การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบด้านการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และประเพณีท้องถิ่น: การสังเคราะห์องค์ความรู้ในช่วงปี พ.ศ. 2559-2569
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ
ในยุคดิจิทัล เทคโนโลยีสารสนเทศมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาการท่องเที่ยว โดยช่วยถ่ายทอดคุณค่าของแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เพิ่มประสบการณ์การเรียนรู้ของนักท่องเที่ยว และสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากรอย่างยั่งยืน
วัตถุประสงค์
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้ด้านการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และประเพณีท้องถิ่น
วิธีดำเนินการวิจัย
ใช้ระเบียบวิธีการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบตามแนวทาง PRISMA การสืบค้นข้อมูลดำเนินการผ่านฐานข้อมูลวิชาการนานาชาติที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ได้แก่ Scopus, Web of Science และ ScienceDirect รวมถึงแพลตฟอร์มการเผยแพร่ผลงานวิจัย เช่น SpringerLink และ Taylor & Francis Online และสำนักพิมพ์วิชาการ ได้แก่ MDPI และ SAGE Journals โดยใช้คำสำคัญที่ อาทิ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การท่องเที่ยวเชิงมรดก การสื่อความหมายแหล่งท่องเที่ยว การมีส่วนร่วมของชุมชน และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ กระบวนการคัดเลือกบทความตามเกณฑ์การคัดเข้า-คัดออกอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้ได้บทความที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 60 เรื่อง ซึ่งนำมาสกัดข้อมูลและวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงธีม เพื่อระบุแนวโน้มการวิจัย ประเด็นสำคัญ และช่องว่างขององค์ความรู้ในสาขานี้
ผลการวิจัย
พบว่า งานวิจัยสามารถจัดกลุ่มออกเป็น 5 ธีมหลัก ได้แก่ การสื่อความหมายมรดก ความยั่งยืนและอัตลักษณ์วัฒนธรรม การมีส่วนร่วมของชุมชนและความยืดหยุ่น การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และประสบการณ์ และนโยบาย การจัดการ และนวัตกรรมการท่องเที่ยว
สรุปผลการวิจัย
ผลงานวิจัยนี้ช่วยอธิบายพัฒนาการขององค์ความรู้ แนวโน้มการวิจัย และช่องว่างทางวิชาการ เพื่อสนับสนุนการกำหนดทิศทางการวิจัย การพัฒนานโยบาย และการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Abrahams, E., & Bama, H. K. N. (2023). Heritage interpretation as a catalyst for sustainable ecotourism in protected areas: a systematic literature review. Studia Periegetica, 42(2), 119-142. https://doi.org/10.58683/sp.581
Benhaida, S., Saddou, H., Safaa, L., Perkumiene, D., & Labanauskas, V. (2024). Acquirements of three decades of literature on cultural tourism. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(6), 3817-3835. https://doi.org/10.24294/jipd.v8i6.3817
Benhaida, S., Safaa, L., Perkumienė, D., & Labanauskas, G. (2024). Creative tourism: two decades of conceptual evolution and characterization. Administrative Sciences, 14(8), 172-201. https://doi.org/10.3390/admsci14080172
Bramwell, B., & Lane, B. (2011). Critical research on the governance of tourism and sustainability. Journal of Sustainable Tourism, 19(4-5), 411-421. https://doi.org/10.1080/09669582.2011.580586
Buhalis, D., & Amaranggana, A. (2015). Smart tourism destinations: enhancing tourism experience through personalisation of services. In I. Tussyadiah & A. Inversini (Eds.), Information and communication technologies in tourism 2015 (pp. 377-389). Springer.
Chronis, A. (2012). Between place and story: Gettysburg as tourism imaginary. Annals of Tourism Research, 39(4), 1797-1816. https://doi.org/10.1016/j.annals.2012.05.028
Dredge, D., & Jenkins, J. (2007). Tourism planning and policy. John Wiley & Sons.
Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism? Tourism Management, 68, 250-263. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.03.025
Gaonkar, S., & Sukthankar, S. V. (2025). Measuring and evaluating the influence of cultural sustainability indicators on sustainable cultural tourism development: scale development and validation. Heliyon, 11(4), e42514. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2025.e42514
Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179-188. https://doi.org/10.1007/s12525-015-0196-8
Hall, C. M. (2011). A typology of governance and its implications for tourism policy analysis. Journal of Sustainable Tourism, 19(4-5), 437-457. https://doi.org/10.1080/09669582.2011.570346
Higgins-Desbiolles, F. (2020). Socialising tourism for social and ecological justice after COVID-19. Tourism Geographies, 22(3), 610-623. https://doi.org/10.1080/14616688.2020.1757748
Lexhagen, M., Ziakas, V., & Lundberg, C. (2023). Popular culture tourism: conceptual foundations and state of play. Journal of Travel Research, 62(7), 1391-1410. https://doi.org/10.1177/00472875221140903
Li, Y., Li, T., Bai, Y., Ismail, N. A., Chen, J., Wei, T., & Jenatabadi, H. S. (2025). Interpreting visitor experiences with digital cultural heritage exhibitions in Yimeng China through thematic analysis. Scientific Reports, 16(1), 269-283. https://doi.org/10.1038/s41598-025-29323-5
Liu, T., & Kou, I. E. (2024). Determinants for the development of creative tourism: a stakeholder perspective. Heliyon, 10(13), e33727. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e33727
Marques, G. M. (2025). Heritage education, sustainability and community resilience: the HISTOESE project-based learning model. Sustainability, 17(21), 9891-9919. https://doi.org/10.3390/su17219891
Moscardo, G. (1998). Interpretation and sustainable tourism: Functions, examples and principles. Journal of Tourism Studies, 9(1), 2-13.
Moscardo, G. (2020). Stories and design in tourism. Annals of Tourism Research, 83, 102950. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102950
Murphy, P. E. (2013). Tourism: a community approach. Routledge.
Okazaki, E. (2008). A community-based tourism model: Its conception and use. Journal of Sustainable Tourism, 16(5), 511-529. https://doi.org/10.1080/09669580802159594
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12-21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005
Richards, G. (2020). Designing creative places: The role of creative tourism. Annals of Tourism Research, 85, 102922. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102922
Richards, G. (2025). Cultural tourism: An integrative review. Tourism & Management Studies, 21(4), 19-31. https://doi.org/10.18089/tms.20250402
Salazar, N. B. (2012). Tourism imaginaries: a conceptual approach. Annals of Tourism Research, 39(2), 863-882. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.10.004
Scheyvens, R. (1999). Ecotourism and the empowerment of local communities. Tourism Management, 20(2), 245-249. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(98)00069-7
Sigala, M. (2020). Tourism and COVID-19: impacts and implications for advancing and resetting industry and research. Journal of Business Research, 117, 312-321. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.06.015
Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge.
Timothy, D. J. (2007). Empowerment and stakeholder participation in tourism destination communities. In A. Church & T. Coles (Eds.), Tourism, power and space (pp. 199-216). Routledge.
Tom Dieck, M. C., & Jung, T. (2018). A theoretical model of mobile augmented reality acceptance in urban heritage tourism. Current Issues in Tourism, 21(2), 154-174. https://doi.org/10.1080/13683500.2015.1070801
Tosun, C. (2000). Limits to community participation in the tourism development process in developing countries. Tourism Management, 21(6), 613-633. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(00)00009-1
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://unesdoc.unesco.org/
UNWTO. (2021). Tourism and rural development: a policy perspective. World Tourism Organization.
Waterton, E., & Watson, S. (2015). The Palgrave handbook of contemporary heritage research. Palgrave Macmillan.
