วารสารการพยาบาล สุขภาพ และการศึกษา

ผลของโปรแกรมพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้

เชาวฤทธิ์ อรุณเลิศศิริ — 2026-08-31

บทนำ: แผลไหม้เป็นการบาดเจ็บของผิวหนังหรือเนื้อเยื่อที่ได้รับอันตรายจากการถูกความร้อน กระแสไฟฟ้า แรงเสียดทาน กัมมันตภาพรังสีหรือการสัมผัสสารเคมี สามารถพบได้ทุกเพศทุกวัย ดังนั้นต้องใช้ความรู้ ทักษะในการวางแผนการปฏิบัติการพยาบาลอย่างรอบด้านตั้งแต่ประเมินผู้ป่วยและครอบครัวในทุกมิติ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้และเปรียบเทียบสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพก่อนและหลังการใช้โปรแกรมพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่าง คือ พยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้แผนกศัลยกรรมจำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วยเครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ โปรแกรมพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้ และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วยแบบประเมินสมรรถนะการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้ ของพยาบาลวิชาชีพ และแบบประเมินความพึงพอใจของพยาบาลวิชาชีพต่อโปรแกรมพยาบาลพี่เลี้ยง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐานด้วยสถิติ Wilcoxon signed ranks test นัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
ผลการวิจัย: สมรรถนะพยาบาลวิชาชีพก่อนและหลังการใช้โปรแกรมพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และความพึงพอใจของพยาบาลวิชาชีพหลังการใช้โปแกรมพยาบาลพี่เลี้ยงสูงกว่าก่อนใช้โปรแกรม
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: รูปแบบพยาบาลพี่เลี้ยงเป็นกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพในการเพิ่มพูนความสามารถเฉพาะทางที่จำเป็นสำหรับการดูแลผู้ป่วยแผลไหม้ และนำโปรแกรมพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับพยาบาลวิชาชีพไปใช้เพื่อเป็นแนวทางและพัฒนาความสามารถของพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยต่อไป

การพัฒนานวัตกรรมหมอนอัจฉริยะแจ้งเตือนพลิกตะแคงตัวเพื่อการดูแลแผลกดทับ สำหรับผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน

บรรณฑวรรณ หิรัญเคราะห์ — 2026-08-31

บทนำ: ปัญหาสำคัญที่มักพบในผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง คือ แผลกดทับ ที่นำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงถึงชีวิตและสร้างความทุกข์ทรมานแก่ผู้มีแผลกดทับและญาติที่ดูแล และแผลกดทับยังสร้างภาระทางเศรษฐกิจต่อประเทศอย่างมาก
วัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนานวัตกรรมหมอนอัจฉริยะสำหรับการป้องกันแผลกดทับ 2) เพื่อเปรียบเทียบความรู้และทักษะการปฏิบัติของผู้ดูแล ก่อนและหลังการใช้นวัตกรรม และ 3) เพื่อประเมินความพึงพอใจของกลุ่มตัวอย่างต่อนวัตกรรม
วิธีการดำเนินการวิจัย: รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนาแบบกึ่งทดลอง วัดผลกลุ่มเดียวก่อนและหลังการทดลอง (ดำเนินการศึกษาระหว่าง ตุลาคม ถึง ธันวาคม 2568 กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ดูแลและผู้ป่วยติดเตียงในจังหวัดราชบุรี จำนวน 15 คู่ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย หมอนอัจฉริยะรูปทรงตัวแอล แบบประเมินความรู้ ทักษะ และความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Wilcoxon signed-rank test
ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างภายหลังได้รับนวัตกรรม ผู้ดูแลมีคะแนนเฉลี่ยความรู้และทักษะการปฏิบัติ สูงกว่าก่อนการทดลอง (M = 9.67, SD = 0.62; M = 35.20, SD = 4.48) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .005 และ p < .001 ตามลำดับ)
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า ผู้ดูแลมีความรู้ ทักษะการปฏิบัติและมีความพึงพอใจต่อนวัตกรรมหมอนอัจฉริยะเพิ่มขึ้น การนำนวัตกรรมหมอนอัจฉริยะนี้สามารถนำไปใช้ในการดูแลและป้องกันแผลกดทับได้จริงและมีประสิทธิภาพ

ผลของโปรแกรมการพัฒนาคุณภาพการบันทึกทางการพยาบาลสำหรับผู้ป่วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด หอผู้ป่วยอายุรกรรม โรงพยาบาลปากช่องนานา

ธนิดา สุขรมย์ — 2026-08-31

บทนำ: การบันทึกทางการพยาบาลเป็นหลักฐานทางกฎหมายและรากฐานของการสื่อสารระหว่างทีมสหสาขาวิชาชีพเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย โดยเฉพาะในผู้ป่วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่เวลาและคุณภาพการบันทึกส่งผลโดยตรงต่อผลลัพธ์การรักษา
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมพัฒนาคุณภาพการบันทึกทางการพยาบาลสำหรับผู้ป่วย Sepsis โดยเปรียบเทียบ คุณภาพการบันทึกระหว่างกลุ่มที่ได้รับและไม่ได้รับโปรแกรม
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง ดำเนินการในหอผู้ป่วยอายุรกรรม โรงพยาบาลปากช่องนานา กลุ่มตัวอย่างเป็นแบบบันทึกทางการ พยาบาลของผู้ป่วย Sepsis จำนวน 92 ฉบับ ได้จากการสุ่มอย่างง่าย แบ่งเป็นกลุ่มเปรียบเทียบและกลุ่มทดลอง กลุ่มละ 23 ฉบับ ก่อนและหลังใช้โปรแกรม โปรแกรมมีระยะเวลา 21 วัน ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การอบรมให้ความรู้ 2) การฝึกปฏิบัติทางคลินิก และ 3) การนิเทศทางคลินิกโดยใช้โมเดลการโค้ชแบบโกรว์ (GROW coaching model) เครื่องมือเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบตรวจสอบคุณภาพการบันทึกเวชระเบียนตามเกณฑ์ของ สปสช. และแบบประเมินการบันทึกตามแนวปฏิบัติการ พยาบาลเฉพาะโรค Sepsis ตรวจสอบการแจกแจงข้อมูลด้วย Shapiro-Wilk test และวิเคราะห์ข้อมูลด้วย Independent t-test และ Paired samples t-test ที่ระดับนัยสำคัญ .05
ผลการวิจัย: คะแนนคุณภาพการบันทึกตามเกณฑ์ทั่วไปของ สปสช. เพิ่มขึ้นภายในกลุ่มทั้งสองกลุ่มอย่างมีนัยสำคัญ แต่ระหว่าง กลุ่มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean difference = -0.95, 95% CI: -2.77 ถึง 0.85, p = .294) อย่างไรก็ตาม คะแนนคุณภาพการบันทึกตามแนวปฏิบัติการพยาบาลเฉพาะโรค Sepsis ของกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมี นัยสำคัญทางสถิติ (Mean difference = 1.73, 95% CI: 0.19 ถึง 3.28, p = .028)
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: โปรแกรมพัฒนาคุณภาพที่บูรณาการการให้ความรู้ การฝึกปฏิบัติ และการนิเทศด้วยโมเดลการโค้ช แบบโกรว์เป็นเวลา 21 วัน มีประสิทธิผลในการยกระดับคุณภาพการบันทึกทางการพยาบาลตามแนวปฏิบัติการพยาบาลเฉพาะ โรค sepsis ควรนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาบุคลากรประจำปีและขยายผลสู่ผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงอื่น ๆ การวิจัยใน อนาคตควรศึกษาความยั่งยืนในระยะยาวและผลกระทบต่อผลลัพธ์ทางคลินิก

การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือดในห้องผู้ป่วยหนักอายุรกรรม โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี

จุฑารัตน์ สุพรรณจิตวนา — 2026-08-31

บทนำ: ภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือดเป็นภาวะที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง จึงจำเป็นต้องมีระบบการดูแลที่ชัดเจน

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินผลระบบการดูแลผู้ป่วยช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือดห้องผู้ป่วยหนักอายุร

กรรม โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ ผู้ร่วมวิจัย คือ พยาบาลวิชาชีพ 60 คน และ ผู้ป่วยที่มีภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด 57 ราย เครื่องมือวิจัย ได้แก่ ระบบการดูแลผู้ป่วยที่พัฒนาขึ้น แบบบันทึกการทบทวนเวชระเบียน แนวคำถามสนทนากลุ่ม แบบสังเกตการปฏิบัติงาน แบบประเมินบันทึกทางการพยาบาล และแบบวัดความรู้ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบ t-test, chi-square และ Fisher's exact test
ผลการวิจัย: ระบบการดูแลที่พัฒนาขึ้นส่งผลต่อผลลัพธ์เชิงระบบ 2 ผลลัพธ์ ได้แก่ 1) ระบบการดูแลผู้ป่วย พบว่า คะแนนเฉลี่ยความรู้ พฤติกรรมการปฏิบัติ และความสมบูรณ์ของการบันทึกทางการพยาบาลตามมาตรฐาน 7 ASPECTS of care ของพยาบาลเพิ่มขึ้นกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) อัตราการได้รับยาปฏิชีวนะขนาดแรกของการรักษาภายใน 1 ชั่วโมง เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 75.40 เป็นร้อยละ 89.50 และอัตราการเสียชีวิตลดลงจากร้อยละ 63.15 เหลือร้อยละ 43.85 และ 2) การนำระบบไปใช้ พบว่า พยาบาลสามารถนำระบบไปปฏิบัติจริงในบริบทวิกฤต และเกิดระบบขนส่งยาปฏิชีวนะเชิงรุกนอกเวลาราชการร่วมกับทีมสหวิชาชีพ และได้บทเรียนเชิงนโยบายว่า ควรกำหนดผู้รับผิดชอบระบบ พัฒนาสมรรถนะและการนิเทศทางคลินิก จัดระบบส่งมอบยาปฏิชีวนะที่รวดเร็ว และสนับสนุนทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: ระบบที่พัฒนาช่วยให้กระบวนการดูแลผู้ป่วยวิกฤตมีความชัดเจน เพิ่มการเข้าถึงการรักษาที่สำคัญ และพบแนวโน้มอัตราการเสียชีวิตลดลง จึงควรประยุกต์ใช้ในห้องผู้ป่วยวิกฤตอื่น โดยขับเคลื่อนผ่านพยาบาลผู้จัดการรายกรณี การนิเทศทางคลินิก และการกำกับติดตามระบบยาและการบันทึกทางการพยาบาลอย่างต่อเนื่อง

การพัฒนารูปแบบการบริหารยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพ โดยประยุกต์ใช้เกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ จังหวัดอุดรธานี

สถิดาภรณ์ สุระถิตย์ — 2026-08-31

บทนำ: เกณฑ์รางวัลคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (Public Sector Management Quality Award; PMQA) เป็นเกณฑ์มาตรฐานระดับโลกและเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้องค์กรสามารถประเมินองค์กรตนเอง นำไปสู่องค์กรสมรรถนะสูง
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพโดยประยุกต์ใช้เกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ จังหวัดอุดรธานี
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา เก็บข้อมูลจากแบบบันทึกการประชุมทีมนำการพัฒนา 38 คน และแบบสอบถามบุคลากร 176 คน เป็นเครื่องมือที่ทีมวิจัยสร้างขึ้นค่าเชื่อมั่นทั้งฉบับ 0.89 วิเคราะห์โดยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย: ผลการพัฒนาได้รูปแบบการบริหารยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพ จังหวัดอุดรธานี มี 5 องค์ประกอบ ดังนี้ 1) โครงสร้างการดำเนินการ 2) การขับเคลื่อนงานแบบ Directing Integrate Program Teamwork (DIPT) คือ การอำนวยการ/สั่งการ การบูรณาการ การทำงานเป็นทีม และ มุ่งเน้นผลลัพธ์ 3) แผนงาน/โครงการ 4) นวัตกรรมการพัฒนาโปรแกรมบนเว็บไซต์ และ 5) การประเมินผล หลังพัฒนาบุคลากรมีส่วนร่วมในกระบวนการตามเกณฑ์ PMQA โดยรวมอยู่ในระดับปานกลางเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และความพึงพอใจต่อรูปแบบการบริหารแผนยุทธศาสตร์อยู่ในระดับสูง (4.78±0.46) ผลการประเมินคุณภาพองค์กรตามเกณฑ์ PMQA ปีงบประมาณ 2569 ได้คะแนน ร้อยละ 79.34 มากกว่าปีงบประมาณ 2568 ได้คะแนน ร้อยละ 77.11
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: ผลที่ได้จากการพัฒนารูปแบบการบริหารยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพโดยประยุกต์ใช้เกณฑ์ PMQA ครั้งนี้ เป็นการบริหารยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้มีผลลัพธ์ตามตัวชี้วัดเพิ่มขึ้น การศึกษานี้เสนอแนะว่า การบริหารยุทธศาสตร์สุขภาพโดยประยุกต์ใช้เกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ ควรดำเนินการอย่างต่อเนื่องในระดับจังหวัดและอำเภอเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความผูกพันในองค์กรของพยาบาล Gen Z โรงพยาบาลทั่วไป เขตสุขภาพที่ 8

นัยนา ธรรมเสนีย์ — 2026-08-31

บทนำ: ความผูกพันในองค์กรที่ลดลงของพยาบาลวิชาชีพ Gen Z เป็นความเปราะบางเชิงโครงสร้างที่นำไปสู่เจตจำนงในการลาออกและบั่นทอนความมั่นคงของระบบสุขภาพ จึงจำเป็นต้องศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความผูกพันในองค์กรเพื่อช่วยธำรงรักษาพยาบาลรุ่นใหม่อย่างตรงจุด
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาระดับความผูกพันในองค์กร ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยด้านการจัดการองค์กรกับความผูกพันในองค์กร และศึกษาปัจจัยที่สามารถร่วมกันทำนายความผูกพันในองค์กรของพยาบาลวิชาชีพ Gen Z โรงพยาบาลทั่วไป เขตสุขภาพที่ 8
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพยากรณ์ (Predictive research) กลุ่มตัวอย่างคือพยาบาลวิชาชีพ Gen Z อายุ 22–28 ปี ในโรงพยาบาลทั่วไป 5 แห่ง เขตสุขภาพที่ 8 จำนวน 192 คน ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิและแบบมีระบบ เครื่องมือเป็นแบบสอบถาม 3 ส่วน มีค่า CVI ระหว่าง 0.93–1.00 และค่าความเที่ยงระหว่าง 0.92–0.95 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัย: ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์กับความผูกพันในองค์กรของพยาบาลวิชาชีพ Gen Z ที่สามารถทำนายความผูกพันในองค์กรได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ได้แก่ ด้านสภาพแวดล้อมในการทำงาน ด้านค่าตอบแทนและสวัสดิการ และด้านความก้าวหน้าในอาชีพ (β = 0.326, t = 4.549, p < .001; β = 0.317, t = 5.505, p < .001; β = 0.309, t = 5.134, p < .001 ตามลำดับ) โดยตัวแปรทั้ง 3 สามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของความผูกพันในองค์กรได้ร้อยละ 69.4 (R²=0.694)
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: สภาพแวดล้อมในการทำงานเป็นปัจจัยที่ผู้บริหารควรส่งเสริมการมีส่วนร่วม และปรับปรุงระบบค่าตอบแทนพิเศษ (P4P) ให้โปร่งใสสะท้อนภาระงานจริง สร้างเส้นทางความก้าวหน้าที่ชัดเจน และวางแผนการบรรจุข้าราชการเพื่อสร้างความมั่นคงและธำรงรักษากำลังคนรุ่นใหม่อย่างยั่งยืน

ผลของการจัดการเรียนรู้แบบห้องเรียนกลับทางร่วมกับการประยุกต์ใช้กรณีศึกษาต่อความรู้และคุณลักษณะการเรียนรู้แบบชี้นำตนเองของนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 3 ในหัวข้อการพยาบาลผู้สูงอายุที่มีกลุ่มอาการสูงอายุ

ชยพล ศิรินิยมชัย — 2026-08-31

บทนำ: หัวข้อการพยาบาลผู้สูงอายุที่มีกลุ่มอาการสูงอายุมีเนื้อหาซับซ้อนและมีอาการแสดงคาบเกี่ยวกัน การบรรยายเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอต่อการพัฒนาความรู้เชิงประยุกต์และคุณลักษณะการเรียนรู้แบบชี้นำตนเองของนักศึกษาพยาบาล
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบความรู้และคุณลักษณะการเรียนรู้แบบชี้นำตนเองของนักศึกษาพยาบาล ก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้แบบห้องเรียนกลับทางร่วมกับการประยุกต์ใช้กรณีศึกษา
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง ศึกษาในประชากรทั้งหมด คือ นักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 3 ที่ลงทะเบียนเรียนรายวิชาการพยาบาลผู้สูงอายุ ปีการศึกษา 2568 จำนวน 74 คน จัดการเรียนรู้รวม 4 ชั่วโมงในช่วง 2 สัปดาห์ เก็บข้อมูลเดือนกุมภาพันธ์–มีนาคม พ.ศ. 2569 ด้วยแบบทดสอบความรู้แบบปรนัย 20 ข้อ และแบบวัดคุณลักษณะการเรียนรู้แบบชี้นำตนเอง 50 ข้อ 8 ด้าน ทั้งสองฉบับมีค่า I-CVI 0.67–1.00 และ S-CVI/Ave 0.91 ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.86 (KR-20) และ 0.90 (แอลฟาของครอนบาค) ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Paired Samples t-test ที่ระดับนัยสำคัญ .05
ผลการวิจัย: คะแนนความรู้เพิ่มขึ้นจากก่อนเรียน (M = 13.12, SD = 2.24) เป็นหลังเรียน (M = 16.45, SD = 2.73) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ผลต่าง 3.33; t(73) = 7.186, p < .001, Cohen’s d = 0.84) คะแนนคุณลักษณะการเรียนรู้แบบชี้นำตนเองภาพรวมเพิ่มขึ้นจาก 175.14 (SD = 24.28) เป็น 208.68 (SD = 28.46) เช่นเดียวกัน (ผลต่าง 33.54; t(73) = 12.948, p < .001, d = 1.51) และคะแนนรายด้านสูงขึ้นครบทั้ง 8 ด้าน (p < .001)
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: ภายหลังการจัดการเรียนรู้ นักศึกษาพยาบาลมีคะแนนความรู้และคุณลักษณะการเรียนรู้แบบชี้นำตนเองสูงขึ้นกว่าก่อนเรียน อย่างไรก็ตาม เนื่องจากไม่มีกลุ่มควบคุม จึงยังไม่สามารถสรุปความเป็นเหตุเป็นผลได้ ควรนำรูปแบบนี้ไปใช้ในหัวข้อที่มีเนื้อหาซับซ้อน โดยเตรียมสื่อก่อนชั้นเรียน กรณีศึกษาที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ และกิจกรรมสะท้อนคิด

ประสบการณ์การดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะธาลัสซีเมียของคู่สมรสและครอบครัวในบริบทชุมชน จังหวัดอุตรดิตถ์

พัชชา สุดแดน — 2026-08-31

บทนำ: ธาลัสซีเมียในหญิงตั้งครรภ์ก่อให้เกิดภาระการดูแลที่ซับซ้อนต่อคู่สมรสและครอบครัว อย่างไรก็ตามประสบการณ์การดูแลของครอบครัวในฐานะผู้ดูแลหลักยังไม่ได้รับการศึกษาเชิงลึกในบริบทชุมชนภาคเหนือตอนล่างของไทย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสบการณ์การดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะธาลัสซีเมียของคู่สมรสและครอบครัว รวมทั้งภาระทางอารมณ์และจิตใจ และความต้องการการสนับสนุนจากระบบบริการสุขภาพในบริบทชุมชน จังหวัดอุตรดิตถ์
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยเชิงคุณภาพแบบปรากฏการณ์วิทยาเชิงพรรณนา ตามแนวคิดของ Husserl คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลด้วยการสุ่มแบบเจาะจงร่วมกับการสุ่มแบบลูกโซ่ จำนวน 13 ราย เป็นคู่สมรสและสมาชิกครอบครัวที่มีบทบาทเป็นผู้ดูแลหลักของหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะธาลัสซีเมีย อายุครรภ์ 28 สัปดาห์ขึ้นไป เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้าง ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 ถึงเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2569 วิเคราะห์ข้อมูลตามแนวคิดของ Colaizzi 7 ขั้นตอน และตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยการตรวจสอบข้อมูลกับผู้ให้ข้อมูล การสนทนากับผู้ทรงคุณวุฒิ การพรรณนาเชิงลึก และบันทึกการสะท้อนคิดของผู้วิจัย
ผลการวิจัย: พบประสบการณ์การดูแล 5 ประเด็นหลัก ได้แก่ (1) การรับรู้และทำความเข้าใจธาลัสซีเมียในฐานะผู้ดูแล (2) บทบาทการดูแลเชิงปฏิบัติที่ครอบครัวรับไว้ (3) ภาระทางอารมณ์และจิตใจของผู้ดูแล (4) การปรับตัวของครอบครัวในฐานะระบบโดยอาศัยเครือข่ายครอบครัวขยายและชุมชน และ (5) ความต้องการการสนับสนุนจากระบบสุขภาพที่ครอบครัวยังไม่ได้รับ
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: ครอบครัวของหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะธาลัสซีเมียเผชิญกับภาระการดูแลที่ซับซ้อนทั้งในมิติปฏิบัติ อารมณ์ และสังคม ซึ่งสอดคล้องกับความต้องการแนวทางการสนับสนุนเพิ่มเติมจากระบบสุขภาพ พยาบาลควรพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลครอบครัวที่บูรณาการการประเมินความต้องการของผู้ดูแลอย่างเป็นระบบ รวมถึงพัฒนาช่องทางการสื่อสารทางการแพทย์ที่ครอบครัวสามารถเข้าถึงได้

การพัฒนารูปแบบการจัดบริการตรวจเต้านมด้วยตนเองผ่านโปรแกรม BSE (BSE App) โดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

วาสนา หน่อสีดา — 2026-08-31

บทนำ: การตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างสม่ำเสมอ ช่วยให้ตรวจพบมะเร็งเต้านมในระยะเริ่มแรกได้มากที่สุดและเพิ่มโอกาสการรักษาส่งผลให้อัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วยสูงขึ้น จากข้อมูลที่ผ่านมาพบว่ากลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ศึกษายังขาดการตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างสม่ำเสมอเนื่องจากขาดความรู้และทักษะในการตรวจ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสถานการณ์ พัฒนารูปแบบการจัดบริการตรวจเต้านมด้วยตนเองผ่านโปรแกรม BSE (BSE App) โดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) รวมทั้งการศึกษาผลลัพธ์ของโปรแกรม
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action research) กลุ่มตัวอย่าง คือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 140 คน และกลุ่มประชากรสตรีอายุตั้งแต่ 30-70 ปีทุกคน รวมจำนวนทั้งสิ้น 2,303 คน ในพื้นที่ตำบลพระธาตุ บังพวน อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย ดำเนินการตั้งแต่เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566 - เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2567 เครื่องมือในงานวิจัย คือ รูปแบบการจัดบริการตรวจเต้านมด้วยตนเองโดยใช้แอปพลิเคชันการตรวจเต้านมด้วยตนเอง (BSE) เก็บข้อมูลโดยใช้ แบบบันทึกจำนวนครั้งของการตรวจเต้านมในโปรแกรม (BSE App) และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ Paired samples t-test
ผลการวิจัย: จำนวนครั้งการตรวจเต้านมด้วยตนเองผ่านโปรแกรม BSE (BSE App) โดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ของกลุ่มตัวอย่างในปี พ.ศ. 2567 (หลังการพัฒนา) มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าปี พ.ศ. 2566 (ก่อนการพัฒนา) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = -5.45, p < .001) และผลความพึงพอใจต่อรูปแบบการจัดบริการ พบว่ามีค่าเฉลี่ยความพึงพอใจ 4.91 อยู่ในระดับมากที่สุดในภาพรวมทุกด้าน
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: การพัฒนารูปแบบการจัดบริการตรวจเต้านมด้วยตนเองผ่านโปรแกรม BSE (BSE App) โดยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ส่งเสริมให้สตรีอายุ 30-70 ปี มีการตรวจเต้านมด้วยตนเองเพิ่มขึ้น ข้อเสนอแนะควรมีการขยายผลรูปแบบการบริการตรวจเต้านมด้วยตนเองผ่านโปรแกรม BSE ให้แก่บุคคลอื่น

ประสบการณ์การตั้งครรภ์ของมารดาอายุมากในอำเภอเมืองอุตรดิตถ์: การวิจัยเชิงคุณภาพแบบพรรณนา

จิราพร วิศิษฏ์โกศล — 2026-08-31

บทนำ: การตั้งครรภ์ของมารดาอายุมาก (≥35 ปี) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทั่วโลก แต่ประสบการณ์เชิงอัตวิสัยด้านการดูแลตนเอง การสนับสนุนทางสังคม และการเข้าถึงบริการสุขภาพในบริบทไทยยังมีข้อจำกัดทางความรู้อยู่มาก
วัตถุประสงค์: เพื่อสำรวจและบรรยายประสบการณ์การตั้งครรภ์ของมารดาอายุมากในอำเภอเมืองอุตรดิตถ์
วิธีการดำเนินการวิจัย: การวิจัยเชิงคุณภาพแบบพรรณนาครั้งนี้เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูล 18 ราย คัดเลือกด้วยวิธีเจาะจงร่วมกับการประสานงานผ่านอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในฐานะผู้นำทาง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธี Thematic analysis ตามแนวทาง 6 ขั้นตอนของ Braun และ Clarke
ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบ 4 Themes หลัก ได้แก่ (1) ความรู้สึกสองขั้วระหว่างความดีใจและความกลัว: ประสบการณ์การตั้งครรภ์ในมารดาอายุมาก ผู้ให้ข้อมูลทุกรายมีความยินดีปนความวิตกกังวลต่อความผิดปกติของโครโมโซมซึ่งคลี่คลายลงได้บางส่วนหลังได้รับผลตรวจคัดกรองที่แสดงความเสี่ยงต่ำ (2) การดูแลตนเองอย่างมุ่งมั่นท่ามกลางความเหนื่อยล้าของวัย มีแรงจูงใจสูงด้านโภชนาการแต่จำกัดด้านการออกกำลังกาย (3) เครือข่ายสนับสนุนที่มีสามีเป็นแกนกลางร่วมกับบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในฐานะผู้เชื่อมโยงระหว่างมารดากับระบบสุขภาพ และ (4) การเข้าถึงบริการฝากครรภ์: ทางเลือก อุปสรรค และความคาดหวังต่อระบบซึ่งอุปสรรคหลักคือการรอคิวนานและความเหนื่อยล้าทางกาย แม้ผู้ให้ข้อมูลส่วนใหญ่จะพึงพอใจต่อทัศนคติของบุคลากรสุขภาพ
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: ผลการวิจัยชี้ให้เห็นความจำเป็นในการพัฒนาคลินิกฝากครรภ์เฉพาะสำหรับมารดาอายุมาก การเสริมสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสามีในกระบวนการฝากครรภ์อย่างเป็นระบบ