กิจกรรมระหว่างวัย: แนวคิดในการพัฒนาชุมชนในสังคมผู้สูงอายุ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
กิจกรรมระหว่างวัย (Intergenerational Activity) หมายถึงกิจกรรมที่ส่งเสริมให้บุคคลในวัยต่างๆ โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนกับผู้สูงอายุ ได้มีปฏิสัมพันธ์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และเรียนรู้ร่วมกันอย่างมีจุดมุ่งหมาย กิจกรรมดังกล่าวมีรากฐานมาจากทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม ทฤษฎีกิจกรรม ทฤษฎีทุนทางสังคมและแนวคิดเรื่องการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งเชื่อว่าการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างวัยจะช่วยส่งเสริมพัฒนาการทางร่างกาย สังคม อารมณ์ และสติปัญญาของทุกวัยและนำไปสู่สังคมอุดมคติในยุคสังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) บทความนี้นำเสนอความหมาย ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ความเป็นมาและพัฒนาการของกิจกรรมระหว่างวัย ซึ่งเริ่มได้รับความสนใจอย่างจริงจังในช่วงทศวรรษ 1960-1970 ในสหรัฐอเมริกาและยุโรป เมื่อสังคมเริ่มเผชิญกับปัญหาความแบ่งแยกระหว่างวัยและการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครอบครัวซึ่งส่งผลกระทบต่อรูปแบบของสังคม ประเทศต่างๆ จึงได้นำแนวคิดกิจกรรมระหว่างวัยมาใช้อย่างจริงจังโดยมีหลักฐานสนับสนุนในหลายมิติ เช่นการพัฒนาสุขภาพองค์รวมของผู้สูงอายุ พัฒนาคุณภาพชีวิตของทั้งเด็กและผู้สูงอายุในชุมชนและการเตรียมรับมือด้านเศรษฐกิจและสังคมในสังคมผู้สูงอายุ สำหรับผู้สูงอายุ กิจกรรมเหล่านี้ช่วยลดภาวะซึมเศร้า เพิ่มความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง ชะลอความเสื่อมถอยทางสติปัญญา และส่งเสริมกิจกรรมทางกาย ส่วนเด็กและเยาวชนได้รับประโยชน์ทั้งด้านพัฒนาการทางอารมณ์และสังคม การเรียนรู้คุณค่าและภูมิปัญญา รวมทั้งทัศนคติที่ดีต่อผู้สูงอายุ ก่อให้เกิดความไว้ใจและเกิดสะพานเชื่อมความสัมพันธ์ของคนต่างวัยที่ไม่มีโอกาสมีปฏิสัมพันธ์กันในชีวิตประจำวัน งานวิจัยจากประเทศต่างๆ เช่น โครงการ Linking Generations Northern Ireland, Experience Corps ในสหรัฐอเมริกา และโครงการ Intergenerational Schools ในญี่ปุ่น แสดงให้เห็นผลลัพธ์เชิงบวกของกิจกรรมต่อสุขภาพองค์รวมของผู้เข้าร่วม
แนวโน้มในปัจจุบันและอนาคตของกิจกรรมระหว่างวัยกำลังขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในบริบทของสังคมผู้สูงอายุและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเป็นสื่อกลางในการเชื่อมโยงสองวัยเข้าด้วยกัน นโยบายสาธารณะในหลายประเทศเริ่มบูรณาการกิจกรรมระหว่างวัยเข้าในระบบการศึกษา สาธารณสุข และสวัสดิการสังคม การส่งเสริมกิจกรรมเหล่านี้จึงเป็นกลยุทธ์สำคัญในการสร้างสังคมที่มีสุขภาวะ ความเป็นอยู่และคุณภาพชีวิตที่ดีสำหรับทุกวัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Bales, S. S., Eklund, S. J., & Siffin, C. F. (2000). Children's perceptions of elders before and after a school-based intergenerational program. Educational Gerontology, 26(7), 677-689. https://doi.org/10.1080/03601270050200662
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall Publisher.
Cacioppo, J. T., & Patrick, W. (2008). Loneliness: Human nature and the need for social connection. W. W. Norton & Company.
Carlson, M. C., Erickson, K. I., Kramer, A. F., Voss, M. W., Bolea, N., Mielke, M., McGill, S., Rebok, G. W., Seeman, T., & Fried, L. P. (2009). Evidence for neurocognitive plasticity in at-risk older adults: The experience corps program. Journals of Gerontology - Series A Biological Sciences and Medical Sciences, 64(12), 1275-1282. https://doi.org/10.1093/gerona/glp117
Christian, J., Turner, R., Holt, N., Larkin, M., & Cotler, J. H. (2014). Does intergenerational contact reduce ageism: when and how contact interventions actually work? Journal of Arts and Humanities, 3(1), 1-15. https://doi.org/10.18533/journal.v3i1.278
Cole, S. W., Hawkley, L. C., Arevalo, J. M., Sung, C. Y., Rose, R. M., & Cacioppo, J. T. (2007). Social regulation of gene expression in human leukocytes. Genome Biology, 8(9), 189-201. https://doi.org/10.1186/gb-2007-8-9-r189
Dellmann-Jenkins, M., Lambert, D., & Fruit, D. (1991). Fostering preschoolers’ prosocial behaviors toward the elderly: the effect of an intergenerational program. Educational Gerontology, 17(1), 21-32. https://doi.org/10.1080/0360127820170103
Domènech-Abella, J., Díaz-Cofine, S., Rubio-Valera, M., & Aznar-Lou, I. (2022). Pre-post evaluation of an intergenerational program to improve wellbeing in older adults and age stereotypes in primary and secondary students: CRENCO project. Revista Espanola de Geriatria y Gerontologia, 57(3), 161-167. https://doi.org/10.1016/j.regg.2022.04.005
Dutton, R. (2018). A guide for older people - intergeneration activity how to be part of it and why. St Monica Trust.
Elder, G. H. (1998). The life course as developmental theory. Child Development, 69(1), 1-12.
Erikson, E. H. (1982). The life cycle completed. W. W. Norton & Company.
Fried, L. P., Carlson, M. C., Freedman, M., Frick, K. D., Glass, T. A., Hill, J., McGill, S., Rebok, G. W., Seeman, T., Tielsch, J., Wasik, B. A., & Zeger, S. (2004). A social model for health promotion for an aging population: initial evidence on the experience corps model. Journal of Urban Health. 81(1), 64-78. https://doi.org/10.1093/jurban/jth094
Fujiwara, Y., Sakuma, N., Ohba, H., Nishi, M., Lee, S., Watanabe, N., Kousa, Y., Yoshida, H., Fukaya, T., Yajima, S., Amano, H., Kureta, Y., Ishii, K., Uchida, H., & Shinkai, S. (2009). Reprints: effects of an intergenerational health promotion program for older adults in Japan. Journal of Intergenerational Relationships, 7(1), 17-39. https://doi.org/10.1080/153507708026289
Generations United. (2007). The benefits of intergenerational programs. Generations United.
Gruenewald, T. L., Karlamangla, A. S., Greendale, G. A., Singer, B. H., & Seeman, T. E. (2007). Feelings of usefulness to others, disability, and mortality in older adults: The macarthur study of successful aging. Journals of Gerontology - Series B Psychological Sciences and Social Sciences, 62(1), 28-37. https://doi.org/10.1093/geronb/62.1.p28
Hatton-Yeo, A., & Ohsako, T. (2000). Intergenerational programmes: Public policy and research implications: an international perspective. UNESCO Institute for Education.
Havighurst, R. J. (1961). Successful aging. The Gerontologist, 1(1), 8-13. https://doi.org/10.1093/geront/1.1.8
Henkin, N., & Kingson, E. (1998). Advancing an intergenerational agenda for the twenty-first century. Generations, 22(4), 99-105.
Hill, P. L., & Turiano, N. A. (2014). Purpose in life as a predictor of mortality across adulthood. Psychological Science, 25(7), 1482-1486. https://doi.org/10.1177/0956797614531799
Hoff, A. (2007). Intergenerational learning as an adaptation strategy in aging knowledge societies. In European Commission (Ed.), Education, Employment, Europe (pp. 126-129). European Commission.
Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review. PLOS Medicine, 7(7), e1000316. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316
Huang, H., Chen, J., Qin, Y., Chen, S., & Zhu, J. (2025). Intergenerational Relationships and sleep quality among empty nesters in urban and rural China: The mediating role of loneliness. Geriatrics and Gerontology International, 25(11), 1616-1626. https://doi.org/10.1111/ggi.70212
Inagaki, T. K., & Orehek, E. (2017). On the benefits of giving social support: when, why, and how support providers gain by caring for others. Current Directions in Psychological Science, 26(2), 109-113. https://doi.org/10.1177/0963721416686212
Jarrott, S. E. (2011). Where have we been and where are we going? content analysis of evaluation research of intergenerational programs. Journal of Intergenerational Relationships, 9(1), 37-52. https://doi.org/10.1080/15350770.2011.544594
Kamawatana, U., Kanchanakit, S., & Sukonthasab, S. (2023). Planning for intergenerational recreation program for Thai Elderly. Procedia of Multidisciplinary Research, 1(3), 1-2.
Kaplan, M. S. (2001). School-based intergenerational programs. UNESCO Institute for Education.
Kernan, M., & Cortellesi, G. (2020). Intergenerational learning in practice: Together old and young. Routledge.
Krzeczkowska, A., Spalding, D. M., McGeown, W. J., Gow, A. J., Carlson, M. C., & Nicholls, L. A. B. (2021). A systematic review of the impacts of intergenerational engagement on older adults' cognitive, social, and health outcomes. Ageing Research Reviews, 71, 101400. https://doi.org/10.1016/j.arr.2021.101400
Meshel, D. S., & McGlynn, R. P. (2004). Intergenerational contact, attitudes, and stereotypes of adolescents and older people. Educational Gerontology, 30(6), 457-479. https://doi.org/10.1080/03601270490445078
Minghetti, A., Donath, L., Zahner, L., Hanssen, H., & Faude, O. (2021). Beneficial effects of an intergenerational exercise intervention on health-related physical and psychosocial outcomes in Swiss preschool children and residential seniors: a clinical trial. PeerJ, 9, e11292. https://doi.org/10.7717/peerj.11292
Murayama, Y., Ohba, H., Yasunaga, M., Nonaka, K., Takeuchi, R., Nishi, M., Sakuma, N., Uchida, H., Shinkai, S., & Fujiwara, Y. (2015). The effect of intergenerational programs on the mental health of elderly adults. Aging and Mental Health, 19(4), 306-314. https://doi.org/10.1080/13607863.2014.933309
Newman, S., & Hatton-Yeo, A. (2008). Intergenerational learning and the contributions of older people. Ageing Horizons, 8(10), 31-39.
Ngowsiri, K., Napapongsa, K., & Sonsanam, W. (2020). The effect of holistic health promotion program on quality of life among the elderly in Bangkok. Journal of Sports Science and Health, 21(3), 418-431.
Pikhartova, J., Bowling, A., & Victor, C. (2016). Is loneliness in later life a self-fulfilling prophecy?. Aging and Mental Health, 20(5), 543-549. https://doi.org/10.1080/13607863.2015.1023767
Pimporn, U., & Sangvanich, K. (2025). Teaching model based on the concept of intergenerational learning for local wisdom transmission: A systematic review. Journal of Multidisciplinary Academic Research and Development, 7(1), 31-44.
Pressman, S. D., Cohen, S., Miller, G. E., Barkin, A., Rabin, B. S., & Treanor, J. J. (2005). Loneliness, social network size, and immune response to influenza vaccination in college freshmen. Health Psychology, 24(3), 297-306. https://doi.org/10.1037/0278-6133.24.3.297
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Sakuma, N., Suzuki, H., Yasunaga, M., Murayama, Y., Sakurai, R., Ishii, K., & Fujiwara, Y. (2016). Seven-year effects of intergenerational volunteer activities on everyday activities in older adults. The Gerontologist, 56(3), 409-410. https://doi.org/10.1093/geront/gnw162.1637
Savino, M., De Luca, L., Nocentini, A., & Menesini, E. (2026). Intergenerational interventions and their impact on active aging: A systematic review. International Psychogeriatrics, 38(2), 100142. https://doi.org/10.1016/j.inpsyc.2025.100142
Seyfang, G. (2004). Time banks: Rewarding community self-help in the inner city? Community Development Journal, 39(1), 62-71. https://doi.org/10.1093/cdj/39.1.62
Sharifi, S., Babaei Khorzoughi, K., Khaledi-Paveh, B., & Rahmati, M. (2023). Association of intergenerational relationship and supports with cognitive performance in older adults: A systematic review. Geriatric Nursing, 52, 146-151. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2023.05.014
Sparks, A., Goldwater, M., Delbaere, K., Dodge, H., Ee, N., Fitzgerald, A., Kenning, G., Kimonis, E. R., Lewis, E., Maiden, G., Radford, K., Rockwood, K., Ward, S. A., Zammit, C., Lim, M. L., & Peters, R. (2026). Investigating feasibility in a pilot intergenerational program bringing preschool children and older adults together in the community (interaction): Child outcomes. Journal of Intergenerational Relationships, 1-20. https://doi.org/10.1080/15350770.2026.2631391
Springate, I., Atkinson, M. & Martin, K. (2008). Intergenerational practice: a review of the literature. National Foundation for Educational Research.
Stenhouse, E., Moffatt, S., Carr, S., & Harrison, S. (2011). Intergenerational exchange and quality of life. In Quality of life and older people (pp. 111-127). Springer.
Stern, Y. (2009). Cognitive reserve. Neuropsychologia, 47(10), 2015-2028. https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2009.03.004
Supakul, S., & Toyoda, P. (2026). Thailand's aging society: reconsidering policy and innovation readiness for elderly care. The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 63, 1-5. https://doi.org/10.1177/00469580261427095
Tuncharoenpanich, J. (2010). Intergenerational relations: A review of the literature. In Proceedings of the 7th KU-KPS Conference (pp. 1376-1383). Kasetsart University, Kamphaeng Saen Campus.
Uhlenberg, P., & Miner, S. (1996). Life course and aging: A cohort perspective. In R. H. Binstock, L. K. George, V. W. Marshall, G. C. Myers, & J. H. Schulz (Eds.), Handbook of aging and the social sciences (pp. 208-228). Academic Press.
UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2025). Advancing intergenerational learning: identifying challenges and opportunities for older adults: integrated case study report. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000396071
Wilson, R. S., Krueger, K. R., Arnold, S. E., Schneider, J. A., Kelly, J. F., Barnes, L. L., Tang, Y., & Bennett, D. A. (2007). Loneliness and risk of Alzheimer disease. Archives of General Psychiatry, 64(2), 234-240. https://doi.org/10.1001/archpsyc.64.2.234
World Health Organization. (2020). Decade of healthy ageing: Baseline report. World Health Organization.
Yates, L. A., Ziser, S., Spector, A., & Orrell, M. (2016). Cognitive leisure activities and future risk of cognitive impairment and dementia: systematic review and meta-analysis. International Psychogeriatrics, 28(11), 1791-1806. https://doi.org/10.1017/S1041610216001137
Zucchero, R. A. (2010). Share your experience and I'll lend you my ear: Older adult outcomes of an intergenerational service-learning experience. Gerontology and Geriatrics Education, 31(4), 383-402. https://doi.org/10.1080/02701960.2010.528275
