การละเล่นพื้นบ้านไทยในยุคเปลี่ยนผ่าน: จากสนามพื้นบ้านสู่สนามสากล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การละเล่นพื้นบ้านไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนภูมิปัญญา วิถีชีวิต และอัตลักษณ์ของสังคมไทย ซึ่งแม้จะมีคุณค่าเชิงสังคมและวัฒนธรรมอย่างลึกซึ้ง แต่ในปัจจุบันกลับเผชิญความเสี่ยงที่จะเลือนหายจากวิถีชีวิตของคนไทย เนื่องจากกระแสความเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยี และการเข้ามาแทนที่ของนันทนาการดิจิทัล การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษากระบวนการเปลี่ยนผ่านจากการเล่นพื้นบ้านสู่กีฬาสากล ผ่านกรณีศึกษา กีฬาโคโค กีฬากาบัดดี้ และกีฬาดอดจ์บอล (2) ศึกษาความเชื่อมโยงเชิงโครงสร้างและเชิงหน้าที่ระหว่างการละเล่นพื้นบ้านไทย ได้แก่ เตย ตี่จับ (บักอี่) และขว้างลิง กับกีฬาสากลที่เป็นกรณีศึกษาทั้งสามประเภทกีฬา และ (3) เสนอแนวทางการพัฒนาการละเล่นพื้นบ้านไทย โดยใช้การวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสาร ผลการศึกษาเผยให้เห็นกลไกสำคัญว่า ความสำเร็จของกีฬาสากลเป็นผลลัพธ์จากการจัดการเชิงโครงสร้างที่บูรณาการกติกามาตรฐานเข้ากับความเข้มแข็งเชิงสถาบันและโมเดลเศรษฐกิจที่ยั่งยืน มากกว่าเพียงคุณลักษณะของกิจกรรมเพียงลำพัง ขณะเดียวกัน การละเล่นพื้นบ้านไทย เช่น เตย ตี่จับ และขว้างลิง มีศักยภาพเชิงหน้าที่ที่สอดคล้องกับกีฬาสากลในกรณีศึกษาทั้งในมิติของระบบการเล่นและ องค์ประกอบสมรรถภาพและทักษะการเคลื่อนไหวที่เกี่ยวข้อง อย่างไรก็ตาม การพัฒนายังติดขัดเนื่องจากข้อจำกัดด้านกลไกเชิงสถาบันและการสนับสนุนที่ขาดความต่อเนื่อง ดังนั้น การพัฒนาการละเล่นพื้นบ้านไทยจึงควรเริ่มจากการประเมินศักยภาพและความเหมาะสมของแต่ละกิจกรรม โดยเชื่อมโยงมิติทางกายภาพ สังคม วัฒนธรรม ความปลอดภัย และความพร้อมของชุมชนอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมการสร้างมาตรฐานกติกา การพัฒนาสถาบันที่ยั่งยืน และการบูรณาการเข้ากับยุทธศาสตร์ซอฟต์พาวเวอร์ ทั้งนี้ การละเล่นพื้นบ้านไทยไม่จำเป็นต้องได้รับการพัฒนาไปสู่กีฬาเชิงวัฒนธรรมระดับสากลทุกประเภท หากควรได้รับการออกแบบเส้นทางการพัฒนาตามศักยภาพของแต่ละกิจกรรมทั้งในฐานะกิจกรรมการเรียนรู้ นันทนาการเพื่อสุขภาวะ กิจกรรมระหว่างวัย การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และกีฬาเชิงวัฒนธรรมในกรณีที่มีความพร้อม เพื่อธำรงการละเล่นให้เป็นมรดกที่มีชีวิตและสร้างคุณค่าทางนันทนาการ สังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจอย่างเหมาะสมต่อบริบทไทยร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Astuti, Y., Nithin, B. S., Singh, R. M., Kaur, D., Chaeroni, A., Elayaraja, M., Orhan, B. E., Singh, Y., Kumasi, B., Balaji, E., Setiawan, E., Gogoi, H. & Govindasamy, K. (2024). Effects of Bulgarian bag training on bio-motor fitness, physiological, haematological, and performance in young adult male Kabaddi players. Retos, 61, 868-877. https://doi.org/10.47197/retos.v61.108952
Bandyopadhyay, N. (2021). The status and future prospect of Indian traditional game Kho-Kho in West Bengal. International Journal of Fitness Health Physical Education and Iron Games, 8(2), 73-80.
Bandyopadhyay, N., & Das, T. (2025). Indian traditional games: an intangible cultural heritage to promote good life among children. Journal of Advances in Sports and Physical Education, 8(3), 36-40. https://doi.org/10.36348/jaspe.2025.v08i03.002
British Dodgeball. (2022). The Dodgeball survey 2022 report. https://www.britishdodgeball.org/wp-content/uploads/2022/04/The-Dodgeball-Survey-2022-Report.pdf
Butler, J., Burns, D. P., & Robson, C. (2021). Dodgeball: Inadvertently teaching oppression in physical and health education. European Physical Education Review, 27(1), 27-40. https://doi.org/10.1177/1356336X20915936
Caillois, R. (2001). Man, play, and games. University of Illinois Press.
Das, M., Dutta, N., & Sahu, D. P. (2024). Kho Kho’s journey: indigenous to global sports. Indian Journal of Yoga Exercise & Sport Science and Physical Education, 9(Special Issue), 66-72. https://doi.org/10.58914/ijyesspe.2024-9.Spl.12
Fabian, T. (2021). Endangered species of the physical cultural landscape: globalization, nationalism, and safeguarding traditional folk games [Doctoral dissertation]. The University of Western Ontario (Canada).
Gomaratut, C. (2006). Thai native games in central region: a study and analysis of history, playing methods, and values. Sathaporn Books.
Gomaratut, C. (2006). Thai native games in northern region: a study and analysis of history, playing methods, and values. Sathaporn Books.
Gomaratut, C. (2006). Thai native games in southern region: a study and analysis of history, playing methods, and values. Sathaporn Books.
Guttmann, A. (2004). From ritual to record: The nature of modern sports. Columbia University Press.
Holt, N. L., Neely, K. C., Slater, L. G., Camiré, M., Côté, J., Fraser-Thomas, J., MacDonald, D., Strachan, L., and Tamminen, K. A. (2017). A grounded theory of positive youth development through sport based on results from a qualitative meta-study. International Review of Sport and Exercise Psychology, 10(1), 1-49. https://doi.org/10.1080/1750984X.2016.1180704
Jacob, M., Nandini, B., & Sharma, N. (2023). Indigenous sports of India: connecting past to the present. Artha Journal of Social Sciences, 22(1), 1-23. https://doi.org/10.12724/ajss.64.1
Krishnan, K., Krishnan, P., Timothy Pang, R. M., & Gan, Q. F. (2023). Assessing the effects of dodgeball on cardiorespiratory fitness and mental toughness. In International Conference on Movement, Health and Exercise (pp. 185-193). Singapore: Springer Nature Singapore.
Kumsuwan, P., Waidee, T., Thongchai, S., & Songserm, G. (2021). Folk plays of Thai Phuan ethnic groups related to well-being promotion in Thailand. Journal of Buddhist Anthropology, 6(9), 280-293.
Lalwani, B., & Mukherjee, A. (2025). KabaddiPy: A package to enable access to professional Kabaddi data. https://arxiv.org/abs/2501.05168
Lavega-Burgués, P., Bortoleto, M. A. C., & Pic, M. (2021). Editorial: traditional sporting games and play: enhancing cultural diversity, emotional well-being, interpersonal relationships and intelligent decisions. Frontiers in Psychology, 12, 766625. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.766625
Luchoro-Parrilla, R., Lavega-Burgués, P., & Pic, M. (2024). Teaching sustainability through traditional sporting games. Sustainability, 16(13), 5510. https://doi.org/10.3390/su16135510
Madondo, F., & Tsikira, J. (2022). Traditional children’s games: their relevance on skills development among rural Zimbabwean children age 3-8 years. Journal of Research in Childhood Education, 36(3), 406-420. https://doi.org/10.1080/02568543.2021.1982084
Nasrulloh, A. (2024). Risk factors for injury in Kabaddi players and prevention: a systematic review. Fizjoterapia Polska, 24(5), 210-215. https://doi.org/10.56984/8ZG020CVX71
Niltawee, J., & Chaleekhrua, S. (2021). Developing social behavior of pre-school children by using Thai folk plays. Sikkha Journal of Education, 8(1), 57-66.
Paso, P., & Chuwet, P. (2022). The effects of Isan recreational folk game program on youths’ physical fitness and stress level. Journal of Saeng Khom Kham Buddhist Studies, 7(1), 47-64.
Rahman, K. M., & Akter, M. (2023). The construction and deconstruction of kabaddi, the national sport of Bangladesh: a tale of its identity and decline. In M. Vaczi & A. Bairner (Eds.), Indigenous, traditional, and folk sports (pp. 89-106). Routledge.
Rehal, S. (2022). The sportification and internationalization of Kabaddi: a sociological understanding. The International Journal of Sport and Society, 13(2), 49-64. https://doi.org/10.18848/2152-7857/CGP/v13i02/49-64
Rubin, B. R. (2021). Dodgeball in physical education: what students have to say in the matter [Doctoral dissertation]. University San Marcos.
Ruckenstein, M. (1991). Homo Ludens: a study of the play element in culture. Beacon Press
Sengupta, A., Layek, S., & Deyasi, K. (2024). Analyzing player involvement in the Indian pro kabaddi league: a network analysis approach. In B. B. Mallik, K. Deyasi, S. Das, S. Ghosh, S. Jana (Eds.), International conference on emerging trends in mathematical sciences & computing (pp. 287-295). Springer Nature.
Sidhu, H. (1986). Kabaddi: a vigorous game. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 57(5), 75-77. https://doi.org/10.1080/07303084.1986.10606141
Tamangklang, M. (1998). The development of Thai native game called "Toei" for competition [Master’s thesis]. Graduate School, Khon Kaen University.
Trivedi, J., Soni, S., & Kishore, A. (2021). Exploring the role of social media communications in the success of professional sports leagues: an emerging market perspective. Journal of Promotion Management, 27(2), 306-331. https://doi.org/10.1080/10496491.2020.1829774
Thongtumluing, K., Polsiri, A. & Rattanasiri, M. (2018). Conservation and development of the Thai children’s folk play wisdoms in the north. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11(2), 87-101.
Tongterm, T. (2013). Folk plays affecting health and physical fitness of children in Sisaket Province. Sisaket Rajabhat University.
Tongterm, T., Boonprom, T., & Kaewma, J. (2026). Development and preliminary psychometric validation of the Hopscotch Motor Fitness Test (HMFT): a culturally grounded assessment of integrated motor competence in young adults. Retos, 79, 734-750. https://doi.org/10.47197/retos.v79.119116
Tongterm, T., Chimphali, K., Pengseesang, T., Pongtanu, M., Namboonlue, S., & La-bantao, K. (2026). Development and validation of the Kradot Kop Test: a culturally grounded field-based assessment of restricted lower-limb power-endurance in Thai children aged 10-12 years. Retos, 76, 168-181. https://doi.org/10.47197/retos.v76.118433
Tongterm, T., Kaewma, J., Chansrisukot, G., & Boonprom, T. (2025) 4-Corner elastic jumping (Kradod yang) test: culturally grounded assessment of dynamic motor competence in youth. Journal of Exercise Physiology Online, 28(6), 65-81.
Tongterm, T., Phongthanu, M., Chimphali, K., Pengseesang, T., Kaewma, J., & Namboonlue, S. (2024). The Thai folk game “Jik Sen” has becomes a recreational sport for older people in elderly schools. Physical Education Theory and Methodology, 24(4), 568-578. https://doi.org/10.17309/tmfv.2024.4.08
Vroman, T. (2023). Adult dodgeball pickup: combining fun and fitness. Parks & Recreation, 58(11), 14-15.
World Dodgeball Federation (WDBF). (2023). 9th World dodgeball championship featured 15 countries in the largest tournament. https://worlddodgeballfederation.com/page/3/?et_blog=
