แนวทางของสถานศึกษาในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายและลดพฤติกรรมเนือยนิ่งของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ
สถานการณ์กิจกรรมทางกายของนักเรียนไทยที่ลดลงสวนทางกับพฤติกรรมติดหน้าจอที่เพิ่มสูงขึ้น ได้ส่งผลกระทบต่อสุขภาวะ สถานศึกษาจึงเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญในการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการมีกิจกรรมทางกาย
วัตถุประสงค์
การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพการส่งเสริมกิจกรรมทางกาย (2) ศึกษาพฤติกรรมเนือยนิ่ง และ (3) สังเคราะห์แนวทางการส่งเสริมกิจกรรมทางกายและลดพฤติกรรมเนือยนิ่งของนักเรียนมัธยมศึกษา
วิธีดำเนินการวิจัย
การวิจัยครั้งนี้ศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างนักเรียนระดับมัธยมศึกษา จำนวน 226 คน จากโรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี โดยเลือกสถานศึกษาแบบเจาะจง (Purposive Sampling) และทำการสุ่มแบบหลายขั้นตอนโดยการแบ่งชั้นภูมิร่วมกับการสุ่มแบบกลุ่ม (Multistage Stratified Cluster Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือแบบสอบถามการส่งเสริมกิจกรรมทางกายและพฤติกรรมเนือยนิ่ง แบ่งเป็น 4 ส่วน รวม 19 ข้อ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาโดยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) เท่ากับ 1.00 และค่าความเชื่อมั่น (Cronbach's alpha) ของแบบสอบถามด้านการส่งเสริมกิจกรรมทางกายเท่ากับ 0.92 ส่วนด้านพฤติกรรมเนือยนิ่งเท่ากับ 0.02 จึงรายงานผลเป็นรายข้อ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย (M) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย
สภาพการส่งเสริมกิจกรรมทางกายของโรงเรียนอยู่ในระดับปานกลาง (M=3.30, SD=1.06) โดยทรัพยากรที่นักเรียนรับรู้มากที่สุดคือสนามกีฬาและสระว่ายน้ำ ขณะที่พฤติกรรมเนือยนิ่งซึ่งรายงานเป็นรายข้อ พบพฤติกรรมเสี่ยงด้านการใช้หน้าจอสูงที่สุด (M=3.68) ส่วนพฤติกรรมป้องกันพบการพักสายตาอยู่ในระดับสูง (M=3.27) แต่การมีกิจกรรมทางกายต่ำที่สุด (M=2.56) สำหรับความต้องการของนักเรียนประกอบด้วย 4 ประเด็น ได้แก่ การส่งเสริมกิจกรรมที่หลากหลาย การจัดช่วงพักระหว่างคาบเรียน การเพิ่มการแข่งขันกีฬา และการพัฒนาพื้นที่และอุปกรณ์
สรุปผลการวิจัย
ผลการศึกษาสะท้อนว่าสถานศึกษาควรให้ความสำคัญกับการยกระดับการส่งเสริมกิจกรรมทางกายให้ครอบคลุมวิถีชีวิตประจำวันมากขึ้น ควบคู่กับการลดพฤติกรรมเนือยนิ่งของนักเรียน โดยสามารถนำข้อเสนอแนะทั้ง 4 ด้านที่นักเรียนสะท้อนไว้ไปประยุกต์ใช้ประกอบการกำหนดแนวทางส่งเสริมสุขภาวะของสถานศึกษาต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Brown, D. M. Y., & Kwan, M. Y. W. (2021). Movement behaviors and mental wellbeing: A cross-sectional isotemporal substitution analysis of Canadian adolescents. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 15, 736587. https://doi.org/10.3389/fnbeh.2021.736587
Carson, V., Hunter, S., Kuzik, N., Gray, C. E., Poitras, V. J., Chaput, J. P., Saunders, T. J., Katzmarzyk, P. T., Okely, A. D., Connor, G. S., Kho, M. E., Sampson, M., Lee, H., & Tremblay, M. S. (2016). Systematic review of sedentary behaviour and health indicators in school-aged children and youth: an update. Applied Physiology, Nutrition and Metabolism, 41(6 Supplement 3), 240-265. https://doi.org/10.1139/apnm-2015-0630
Centers for Disease Control and Prevention. (2019). Increasing physical education and physical activity: A framework for schools. U.S. Department of Health and Human Services.
Contardo Ayala, A. M., Parker, K., Mazzoli, E., Lander, N., Ridgers, N. D., Timperio, A., Lubans, D. R., Abbott, G., Koorts, H., & Salmon, J. (2024). Effectiveness of intervention strategies to increase adolescents' physical activity and reduce sedentary time in secondary school settings, including factors related to implementation: A systematic review and meta-analysis. Sports Medicine-Open, 10(1), 25. https://doi.org/10.1186/s40798-024-00688-7
Cornett, K., Murfay, K., & Fulton, J. E. (2023). Physical activity interventions during the school day: Reviewing policies, practices, and benefits. Journal of School Health, 93(9), 778-787. https://doi.org/10.1111/josh.13371
Department of Health, Ministry of Public Health. (2023). Physical activity promotion plan 2018-2030 (2023 revised edition). Department of Health, Ministry of Public Health.
Greco, G., Poli, L., Carvutto, R., Patti, A., Fischetti, F., & Cataldi, S. (2023). Effects of a complex physical activity program on children's arithmetic problem solving and arithmetic reasoning abilities. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(1), 141-150. https://doi.org/10.3390/ejihpe13010010
Guthold, R., Stevens, G. A., Riley, L. M., & Bull, F. C. (2020). Global trends in insufficient physical activity among adolescents: a pooled analysis of 298 population-based surveys with 1·6 million participants. The Lancet Child and Adolescent Health, 4(1), 23-35. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(19)30323-2
James, J., Pringle, A., Mourton, S., & Roscoe, C. M. P. (2023). The effects of physical activity on academic performance in school-aged children: A systematic review. Children, 10(6), 1019. https://doi.org/10.3390/children10061019
Katewongsa, P., Choolers, P., Saonuam, P., Rasri, N., Yousomboon, C., Iamyam, W., Aunampai, A., & Saengsawang, A. (2020). Guidelines for active schools in Thailand. Thailand Physical Activity Knowledge Development Centre, Institute for Population and Social Research, Mahidol University.
Konharn, K., Therdkiattikul, T., Meephat, S., Karawa, J., & Sangpara, P. (2022). Determinants associated with physical activity levels and sedentary behaviors among secondary-school students aged 14-15 years in Khon Kaen City Municipality, Khon Kaen Province. Journal of Nursing and Health, 16(3), 108-122.
Musa, S., Elyamani, R., & Dergaa, I. (2022). COVID-19 and screen-based sedentary behaviour: Systematic review of digital screen time and metabolic syndrome in adolescents. PLOS ONE, 17(3), e0265560. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0265560
Peiris, D. L. I. H. K., Duan, Y., Vandelanotte, C., Liang, W., Yang, M., & Baker, J. S. (2022). Effects of in-classroom physical activity breaks on children's academic performance, cognition, health behaviours and health outcomes: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), 9479. https://doi.org/10.3390/ijerph19159479
Reyes-Amigo, T., Salinas-Gallardo, G., Mendoza, E., Ovalle-Fernández, C., Ibarra-Mora, J., Gómez-Álvarez, N., Carrasco-Beltrán, H., Páez-Herrera, J., Hurtado-Almonácid, J., Yañez-Sepúlveda, R., Zapata-Lamana, R., Sepúlveda-Figueroa, F., Olivares-Arancibia, J., & Mota, J. (2025). Effectiveness of school-based active breaks on classroom behavior, executive functions and physical fitness in children and adolescent: A systematic review. Frontiers in Public Health, 13, 1469998. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1469998
Roiampang, Y., Mawinthorn, W., & Boonchai, K. (2022). Physical activity behavior of upper secondary school students under the office of secondary education service area 10, Samut Sakhon Province. Journal of Health, Physical Education and Recreation, 48(2), 452-464.
Santos, R. M. S., Mendes, C. G., Bressani, G. Y. S., Ventura, S. A., Nogueira, Y. J. A., de Miranda, D. M., & Romano-Silva, M. A. (2023). The associations between screen time and mental health in adolescents: A systematic review. BMC Psychology, 11(1), 127. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01166-7
Thailand Physical Activity Knowledge Development Centre. (2022). Situation of physical activity among Thai children and youth 2022: "Play, Add, Happy". Institute for Population and Social Research, Mahidol University, and Thai Health Promotion Foundation.
Wanjau, M. N., Möller, H., Haigh, F., Milat, A., Hayek, R., Lucas, P., & Veerman, J. L. (2023). Physical activity and depression and anxiety disorders: A systematic review of reviews and assessment of causality. AJPM Focus, 2(2), 100074. https://doi.org/10.1016/j.focus.2023.100074
Widyastari, D. A., Saonuam, P., Pongpradit, K., Wongsingha, N., Choolers, P., Kesaro, S., Thangchan, W., Pongpaopattanakul, P., Phankasem, K., Musor, M. E., Autchaworaphong, P., Muensakda, P., Chaiprasit, K., Yousomboon, C., Mansing, W., Aunampai, A., Nilwatta, N., Iamyam, W., Rasri, N., & Katewongsa, P. (2022). Results from the Thailand 2022 report card on physical activity for children and youth. Journal of Exercise Science and Fitness, 20(4), 276-282. https://doi.org/10.1016/j.jesf.2022.06.002
World Health Organization. (2018). Global action plan on physical activity 2018-2030: More active people for a healthier world. World Health Organization.
World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. World Health Organization.
World Health Organization. (2021). Promoting physical activity through schools: A toolkit. World Health Organization.
World Health Organization. (2022). Global status report on physical activity 2022. World Health Organization.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
