชุมชน 2) บทเรียนจากการประยุกต์ใช้หลัก 5A ในการควบคุมยาสูบ ทำให้นักศึกษารับรู้ถึงความสำคัญและประโยชน์ของหลัก 5A ที่สอดคล้องกับกระบวนการพยาบาลและสามารถประยุกต์ใช้ได้จริง 3) บทเรียนจากกระบวนการแสวงหากลวิธีในการสื่อสารสุขภาพทำให้นักศึกษาสามารถออกแบบกิจกรรมร่วมกับชุมชนได้อย่างหลากหลาย 4) บทเรียนจากการพัฒนานวัตกรรมสื่อการเรียนรู้ ช่วยพัฒนาทักษะการสืบค้น การคิดวิเคราะห์ และความคิดสร้างสรรค์ และ 5) บทเรียนจากปัญหาอุปสรรค ได้แก่ ข้อจำกัดด้านระยะเวลา ความไม่เข้าใจอย่างลึกซึ้งในหลัก 5A ขาดความมั่นใจในการให้คำปรึกษา และการไม่ได้รับความร่วมมือจากบางครอบครัว

สรุปผลการศึกษา : บทเรียนทั้ง 5 ประเด็นสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางและข้อมูลในการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับการพยาบาลชุมชน เพื่อพัฒนาและส่งเสริมให้นักศึกษาพยาบาลมีสมรรถนะในการประเมิน วินิจฉัยปัญหา วางแผน ดำเนินการ และติดตามประเมินผลการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชนที่สอดคล้องกับบริบทและสถานการณ์จริงของพื้นที่

ประสิทธิผลของโปรแกรมฟื้นฟูผู้ป่วยผ่าตัดข้อสะโพกหัก โรงพยาบาลลำปาง

เอกสิทธิ์ แก้วใบงาม, ชนินท์ ประคองยศ, คัทลียา อินทะยศ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลของโปรแกรม ReHabHip 2022 และการรักษาทางกายภาพบำบัด (routine physical therapy)

รูปแบบวิจัย : การศึกษาวิจัยแบบกึ่งทดลองในผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อสะโพกหักที่ได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัดและได้รับบริการฟื้นฟูในโรงพยาบาลลำปาง อาสาสมัคร 58 คน กลุ่มละ 29 คน แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมฟื้นฟู ReHabHip 2022 และกลุ่มควบคุมได้รับการรักษาทางกายภาพบำบัดที่ทำเป็นประจำ (routine physical therapy) ทั้งสองกลุ่มได้รับการตรวจประเมินโดยนักกายภาพบำบัดก่อนผ่าตัด หลังผ่าตัด และ 1 เดือนหลังจำหน่าย

ผลการศึกษา : กลุ่มทดลองมีพัฒนาการของผลลัพธ์ทางคลินิกดีกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ด้านความเจ็บปวด ด้านการเคลื่อนไหว CAS (p < 0.001), BI (p < 0.001), NMS (p < 0.001, r = 0.76), TUG (p = 0.001, r = 0.42), Gait speed (p < 0.001, r = 0.55) และแรงกล้ามเนื้อเหยียดเข่า รวมถึงแนวโน้มที่ดีของอาการกลัวการล้ม (Thai FES-17)

สรุปผลการศึกษา : โปรแกรม ReHabHip 2022 มีประสิทธิภาพในการฟื้นฟูสมรรถภาพในผู้ป่วยข้อสะโพกหักมากกว่าการรักษาทางกายภาพบำบัดที่ทำเป็นประจำ (routine physical therapy) ในด้านระดับการทำกิจวัตรประจำวัน สถานะของการเคลื่อนไหว ระยะเวลาการนอนโรงพยาบาล อาการกลัวล้ม ความคล่องตัวในการเดิน ความเร็วในการเดิน และความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเหยียดเข่าในผู้ป่วยหลังผ่าตัดข้อสะโพก

ผลของอุปกรณ์ชั่งตวงข้าวเหนียว ร่วมกับโปรแกรมติดตามระดับน้ำตาลปลายนิ้วที่บ้าน ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานศูนย์บริการสาธารณสุข เทศบาลเมืองวารินชำราบ

คณิต ธิติเชษฐตระกูล — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาผลของอุปกรณ์ชั่งตวงข้าวเหนียวร่วมกับโปรแกรมติดตามระดับน้ำตาลปลายนิ้วที่บ้านต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด การควบคุมน้ำหนักตัว และการควบคุมขนาดเส้นรอบเอวในผู้ป่วยเบาหวานประเภทที่ 2 ที่ยังไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้

รูปแบบวิจัย : การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ในผู้ป่วยเบาหวานประเภทที่ 2 อำเภอวารินชำราบ จำนวน 101 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง คือ กลุ่มที่ได้รับโปรแกรมดูแลรักษาเบาหวานโดยใช้อุปกรณ์ชั่งตวงข้าวเหนียว และการติดตามระดับน้ำตาลปลายนิ้วที่บ้าน ร่วมกับการดูแลรักษาเบาหวานตามมาตรฐานทั่วไป จำนวน 49 คน และกลุ่มควบคุม คือ กลุ่มที่ได้รับการดูแลรักษาเบาหวานตามมาตรฐานทั่วไป จำนวน 52 คน ติดตามค่าระดับน้ำตาลในเลือดสะสม (HbA1c) น้ำหนักตัว และเส้นรอบเอว ก่อนและหลังเข้าร่วมวิจัยเป็นระยะเวลา 180 วัน

ผลการศึกษา : HbA1c เฉลี่ยหลังการทดลองของกลุ่มทดลองต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ 1.29% (95% CI 0.90–1.70) น้ำหนักตัวเฉลี่ยหลังการทดลองต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบเพียง 0.94 กิโลกรัม (95% CI 0.21–2.10) และเส้นรอบเอวเฉลี่ยหลังการทดลองต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ 2.68 เซนติเมตร (95% CI 1.80–3.55)

สรุปผลการศึกษา : อุปกรณ์ชั่งตวงข้าวเหนียวร่วมกับโปรแกรมติดตามระดับน้ำตาลปลายนิ้วที่บ้านสามารถลด HbA1c และเส้นรอบเอวได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และอยู่ในระดับที่มีความหมายทางคลินิกจึงเป็นกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ที่ควรนำมาใช้ในผู้ป่วยเบาหวานเพิ่มเติมจากการดูแลรักษาเบาหวานตามมาตรฐานเพียงอย่างเดียว

การพัฒนารูปแบบการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลาง ด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยแบบบูรณาการ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : 1) ศึกษาสถานการณ์และปัญหาการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางในพื้นที่ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม 2) พัฒนารูปแบบการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยแบบบูรณาการ 3) ประเมินผลการใช้รูปแบบการฟื้นฟูที่พัฒนาขึ้น

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2566 ถึงกันยายน 2567 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางจำนวน 30 คน ญาติผู้ดูแล บุคลากรทีมสหวิชาชีพ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลาง จำนวน 30 คน ญาติผู้ดูแล และทีมสหวิชาชีพ คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (Barthel Index) แบบสอบถามคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพ (EQ-5D-5L) และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติ Paired t-test และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา : 1) สถานการณ์และปัญหาการฟื้นฟูผู้ป่วยประกอบด้วย 3 ด้าน ได้แก่ ด้านผู้ป่วยและครอบครัวที่มีข้อจำกัดด้านความรู้และภาระการดูแล ด้านระบบบริการที่ขาดความต่อเนื่องและการบูรณาการ และด้านชุมชนที่มีส่วนร่วมจำกัด 2) รูปแบบการฟื้นฟูที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ การบูรณาการการแพทย์แผนไทยร่วมกับการแพทย์แผนปัจจุบัน การมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน และการจัดระบบบริการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่องจากโรงพยาบาลสู่ชุมชน 3) ภายหลังการใช้รูปแบบ พบว่าผู้ป่วยมีคะแนนความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยเฉพาะด้านการเคลื่อนไหว การเคลื่อนย้าย และการดูแลตนเอง นอกจากนี้ คะแนนคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพ พบว่า ปัญหาในมิติสุขภาพทั้ง 5 มิติสุขภาพ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ทุกมิติ โดยเฉพาะด้านความเจ็บปวดและด้านจิตใจ

สรุปผลการศึกษา : โปรแกรมส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนสามารถส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตน และเพิ่มพฤติกรรมป้องกันโลหิตจาง และส่งผลให้ระดับฮีมาโตคริตเพิ่มขึ้นได้อย่างมีนัยสำคัญ และควรนำไปเป็นทางเลือกในการส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์เพื่อลดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก และควรติดตามผลระยะยาว หรือเปรียบเทียบกับวิธีทางเลือกอื่น ๆ เพื่อศึกษาความมีประสิทธิภาพในระยะยาวต่อไปรูปแบบการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยแบบบูรณาการสามารถพัฒนาสมรรถภาพในการดำรงชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิผล และมีศักยภาพในการนำไปประยุกต์ใช้ในระบบบริการสุขภาพระดับชุมชน

การประเมินระบบการจัดการสารเคมีและวัตถุอันตรายในโรงพยาบาล : กรณีศึกษาโรงพยาบาลมหาสารคาม โดยใช้แบบประเมิน ESPReL Checklist

สุภาวินี จันทิชัย, จินดาวัลย์ วิบูลย์อุทัย, วิศิษฎ์ ทองคำ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ผลการประเมินระบบการจัดการสารเคมีและวัตถุอันตราย ในโรงพยาบาลมหาสารคาม ตามรายการสำรวจสภาพความปลอดภัยตามระบบมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ (ESPReL Checklist) ของสำนักงานวิจัยแห่งชาติ (วช.)

รูปแบบวิจัย : การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ หน่วยงานที่มีผลการประเมินความเสี่ยงด้านสารเคมีอยู่ในระดับที่ยอมรับไม่ได้ จำนวน 4 หน่วยงาน ได้แก่ งานเภสัชกรรมการผลิต งานจ่ายกลาง งานพยาธิวิทยาและกายวิภาคและงานนิติเวช ทำการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) ระหว่างเดือนมิถุนายน ถึงเดือนสิงหาคม 2568 โดยใช้แบบประเมินสภาพความปลอดภัยตามระบบมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัยในประเทศไทย (ESPReL Checklist) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) ได้แก่ ร้อยละของคะแนนที่ได้เปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน และวิเคราะห์หาสาเหตุที่ทำให้คะแนนการประเมินมีค่าน้อยกว่าร้อยละ 75 เพื่อค้นหาช่องว่างของความปลอดภัย (Gap Analysis) และเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการยกระดับความปลอดภัยของหน่วยงานเป็นลำดับถัดไป

ผลการศึกษา : ระดับความปลอดภัยด้านการจัดการสารเคมีและการจัดการของเสียในโรงพยาบาล จากการประเมินด้วย ESPReL Checklist พบว่าความปลอดภัยอยู่ในระดับเสี่ยงที่ต้องได้รับการแก้ไข เมื่อพิจารณารายละเอียดของแต่ละองค์ประกอบด้านความปลอดภัย เพื่อวิเคราะห์หาช่องว่างความปลอดภัย (Gap Analysis) พบว่าองค์ประกอบส่วนใหญ่มีค่าคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 75.00 ได้แก่ การจัดการสารเคมีงานเภสัชกรรมการผลิต ร้อยละ 67.27งานพยาธิวิทยาและกายวิภาค ร้อยละ 43.64งานจ่ายกลาง ร้อยละ 41.82 และงานนิติเวช ร้อยละ 29.09 ค่าคะแนนการจัดการของเสีย งานเภสัชกรรมการผลิต ร้อยละ 62.07 งานนิติเวช ร้อยละ 48.23 งานพยาธิวิทยาและกายวิภาค ร้อยละ 44.84 และงานจ่ายกลาง ร้อยละ 41.38

สรุปผลการศึกษา : ระดับความปลอดภัยด้านการจัดการสารเคมีและการจัดการของเสียในโรงพยาบาลอยู่ในระดับเสี่ยงที่ต้องได้รับการแก้ไข เมื่อวิเคราะห์หาช่องว่างความปลอดภัย (Gap Analysis) พบว่าองค์ประกอบส่วนใหญ่มีค่าคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 75.00 ซึ่งต้องดำเนินการแก้ไข ได้แก่ การจัดการข้อมูลความปลอดภัย การเคลื่อนย้ายสารเคมี และการลดการเกิดของเสีย ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาอย่างเร่งด่วน เพื่อยกระดับความปลอดภัยด้านการจัดการสารเคมีและของเสียในโรงพยาบาลให้ได้มาตรฐาน

ผลของการใช้โปรแกรมสมาธิบำบัด SKT เพื่อลดความปวดและความวิตกกังวล ในผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นในหอผู้ป่วยหนักศัลยกรรม

Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาผลของการใช้โปรแกรมสมาธิบำบัดเพื่อลดความปวดและความวิตกกังวลในผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้น

รูปแบบวิจัย : เป็นการศึกษากึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) แบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น เข้ารับการรักษาตัวในหอผู้ป่วยหนักศัลยกรรม โรงพยาบาลมหาสารคาม ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2568 เลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด จำนวน 40 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรมสมาธิบำบัด และกลุ่มควบคุมที่ได้รับการพยาบาลตามปกติ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมการทำสมาธิบำบัด แบบประเมินความปวด และแบบประเมินความวิตกกังวล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Wilcoxon signed-rank test และ Mann–Whitney U test

ผลการศึกษา : กลุ่มทดลองมีค่ามัธยฐานคะแนนความปวดหลังทดลอง (IQR = 0.00) ต่ำกว่าก่อนทดลอง (IQR = 1.00) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = -3.99, p<0.050) และมีค่ามัธยฐานคะแนนความวิตกกังวลหลังทดลอง (IQR = 3.75) ต่ำกว่าก่อนทดลอง ( IQR = 6.75) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = -3.92, p<0.050) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม กลุ่มทดลองมีค่ามัธยฐานคะแนนความปวดหลังทดลอง ( IQR = 0.00) ต่ำกว่ากลุ่มควบคุม (IQR = 1.75) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = -3.22, p<0.050) และกลุ่มทดลองมีค่ามัธยฐานของคะแนนความวิตกกังวลหลังทดลอง (IQR = 3.75) ต่ำกว่ากลุ่มควบคุม (IQR = 7.75) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = -5.42, p<0.050)

สรุปผลการศึกษา : การใช้โปรแกรมสมาธิบำบัดมีประสิทธิภาพในการช่วยบรรเทาความปวดและความวิตกกังวลของผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้น และสามารถนำไปใช้ในการดูแลแบบไม่ใช้ยา เพื่อเสริมการพยาบาลมาตรฐานในหอผู้ป่วยวิกฤตได้ โดยช่วยให้ผู้ป่วยผ่อนคลาย เบี่ยงเบนความสนใจจากความเจ็บปวด และปรับสภาพจิตใจให้สงบ ส่งผลให้ความวิตกกังวลลดลงและเกิดความสมดุลทางอารมณ์มากขึ้น

การพัฒนาระบบคัดกรองผู้ป่วยนอกแผนกหู คอ จมูก โรงพยาบาลมหาสารคาม

วรรณนงค์ ติวสร้อย, นิตยา อามาตยบัณฑิต, อนุชา ไทยวงษ์ , มลฤดี แสนจันทร์ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ : เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ พัฒนา และประเมินผลระบบคัดกรองผู้ป่วยนอกแผนกหู คอ จมูก โรงพยาบาลมหาสารคาม

รูปแบบวิจัย : การวิจัยและพัฒนาประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ ระยะวิเคราะห์สถานการณ์ ระยะพัฒนา และระยะประเมินผล ดำเนินการระหว่างเดือนมีนาคม-ธันวาคม 2568กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยพยาบาลวิชาชีพ 3 คน และผู้ป่วย 370 ราย เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบประเมินความพึงพอใจ และประเมินความถูกต้องของการคัดกรอง (Triage Accuracy) เป็นร้อยละของ Correct, Under และ Over Triage วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบข้อมูลก่อน–หลังการพัฒนา(เชิงพรรณนา)

ผลการศึกษา : ระยะที่ 1 พบว่าการคัดกรองยังเป็นไปในแนวทางเดียวกันและมีอัตรา Under Triage สูงระยะที่ 2 เกิดระบบการคัดกรองเฉพาะแผนกหู คอ จมูก (ENT) ที่เป็นรูปธรรมและชัดเจน สามารถปฏิบัติได้จริง ตั้งชื่อว่า E-N-T Modelประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก คือ (1) คู่มือการคัดกรองเฉพาะแผนกหู คอ จมูก (ENT-specific triage manual: E) (2) แบบบันทึกผลการคัดกรอง (Note form: N) (3) ระบบการจำแนกระดับความเร่งด่วนที่ปรับปรุงใหม่ (Triage: T) ระยะที่ 3 พบว่าการคัดกรองมีความแม่นยำ ร้อยละ 96.49 โดยกลุ่มสีขาวถูกต้องร้อยละ 100 และกลุ่มสีเหลืองมี Under Triage ร้อยละ 28.57 และ Over Triage ร้อยละ 8.57 ระยะเวลารอคอยเฉลี่ยของผู้ป่วยกลุ่มสีเหลืองอยู่ที่ 31 นาที ความพึงพอใจของพยาบาลอยู่ในระดับสูงถึงสูงมาก และผู้ป่วยอยู่ในระดับสูงมาก (ค่าเฉลี่ย 4.55–4.85) โดยเฉพาะด้านความเชื่อมั่นในระบบและมารยาทของเจ้าหน้าที่

สรุปผลการศึกษา : การพัฒนาคู่มือคัดกรองเฉพาะทางมีแนวโน้มช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการคัดกรองและความพึงพอใจของผู้รับบริการและผู้ให้บริการ อย่างไรก็ตาม ควรพัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างต่อเนื่องเพื่อลดอัตรา Under Triage ในกลุ่มผู้ป่วยสีเหลือง และปรับปรุงสภาพแวดล้อมบริการให้เหมาะสมยิ่งขึ้น