เวชสารแพทย์ทหารบก

บทบรรณาธิการ

ศราวุธ จินดารัตน์ (ผู้แต่ง) — Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดสำหรับทหารกองประจำการใหม่ ต่อความรู้สึกเครียดและพฤติกรรมการจัดการความเครียดของทหารกองประจำการใหม่ไทยในกรุงเทพมหานคร: การศึกษากึ่งทดลอง

Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

บทนำ: ทหารกองประจำการใหม่เป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะเกิดความเครียดสูง ซึ่งเป็นสาเหตุของภาวะซึมเศร้า และการฆ่าตัวตาย ผู้วิจัยจึงสร้างโปรแกรมการจัดการความเครียดสำหรับทหารกองประจำการใหม่ตามทฤษฎีการจัดการความเครียดของ Lazarus และ Folkman ร่วมกับการปรับความคิดและพฤติกรรม, สร้างความเข้มแข็งทางใจ, นาฏกรรมบำบัด, ฝึกหายใจและออกกำลังกาย วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมฯ ต่อความรู้สึกเครียดและพฤติกรรมการจัดการความเครียดของทหารกองประจำการใหม่ วัสดุและวิธีการ: การศึกษากึ่งทดลองในทหารกองประจำการใหม่สองหน่วยฝึกในกรุงเทพมหานคร สุ่มให้แต่ละแห่งเป็นกลุ่มทดลอง (119 ราย) และกลุ่มเปรียบเทียบ (117 ราย) ให้โปรแกรมฯ ในกลุ่มทดลอง 4 สัปดาห์ และวัดผลจากแบบสอบถาม 2 ครั้ง (ก่อนทดลอง และหลังสิ้นสุดการทดลอง) ผลการวิจัย: หลังสิ้นสุดการทดลองและพิจารณาตามเกณฑ์คัดเข้า-คัดออก คงเหลือผู้เข้าร่วมการศึกษากลุ่มทดลอง 71 ราย และกลุ่มเปรียบเทียบ 69 ราย โดยกลุ่มทดลองมีความรู้สึกเครียดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (p< .001), พฤติกรรมการจัดการความเครียด (รวมทุกด้าน) และการจัดการความเครียดแบบมุ่งแก้ไขอารมณ์ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p=.014 และ .007 ตามลำดับ) เมื่อเทียบกับก่อนทดลอง เมื่อเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบที่หลังการทดลอง พบว่ากลุ่มทดลองมีความรู้สึกเครียด ต่ำกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญ (p< .001) แต่พฤติกรรมการจัดการความเครียด (รวมทุกด้านและแยกรายด้าน) ไม่มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญ และโปรแกรมมีประสิทธิผลป้องกันความรู้สึกเครียดระดับเครียดสูงได้ถึงร้อยละ 73.50 สรุปผล: โปรแกรมการจัดการความเครียดนี้ มีประสิทธิผลสูงในการลดความรู้สึกเครียดของทหารกองประจำการใหม่ แต่ควรปรับปรุงโปรแกรมก่อนนำไปใช้ เพื่อเพิ่มพฤติกรรมการจัดการความเครียดให้ดีขึ้นอย่างสมบูรณ์ โดยเฉพาะการจัดการความเครียดแบบมุ่งแก้ปัญหาซึ่งเป็นการจัดการความเครียดแบบยั่งยืน

ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง จังหวัดสระแก้ว : การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง

จันจิรา ใจกล้า, นิภา มหารัชพงศ์ (ผู้แต่ง) — Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

บทนำ: การวิจัยแบบภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริม และ พฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง รวมทั้งวิเคราะห์ปัจจัยที่ผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอด เลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง จังหวัดสระแก้ว วัสดุและวิธีการ: กลุ่มตัวอย่างจำนวน 239 คน ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า การสนับสนุนทางสังคมและการเข้าถึงข้อมูลสุขภาพมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง การรับรู้อุปสรรคมีความสัมพันธ์เชิงลบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ทั้งนี้ ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอนพบว่า เพศ (β = 0.491, p < 0.001) การเข้าถึงข้อมูลสุขภาพ (β = -0.147, p = 0.008) การสนับสนุนทางสังคม (β = 0.122, p = 0.026) และการรับรู้อุปสรรค (β = 0.116, p = 0.036) เป็นปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยตัวแปรทั้งหมดสามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองได้ร้อยละ 30.80 (R2 = 0.308,Adjusted R^² = 0.296) สรุปผล: สรุปผลการวิจัย พบว่าแรงสนับสนุนทางสังคมด้านการได้รับคำแนะนำจากบุคลากรสุขภาพ มีบทบาทสำคัญต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง เนื่องจากการสนับสนุนจากบุคลากรสุขภาพช่วยให้กระบวนการการเข้าถึง การตีความ และนำข้อมูลไปประยุกต์ใช้ในการดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสม

โรคมาลาเรีย ภัยคุกคามด้านสุขภาพและมาตรการป้องกันสำหรับกำลังพลไทยในภารกิจรักษาสันติภาพ ณ สาธารณรัฐเซาท์ซูดาน

Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

แนวคิดและกรอบการคัดกรองผู้ป่วยก่อนการเดินทางโดยเครื่องบินในระบบสถานพยาบาลกองทัพบก: การทบทวนวรรณกรรมเชิงเวชปฏิบัติสำหรับแพทย์และพยาบาล

โชคชัย ขวัญพิชิต (ผู้แต่ง) — Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

การเดินทางโดยเครื่องบินเป็นกิจกรรมที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยยุคปัจจุบัน ทั้งในกลุ่มกำลังพล ครอบครัว ทหาร และประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของระบบสถานพยาบาลกองทัพบก ซึ่งมีสถานพยาบาลหลากหลายระดับและขนาด ตั้งแต่โรงพยาบาลขนาดเล็กไปจนถึงสถานพยาบาลระดับสูง บุคลากรทางการแพทย์ในทุกระดับจึงมีโอกาสต้องประเมินความเหมาะสมของผู้ป่วยต่อการเดินทางทางอากาศภายใต้ ข้อจำกัดด้านทรัพยากรและความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนวรรณกรรมด้านเวชศาสตร์การบินที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางทางอากาศของผู้ป่วย โดยสังเคราะห์หลักสรีรวิทยาการบิน ความเสี่ยงทางคลินิกที่พบบ่อย และแนวทางการคัดกรองผู้ป่วยก่อนการบินในเชิงเวชปฏิบัติ เน้นกรอบการคิดแบบอิงสัญญาณเตือน (red flag–based thinking) เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของแพทย์และพยาบาลในระบบสถานพยาบาลกองทัพบกทุกระดับ แม้ในบริบทที่ไม่มีแพทย์เวชศาสตร์การบินโดยตรง แนวคิดดังกล่าวอาจช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนระหว่างการบิน เพิ่มความปลอดภัยของผู้ป่วย และลดโอกาสการถูก offload จากสายการบิน

ความหวังใหม่ในการประคับประคองผู้ป่วยหัวใจห้องเดี่ยว: นวัตกรรมการผ่าตัดเชื่อมหลอดเลือด carotid- jugular เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตในกลุ่มที่ไม่สามารถทำฟอนแทน

ปาริชาต ศรีผดุงอำไพ (ผู้แต่ง) — Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

ภาวะหัวใจห้องเดี่ยว (Single Ventricle Physiology) เป็นกลุ่มของโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดที่มีความซับซ้อนทางสรีรวิทยา โดยหัวใจมีเพียงห้องเดียวที่ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปยังทั้งระบบไหลเวียนปอดและระบบไหลเวียนร่างกาย ส่งผลให้ผู้ป่วยมีภาวะเขียวเรื้อรัง และอาจเกิดปัญหาทางระบบไหลเวียนโลหิตโดยรวมในระยะยาว แนวทางการรักษาที่เป็นมาตรฐานคือการผ่าตัดแบบลำดับขั้น (Staged Surgical Palliation) ซึ่งนำไปสู่การผ่าตัดฟอนแทน (Fontan Procedure) ในระยะสุดท้าย เพื่อให้เลือดดำจากร่างกายไหลเข้าสู่ปอดโดยไม่ผ่านหัวใจ อย่างไรก็ตาม มีผู้ป่วยบางรายที่ไม่สามารถเข้ารับการผ่าตัดฟอนแทนได้ (Fontan-ineligible) เนื่องจากข้อจำกัดทางสรีรวิทยา เช่น ความดันหลอดเลือดดำสูง กลุ่มผู้ป่วยเหล่านี้จึงไม่มีแนวทางการดูแลที่เป็นมาตรฐาน จึงจำเป็นต้องแสวงหาทางเลือกในการประคับประคองเฉพาะรายให้เหมาะสมกับข้อจำกัดทางสรีรวิทยา หนึ่งในแนวทางที่เริ่มมีการศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้ คือ การผ่าตัดเชื่อมต่อหลอดเลือดแดงคาโร ติดกับหลอดเลือดดำจูกูรลาร์ (Carotid–Jugular Shunt) โดยมีเป้าหมายเพื่อลดแรงดันในระบบหลอดเลือดดำ เพิ่มการไหลเวียนของเลือดกลับสู่ปอด และลดภาระการทำงานของหัวใจให้เหมาะสมกับสภาวะของผู้ป่วยรายนั้นๆ บทความนี้นำเสนอการทบทวนองค์ความรู้เกี่ยวกับแนวทางการผ่าตัด Carotid – Jugular Shunt ทั้งในด้านพยาธิสรีรวิทยา เทคนิคการผ่าตัด และผลลัพธ์ทางคลินิก จากวรรณกรรมทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงประสบการณ์ของประเทศไทย เพื่อเสนอเป็นทางเลือกหนึ่งในการดูแลผู้ป่วยหัวใจห้องเดี่ยวที่ไม่สามารถเข้าสู่แนวทางมาตรฐานได้อย่างเต็มที่ โดยคำนึงถึงสภาพแวดล้อมทางทรัพยากร และระบบบริการสุขภาพในประเทศไทย

แนวทางปฏิบัติในการดูแลผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ ด้วยอาการเห็นภาพซ้อนเฉียบพลัน

วรพจน์ ศรีมานันท์ (ผู้แต่ง) — Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0700

ภาพซ้อนเฉียบพลันเป็นอาการสำคัญที่พบบ่อยในเวชปฏิบัติทางจักษุและมักสัมพันธ์กับโรคที่มีความรุนแรง การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างเป็นระบบ เพื่อแยกความแตกต่างระหว่างภาพซ้อน เมื่อมองตาเดียวและภาพซ้อนเมื่อมองสองตา ในรายที่เป็นภาพซ้อนเมื่อมองสองตา ควรประเมินทิศทางของภาพซ้อนและตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการหรือภาพถ่ายรังสี เช่น เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อค้นหาสาเหตุ เช่น ภาวะขาดเลือด การอักเสบ หรือการติดเชื้อ การรักษาขึ้นอยู่กับโรคต้นเหตุ และอาจต้องอาศัยทีมสหสาขาวิชาชีพร่วมดูแลผู้ป่วยที่ยังคงมีภาพซ้อนหลังรักษาสาเหตุแล้วสามารถบรรเทาอาการได้ด้วยแว่นปริซึม การฉีดโบทูลินัมท็อกซิน หรือการผ่าตัดกล้ามเนื้อตา แนวทางการประเมินอย่างเป็นระบบช่วยให้แพทย์สามารถวินิจฉัยได้รวดเร็วและวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม