การรับรู้เกี่ยวกับการหกล้ม พฤติกรรมการป้องกันการหกล้ม และจำนวนครั้งของการหกล้มของผู้สูงอายุภายหลังการใช้แนวปฏิบัติการป้องกันการหกล้มแบบสหปัจจัยตามหลัก 10 ป. ของผู้สูงอายุในชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดอุดรธานี - กานต์ธนาภัทร ณภัทรธร; สุวัน พรรณวรดา; เสาวพันธุ์ จุฑารัตน์; ขวาวงษ์ กชนิภา; วุฒิศาสตร์กุล ญาธิดา; ทิพม่อม วิยะดา (วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 2021)
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ เปรียบเทียบการรับรู้เกี่ยวกับการหกล้ม พฤติกรรมการป้องกันการหกล้ม และจำนวนครั้งของการหกล้มของผู้สูงอายุจากการใช้แนวปฏิบัติการป้องกันการหกล้มแบบสหปัจจัยตามหลัก 10 ป. ของผู้สูงอายุในชุมชน ทำการศึกษาในช่วงตั้งแต่ 10 มิถุนายน – 9 ธันวาคม 2562 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชนแห่งหนึ่ง ในจังหวัดอุดรธานี อายุ 65 ปีขึ้นไป และมีคะแนนปัจจัยเสี่ยงต่อการหกล้มตั้งแต่ 4 คะแนนขึ้นไป จำนวน 42 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยแบ่งเป็น 3 ประเภท คือ 1) เครื่องมือคัดกรองกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ (1) แบบประเมินความเสี่ยงต่อการหกล้มของผู้สูงอายุในชุมชน มีค่าความไว (sensitivity) เท่ากับ 0.92 และ ค่าความจำเพาะเท่ากับ (specificity) เท่ากับ 0.83 (2) แบบประเมิน Barthel ADL Index ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.91 และ (3) แบบประเมินสภาพแวดล้อมที่บ้านของผู้สูงอายุ ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.92 2) เครื่องมือทดลอง ได้แก่ แนวปฏิบัติการป้องกันการหกล้มแบบสหปัจจัยตามหลัก 10 ป.ของผู้สูงอายุในชุมชน คู่มือป้องกันการหกล้ม แผนการเยี่ยมบ้าน มีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหา (CVI) เท่ากับ 1 3) เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุ มีความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 ท่าน (CVI) เท่ากับ 1 และค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือตามสูตรสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของคอนบราค (Conbrac alpha-Coefficient) มีค่า 0.86 ทดสอบสมมติฐานด้วยสถิติวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ (Repeated Measures ANOVA) ผลการวิจัย อาสาสมัครเริ่มต้น 42 คน เข้าร่วมวิจัยตลอดระยะการดำเนินโครงการ จำนวน 39 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 71.80 อายุเฉลี่ย 68.76 ปี มีผู้ดูแลตลอดเวลา ร้อยละ 43.59 อยู่ตามลำพังเป็นบางเวลา ร้อยละ 30.77 อยู่ตามลำพังตลอดเวลาหรืออยู่กับผู้สูงอายุ ร้อยละ 25.64 มีโรคประจำตัว ร้อยละ 74.36 ผลการเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ต่อการหกล้มตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ พฤติกรรมการป้องกันการหกล้มและจำนวนครั้งของการหกล้มของผู้สูงอายุก่อนได้รับการพยาบาลตามแนวปฏิบัติฯ หลังได้รับการพยาบาลตามแนวปฏิบัติฯ ทันที และระยะติดตามผล มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติอย่างน้อย 1 คู่ ในทุกด้าน ได้แก่ ด้านการรับรู้โอกาสเสี่ยง (p<.001) ด้านการรับรู้ความรุนแรง (p=.005) ด้านการรับรู้ประโยชน์ (p<.001) ด้านการรับรู้อุปสรรค (p=.010) พฤติกรรมการป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุ (p <.001) และจำนวนครั้งของการหกล้ม (p=.023) สรุป ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าแนวปฏิบัติการป้องกันการหกล้มแบบสหปัจจัยตามหลัก 10 ป. ของผู้สูงอายุในชุมชนนี้มีประโยชน์ และสามารถส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มเปลี่ยนแปลงไปและยังลดอุบัติการณ์การหกล้มของผู้สูงอายุได้ จึงควรนำไปในชุมชนอื่นที่มีลักษณะคล้ายชุมชนตัวอย่างได้