การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจร ของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา - จงสกุล ป.พ.ส., อวยพร; อยู่สมบูรณ์ ป.พ.ส., นารีรัตน์; การุณเจริญพาณิชย์ ปร.ด., ศิริกุล (วารสารแพทย์เขต 4-5, 2020)
วัตถุประสงค์: การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ข้อได้แก่ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจรของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา และ 3) เพื่อทดสอบประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจรของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนาที่พัฒนาขึ้น วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (research and development research) กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย แพทย์ พยาบาลและเจ้าหน้าที่เกี่ยวข้องในการบริการในหน่วยผ่าตัดวันเดียวกลับ จำนวน 9 คน และผู้ป่วยที่มารับบริการที่หน่วยการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับ จำนวน 67 คน ที่ยินดีเข้าร่วมการวิจัย โดยมีเครื่องมือวิจัย ได้แก่ ระยะที่ 1 ใช้แนวคำถามสำหรับการสัมภาษณ์กลุ่ม (focus group) ระยะที่ 2 ใช้แบบบันทึกความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิต่อรูปแบบที่พัฒนาขึ้นและเครื่องมือวิจัยที่ใช้ ระยะที่ 3 ใช้เครื่องมือได้แก่ 1) รูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจร ซึ่งประกอบด้วย การดูแลแบบสหสาขาวิชาชีพในระยะก่อน ขณะผ่าตัดและ หลังผ่าตัด และ 2) แบบประเมินประสิทธิผล หรือผลลัพธ์การพยาบาลหลังการผ่าตัด ในด้านความวิตกกังวล ความพึงพอใจ การติดเชื้อ ภาวะแทรกซ้อน (ปวด ตกเลือด และบวม) อัตราการกลับมารักษาซ้ำภายใน 28 วัน และระยะเวลาในการฟื้นสภาพ การเก็บรวบรวมข้อมูล ดำเนินการหลังจากที่ผู้ป่วยให้ความยินยอมในการเข้าร่วมวิจัยแล้ว ได้มีการดำเนินการตามการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจร ในระหว่างเดือนมกราคม–มีนาคม 2562 แล้วทำการติดตามผลลัพธ์ทางการพยาบาลสำหรับผู้ป่วยในระยะหลังผ่าตัดผ่านทางการตรวจติดตามผลการผ่าตัดและทางโทรศัพท์ ใช้ความถี่และร้อยละในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการวิจัย: ระยะที่ 1 พบว่า ผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับมีความเครียดและวิตกกังวล เนื่องจากขาดความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติตัวก่อนและหลังผ่าตัด การดูแลระยะก่อนผ่าตัดที่หอผู้ป่วยศัลยกรรมและไม่รู้กำหนดเวลาผ่าตัดชัดเจน ทำให้ผู้ป่วยเครียดและวิตกกังวล มีจำนวนผู้ป่วยที่ไม่เข้ารับการผ่าตัดตามกำหนดนัด มากกว่าร้อยละ 60 และเกิดความเสี่ยงในระหว่างการผ่าตัด ระยะที่ 2 ผู้วิจัยจึงได้นำข้อมูลดังกล่าวมาพัฒนาเป็นรูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจรของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา และตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญด้านการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับ พบว่ามีคุณภาพและ สามารถนำไปใช้ได้จริงกับกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด ระยะที่ 3 จากการนำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นไปใช้ พบว่า ผู้ป่วยที่มารับการบริการการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับ จำนวน 67 ราย ส่วนใหญ่มารับการรักษา โดยการผ่าตัดแก้ไขภาวะไส้เลื่อนโดยใช้แผ่นสารสังเคราะห์เย็บปิดรู (hernioplasty with mesh graft) ร้อยละ 92.5 การผ่าตัดแก้ไขภาวะไส้เลื่อนโดยไม่ใช้แผ่นสารสังเคราะห์ ร้อยละ 4.5 มีเพียงร้อยละ 3.0 ที่มาทำการผ่าตัดถุงน้ำลูกอัณฑะ (hydrocelectomy) หลังจากได้รับการดูแลตามรูปแบบการดูแลที่สร้างขึ้นพบว่า ไม่มีภาวะวิตกกังวล, มีพึงพอใจต่อการบริการและการผ่าตัดในระดับดี, ไม่มีการติดเชื้อหลังผ่าตัด และไม่จำเป็นต้องกลับมารักษาซ้ำภายใน 28 วัน (ร้อยละ 100) ไม่พบภาวะแทรกซ้อน เช่น ปวด บวม หรือเลือดออก ส่วนการฟื้นสภาพพบว่า หลังผ่าตัด 2 ชม.สามารถใช้ชีวิตได้ปกติ แต่อาจจะมีอาการตึงแผลเล็กน้อยและยังไม่สามารถยกของหนักได้ภายใน 2 เดือน เพื่อป้องกันภาวะแรงดันในช่องท้องสูง สรุป: รูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจรของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา สามารถใช้ได้ผลดี มีข้อเสนอแนะในการนำผลวิจัยไปใช้ คือควรมีการนำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นไปขยายผลเพื่อนำไปใช้เป็นแนวทางในการจัดบริการสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับในโรงพยาบาลอื่นๆ และทำวิจัยเชิงทดลองเพื่อทดสอบประสิทธิผลของการใช้รูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดแบบวันเดียวกลับแบบครบวงจรต่อไป