ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานของเกษตรกรสูงอายุที่เลี้ยงโคนม - เย็นใจ พรทิพย์; สิงขรอาจ ภัทรวรินทร์; หวังครกลาง สุพัตรา; แร่เพชร รุจิรา; ทองนุ่ม ปนัดดา; มารุ่งเรือง ขนิษฐา (วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา, 2025)
เกษตรกรสูงอายุที่เลี้ยงโคนมเป็นแรงงานนอกระบบที่อาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของการเกิดอุบัติเหตุและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานของเกษตรกรสูงอายุที่เลี้ยงโคนม เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างคือ เกษตรกรสูงอายุที่เลี้ยงโคนมในพื้นที่ตำบลลำพญากลาง อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรีที่มีอายุตั้งแต่ 45 ปีขึ้นไป จำนวน 136 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์ แบบประเมินสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแบบทดสอบความสามารถในการทรงตัว วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติไค-สแควร์ และ Fisher’s exact test ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานในรอบ 6 เดือนที่ผ่านมาร้อยละ 63.24 พบมากในเพศหญิง ร้อยละ 59.30 อุบัติเหตุที่พบมากที่สุดคือการถูกกระแทก/ชน ร้อยละ 44.19 สาเหตุเกิดจากโคนมตื่นตัวทำให้โดนถีบเตะ โดนหางฟาด โดนเหยียบเท้าและไล่ขวิด ร้อยละ 34.88 บริเวณร่างกายที่ได้รับอุบัติเหตุส่วนใหญ่เกิดที่มือและแขนร้อยละ 30.23 สถานที่เกิดจะเกิดภายในบริเวณโรงรีดนม ร้อยละ 68.60 โดยสภาพพื้นที่จะมีลักษณะเปียกลื่น ร้อยละ 66.28 และส่วนใหญ่ระดับความรุนแรงของการบาดเจ็บอยู่ในขั้นปฐมพยาบาล ร้อยละ 69.77 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ในด้านปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ เพศ (p=0.001) อายุ (p = 0.008) ค่าดัชนีมวลกาย (p=0.001) ประสบการณ์จากการทำงาน (p=0.001) ด้านปัจจัยสภาพแวดล้อมในการทำงาน ได้แก่ โรงเรือนที่มีพื้นที่ไม่เพียงพอต่อการปฏิบัติงาน (p=0.018) และการไม่ทำความสะอาดโรงรีดนม (p=0.004) ในด้านปัจจัยพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงาน ได้แก่ การพักผ่อนไม่เพียงพอ (p=0.001) ไม่มีการตรวจสอบความพร้อมของเครื่องจักร/อุปกรณ์ก่อนปฏิบัติงาน (p=0.001) การเข้าไปทำงานในบริเวณที่มีสภาพพื้นที่เปียกลื่นหรืออาจมีคราบน้ำมัน (p=0.001) และในด้านปัจจัยด้านร่างกาย ความบกพร่องด้านการทรงตัวของผู้สูงอายุ (p=0.001) ทั้งนี้พบการเกิดอุบัติเหตุของเกษตรกรสูงอายุที่เลี้ยงโคนมค่อนข้างสูง ดังนั้นผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องควรให้ความสำคัญกับการจัดทำแนวทางมาตรการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุ และสร้างสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ปลอดภัย รวมถึงควรมีการส่งเสริมความแข็งแรงของร่างกายด้านการทรงตัวของเกษตรกรผู้สูงอายุที่เลี้ยงโคนมเพื่อลดความเสี่ยงอุบัติเหตุจากการทำงานต่อไป