วารสารกายภาพบำบัด

การทดสอบลุกขึ้นยืน 1 ครั้ง: เครื่องมือคัดกรองที่ประยุกต์ใช้ได้ง่ายสำหรับระบุความจำเป็น ในการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินของผู้สูงอายุ

Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 +0700

ที่มาและความสำคัญ: กระทรวงสาธารณสุขได้แจกจ่ายอุปกรณ์ช่วยเดินเพื่อส่งเสริมความสามารถในการพึ่งพาตนเองและความปลอดภัยของผู้สูงอายุ แต่ยังไม่มีวิธีคัดกรองมาตรฐานและประยุกต์ใช้ได้ง่ายในการระบุความจำเป็นในการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินสำหรับผู้สูงอายุ ซึ่งอาจทำให้สิ้นเปลืองงบประมาณ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการได้รับผลกระทบอันไม่พึงประสงค์จากการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินโดยไม่จำเป็น

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบการใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน ความแข็งแรงขา การทรงตัว การเดิน ระหว่างผู้สูงอายุที่ผ่านและไม่ผ่านที่ทำการทดสอบการลุกขึ้นยืน 1 ครั้ง

วิธีการวิจัย: อาสาสมัครที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 93 คน ได้รับการแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ตามผลการประเมินความสามารถในการลุกขึ้นยืน 1 ครั้ง ได้แก่ “ผ่าน” (ไม่ใช้มือช่วย)” หรือ “ไม่ผ่าน” (ใช้มือช่วยหรือความช่วยเหลือจากภายนอก) อาสาสมัครยังได้รับการสัมภาษณ์และประเมินข้อมูลการใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน อาการปวดของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อ การลุกขึ้นยืน 5 ครั้ง timed up and go test และเดินเป็นระยะทาง 10 เมตร ทำการเปรียบเทียบผลการศึกษาระหว่างกลุ่มโดยใช้สถิติ Independent samples t-test และ chi-square test.

ผลการวิจัย: มีอาสาสมัคร 48 คน ที่ผ่านการทดสอบลุกขึ้นยืน 1 ครั้ง ในจำนวนนี้มีเพียง 1 คนที่ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน ขณะที่อาสาสมัคร 45 คน ไม่ผ่านการทดสอบลุกขึ้นยืน 1 ครั้ง ในจำนวนนี้ต้องใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน 37 คน (ร้อยละ 82) พบว่าอาสาสมัครกลุ่มนี้มีอายุ อาการปวดของระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อ และมีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวมากกว่ากลุ่มที่ผ่านการทดสอบการยืนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)

สรุปผล: การทดสอบลุกขึ้นยืน 1 ครั้ง เป็นเครื่องมือตรวจคัดกรองที่สามารถประยุกต์ใช้เพื่อระบุความจำเป็นในการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินของผู้สูงอายุได้ง่ายในสถานที่ต่างๆ

ผลของโปรแกรมการฝึกกิจกรรมอย่างมีเป้าหมายในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตัน ระยะกลาง ผ่านบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางไกล: นพรัตน์โมเดล

Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 +0700

ที่มาและความสำคัญ: การพัฒนาบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางไกล (Telerehabilitation; TR) เป็นแนวทางที่ส่งเสริมให้ผู้ป่วยเข้าถึงการฟื้นฟูได้ นพรัตน์โมเดลเป็นการพัฒนาโปรแกรมที่มีประสิทธิภาพเพื่อผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตันระยะกลางโดยการฝึกกิจกรรมอย่างมีเป้าหมายผ่านบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางไกล

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการฝึกกิจกรรมอย่างมีเป้าหมาย (Task-oriented training; TOT) ผ่านบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางไกล (TR) เปรียบเทียบกับการฟื้นฟูสมรรถภาพในคลินิก (In clinic; IC) และการฟื้นฟูตามมาตรฐานทั่วไป (Control) ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตัน

วิธีการวิจัย: ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตัน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม โดยกลุ่ม TR และกลุ่ม IC ได้รับโปรแกรมการฝึก TOT 5 ครั้ง/สัปดาห์ ในช่วง 2 สัปดาห์แรก, 3 ครั้ง/สัปดาห์ ในช่วงสัปดาห์ที่ 3-12 และ 2 ครั้ง/สัปดาห์ ในช่วงสัปดาห์ที่ 13-24 ตามลำดับ และกลุ่ม Control ได้รับการฟื้นฟูตามมาตรฐานทั่วไป ประเมินผลการรักษาโดยใช้ Fugl-Meyer assessment lower extremities (FMA-LE), Mobility to participation scale (MPASS), Barthel index (BI) และ Euro Qol Group 5 Dimension 5 Levels (EQ-5D-5L) หลังจากได้รับโปรแกรมการฝึก ที่ 2, 6, 12 และ 24 สัปดาห์ วิเคราะห์ทางสถิติโดยใช้ Two-Way Mixed ANCOVA

ผลการวิจัย: ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตัน 61 คน แบ่งเป็นกลุ่ม TR 18 คน กลุ่ม IC 24 คน และกลุ่ม Control 19 คน หลังได้รับโปรแกรมการฝึก MPASS, BI และ EQ-5D-5L ในกลุ่ม TR และกลุ่ม IC เพิ่มขึ้นมากกว่ากลุ่ม Control อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) แต่ไม่มีความแตกต่างกันระหว่างกลุ่ม TR และ กลุ่ม IC ในทุกตัวแปร

สรุปผล: โปรแกรมการฝึกแบบ TOT แบบ TR และ IC สามารถเพิ่มการทำงานของรยางค์ส่วนล่าง การเคลื่อนไหวเพื่อการมีส่วนร่วม ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน และคุณภาพชีวิตในระดับที่ไม่แตกต่างกัน และมีประสิทธิภาพมากกว่าเมื่อเทียบกับกลุ่ม Control ดังนั้น TR จึงสามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อขยายโอกาสให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบอุดตันระยะกลางเข้าถึงบริการฟื้นฟูได้

ประสิทธิผลของการออกกำลังกายขณะฟอกเลือดต่อความสามารถในการทรงตัวขณะเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือด ด้วยเครื่องไตเทียม โรงพยาบาลชุมพวง

ปิยวรรณ แปลนดี — Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 +0700

ที่มาและความสำคัญ: ปัจจุบัน ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่เข้ารับการบำบัดทดแทนไตด้วยเครื่องไตเทียมมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น ซึ่งภาวะดังกล่าวมักส่งผลให้ผู้ป่วยมีอาการเหนื่อยล้าง่ายและสมรรถภาพทางกายลดลง

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของการออกกำลังกายขณะฟอกเลือดต่อความสามารถในการทรงตัวขณะเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม

วิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ณ โรงพยาบาลชุมพวง จำนวน 22 ราย แบ่งออกเป็นกลุ่มควบคุมที่ไม่ได้รับโปรแกรมการออกกำลังกายขณะฟอกเลือด 11 ราย และกลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรมการออกกำลังกายขณะฟอกเลือด 11 ราย ด้วยการบริหารเข่าแบบมีแรงต้านจากถุงทราย ในช่วง 2 ชั่วโมงแรกของการฟอกเลือด ความถี่ 3 ครั้ง/สัปดาห์ ต่อเนื่อง 4 สัปดาห์ เปรียบเทียบความสามารถในการทรงตัวขณะเคลื่อนไหวด้วยการทดสอบ Timed Up and Go test (TUG) และความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาด้วยการทดสอบ Five Times Sit to Stand test (FTSTS) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Independent t-test และ Paired t-test

ผลการวิจัย: พบว่า กลุ่มทดลองมีผลการทดสอบ TUG และ FTSTS ลดลงมากกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.001)

สรุปผล: การออกกำลังกายระหว่างการฟอกเลือดสามารถช่วยปรับปรุงสมดุลการทรงตัวขณะเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาในผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายได้