วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี

การทบทวนองค์ความรู้เรื่องผลกระทบทางสุขภาพและแนวทางการเฝ้าระวังผลกระทบทางสุขภาพของประชาชนที่อาศัยในพื้นที่โดยรอบบ่อขยะและไฟไหม้บ่อขยะ

ภัทริยา มูลกาย — 2026-08-30

ปริมาณขยะของประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจากพฤติกรรมการบริโภคที่มีการสั่งซื้อสินค้าและอาหารผ่านทางออนไลน์มากขึ้น ส่งผลให้มีขยะมูลฝอยและพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งเป็นจำนวนมาก การมีระบบกำจัดขยะที่ไม่ถูกต้องทำให้สิ่งคุกคามทางสุขภาพปนเปื้อนเข้าไปในสิ่งแวดล้อม เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบทางสุขภาพและแนวทางการเฝ้าระวังผลกระทบทางสุขภาพที่เกิดจาก ปัญหาบ่อขยะ รวมถึงกรณีเกิดปัญหาไฟไหม้บ่อขยะในประชาชนที่อาศัยอยู่โดยรอบ โดยการรวบรวมข้อมูลจากการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง ซึ่งพบว่า สิ่งคุกคามทางสุขภาพเกิดจากก๊าซที่ผลิตออกมาจากบ่อขยะและน้ำชะขยะมูลฝอย ได้แก่ มีเทน คาร์บอนไดออกไซด์ แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟด์ สารอินทรีย์ระเหยง่าย โลหะหนัก ฝุ่น เมื่อเกิดปัญหาไฟไหม้บ่อขยะจะมีการผลิตก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ไนโตรเจนออกไซด์ ไฮโดรเจนไซยาไนด์ โพลีไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน ไดออกซิน ทั้งนี้ ชนิดและระดับการสัมผัสขึ้นกับองค์ประกอบขยะ ลักษณะพื้นที่ สภาพอากาศ และระยะห่างจากแหล่งกำเนิด ผลกระทบทางสุขภาพที่สำคัญ ได้แก่ อาการจากการขาดออกซิเจน การระคายเคือง ทางเดินหายใจ พิษจากโลหะหนัก อาการทางระบบประสาท ผื่นผิวหนัง โรคหลอดเลือดหัวใจ มะเร็ง ทารกพิการ การจัดระบบเฝ้าระวังผลกระทบทางสุขภาพควรเริ่มจากการประเมินความเสี่ยงทางสุขภาพ โดยการตรวจวัดปริมาณสารเคมีในสิ่งแวดล้อม การตรวจวัดสารเคมีในร่างกาย เพื่อให้ทราบว่ามีการสัมผัสสิ่งคุกคามใดเกินค่ามาตรฐานและมีแนวโน้ม จะก่อให้เกิดผลกระทบทางสุขภาพ การเฝ้าระวังทางสุขภาพที่สำคัญ ได้แก่ การเฝ้าโรคระบบทางเดินหายใจ ระบบประสาท ระบบผิวหนัง ระบบหัวใจและหลอดเลือด ไต มะเร็ง ทารกพิการแต่กำเนิด โดยเน้นกลุ่มประชาชนที่มีโรคประจำตัว เด็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์

การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับการพยาบาลและการปฏิบัติทางคลินิก ในการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดนิ่วในไตแบบเจาะผ่านผิวหนัง

ริพัชรินทร์ นิลทะละ — 2026-08-30

การผ่าตัดนิ่วในไตแบบเจาะผ่านผิวหนัง (Percutaneous Nephrolithotomy:PCNL) เป็นวิธีรักษามาตรฐานสำหรับผู้ป่วยที่มีนิ่วในไตขนาดใหญ่หรือซับซ้อน ปัจจุบันแนวทางการพยาบาลผู้ป่วยกลุ่มนี้ยังมีความหลากหลาย โดยเฉพาะการดูแลในระยะก่อนผ่าตัด หลังผ่าตัด และก่อนจำหน่าย การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับการพยาบาลและการปฏิบัติทางคลินิกในการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดนิ่วในไตแบบเจาะผ่านผิวหนัง โดยดำเนินการสืบค้นงานวิจัยที่ตีพิมพ์ระหว่าง พ.ศ. 2559–2569 (ค.ศ. 2016–2026) จากฐานข้อมูล ThaiJO, Google Scholar และ PubMed คัดเลือกและประเมินคุณภาพงานวิจัยตามเกณฑ์ของMunn และคณะ และจัดระดับหลักฐานตามแนวทาง National Health and Medical Research Council (NHMRC) ประเทศออสเตรเลีย

ผลการศึกษา พบงานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 23 เรื่อง ประกอบด้วย งานวิจัยที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับ PCNL จำนวน 18 เรื่อง และงานวิจัยสนับสนุนการปฏิบัติทางคลินิกจำนวน 5 เรื่อง เป็นหลักฐานระดับ 2 จำนวน 13 เรื่อง และระดับ 4 จำนวน 10 เรื่อง ผลการสังเคราะห์พบประเด็นสำคัญเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) ระยะก่อนผ่าตัด เน้นการให้ความรู้ การเตรียมความพร้อม การประเมินความเสี่ยงและการตรวจทางห้องปฏิบัติการ 2) ระยะหลังผ่าตัด เน้นการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ ภาวะเลือดออก การติดเชื้อ ภาวะอุณหภูมิกายต่ำ ความปวด การดูแลสายระบายไต และ 3) ระยะก่อนจำหน่าย เน้นการประเมินความพร้อมกลับบ้าน การดูแลแผล การดื่มน้ำ การรับประทานอาหาร การสังเกตอาการผิดปกติ และการมาตรวจตามนัด ทั้งนี้ พบว่าหลักฐานด้านการพยาบาลผู้ป่วย PCNL ยังมีจำนวนจำกัด และยังขาดแนวปฏิบัติการพยาบาลที่เชื่อมโยงการดูแลอย่างต่อเนื่องครบทั้ง 3 ระยะ ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาล คู่มือการดูแลผู้ป่วย และนวัตกรรมการให้ข้อมูลสุขภาพ เพื่อเพิ่มความปลอดภัย ลดภาวะแทรกซ้อน ส่งเสริมการฟื้นตัว และยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดนิ่วในไตแบบเจาะผ่านผิวหนัง

ผลการรักษาและความปลอดภัยของการใช้ rtPA ทางหลอดเลือดดำสำหรับ Minor Ischemic Stroke: ประสบการณ์จากโรงพยาบาลอุดรธานี

ชัยวัฒน์ กลิ่นหอมอ่อน — 2026-08-30

การรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันด้วยยาละลายลิ่มเลือด recombinant tissue plasminogen activator (rtPA; alteplase) มีประสิทธิภาพในการลดความพิการและการเสียชีวิต อย่างไรก็ตามในผู้ป่วยที่มีอาการเล็กน้อย (minor stroke; NIHSS < 4) การให้ยา rtPA ยังคงมีข้อถกเถียง เนื่องจากต้องพิจารณาสมดุลระหว่างประโยชน์ด้านผลลัพธ์กับความเสี่ยงต่อภาวะเลือดออกในสมอง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลลัพธ์ของการให้ยา rtPA เทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับยาในผู้ป่วย minor stroke เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิกที่ประเมินความสามารถในการทำหน้าที่หรือใช้ชีวิตประจำวัน (functional outcome) โดยใช้คะแนน Modified Rankin Scale (mRS) ที่ 3 และ 6 เดือน และศึกษาการเกิดภาวะเลือดออกในสมองที่มีอาการ (symptomatic intracranial hemorrhage; sICH) ภายใน 6 เดือน เป็นการศึกษาแบบ retrospective cohort รวบรวมข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบที่มีคะแนน NIHSS < 4 เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลอุดรธานี ระหว่างเดือนมกราคม–ธันวาคม 2567 เปรียบเทียบกลุ่มที่ได้รับยา rtPA กับกลุ่มที่ไม่ได้รับยา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ chi-square test, multivariable logistic regression สำหรับปรับปัจจัยกวน (Baseline NIHSS, Baseline mRS)

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยทั้งหมด 124 ราย ได้รับยา rtPA 45 ราย (ร้อยละ 36.29) และไม่ได้รับยา 79 ราย (ร้อยละ 63.71) พบว่าที่ 3 เดือนหลังรักษา กลุ่มที่ได้รับ rtPA มีสัดส่วนของผลลัพธ์ดี (mRS 0–2) สูงกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับยา ( Odds ratio 4.39, 95% CI 1.56-12.40; p=0.003) ที่ 6 เดือนไม่พบความแตกต่างในกลุ่มที่ได้และไม่ได้ rtPA (Odds ratio 2.51, 95% CI 0.67-9.41; p =0.16) พบภาวะเลือดออกในสมองเพียง 1 ราย (ร้อยละ 2.2) ในกลุ่มที่ได้รับยา rtPA

สรุปผล: การให้ยา rtPA ในผู้ป่วย minor stroke มีความสัมพันธ์กับผลลัพธ์ทางคลินิกที่ประเมินความสามารถในการทำหน้าที่หรือใช้ชีวิตประจำวันดีขึ้นในระยะ 3 เดือน

ผลการใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการหย่าเครื่องช่วยหายใจในผู้ป่วยวิกฤตศัลยกรรม

ธัญญามาศ วรรณพราหมณ์ — 2026-08-30

การหย่าเครื่องช่วยหายใจในผู้ป่วยวิกฤตศัลยกรรมเป็นกระบวนการสำคัญที่ต้องอาศัยการประเมินความพร้อมอย่างเป็นระบบ การหย่าเครื่องช่วยหายใจที่เร็วเกินไป อาจส่งผลให้เกิดภาวะการหย่าเครื่องช่วยหายใจล้มเหลว และ ต้องใส่ท่อช่วยหายใจซ้ำ แต่หากหย่าเครื่องช่วยหายใจล่าช้าจะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะปอดอักเสบจากการใช้เครื่องช่วยหายใจ (VAP) และนอนโรงพยาบาลนานขึ้น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการหย่าเครื่องช่วยหายใจต่อระยะเวลาในการใช้เครื่องช่วยหายใจ ระยะเวลาการหย่าเครื่องช่วยหายใจ และความพึงพอใจของพยาบาลวิชาชีพ โดยศึกษาผู้ป่วยวิกฤติศัลยกรรม 150 ราย แบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง กลุ่มละ 75 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและสถิติ Independent t-test และการวิเคราะห์ระยะเวลาจนเกิดเหตุการณ์ด้วย Kaplan-Meier และ log-rank test

ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มทดลองอายุเฉลี่ย 67.85 ±13.40 เป็นชาย 52 คน (ร้อยละ 69.3) หญิง 23 คน (ร้อยละ 30.7) กลุ่มควบคุม อายุเฉลี่ย 66.42 ±12.15 เป็นชาย 49 คน (ร้อยละ 65.3) หญิง 26 คน (ร้อยละ 34.7) การผ่าตัดที่พบมากที่สุดคือผ่าตัดหลอดเลือดกลุ่มทดลอง จำนวน 35 คน (ร้อยละ 46.7) กลุ่มควบคุม จำนวน 33 คน (ร้อยละ 44.0) ระยะเวลาเฉลี่ยในการใส่เครื่องช่วยหายใจของกลุ่มทดลองเท่ากับ 46.80 ± 15.35 ชั่วโมง ซึ่งน้อยกว่ากลุ่มควบคุมที่มีค่าเฉลี่ย 74.50 ± 22.10 ชั่วโมง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และระยะเวลาการหย่าเครื่องช่วยหายใจของกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ย 8.45 ± 3.12 ชั่วโมง น้อยกว่ากลุ่มควบคุมซึ่งมีค่าเฉลี่ย 15.20 ± 7.45 ชั่วโมง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) กลุ่มทดลองสามารถหย่าเครื่องช่วยหายใจสำเร็จภายใน 8 ชั่วโมง คิดเป็นร้อยละ 69.3 และภายใน 24 ชั่วโมง คิดเป็นร้อยละ 98.6 โดยไม่พบอุบัติการณ์การใส่ท่อช่วยหายใจซ้ำ พยาบาลวิชาชีพมีความพึงพอใจต่อการใช้แนวปฏิบัติการหย่าเครื่องช่วยหายใจในระดับมากที่สุด ( x̄ = 4.80, SD = 0.40) โดยเฉพาะด้านความปลอดภัยและความสะดวกในการปฏิบัติงาน

สรุปผลการศึกษา แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการหย่าเครื่องช่วยหายใจสามารถช่วยลดระยะเวลาในการใส่เครื่องช่วยหายใจและระยะเวลาการหย่าเครื่องช่วยหายใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเพิ่มความพึงพอใจของพยาบาลวิชาชีพ จึงควรส่งเสริมให้มีการนำแนวปฏิบัติดังกล่าวไปใช้ในหน่วยงานที่ดูแลผู้ป่วยวิกฤติด้านศัลยกรรมอย่างต่อเนื่อง

ผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลหัวหน้าเวรใหม่ด้วยแอปพลิเคชันไลน์ต่อการรับรู้บทบาทพยาบาลหัวหน้าเวร ในโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่ง

เกศกนก แสงอุบล — 2026-08-30

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาวิจัยแบบก่อนทดลอง โดยใช้แบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลหัวหน้าเวรใหม่ด้วยแอปพลิเคชันไลน์ต่อการรับรู้บทบาทการเป็นพยาบาลหัวหน้าเวร โรงพยาบาลเอกชน คำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้โปรแกรม G*power เวอร์ชั่น 3.1.9.7 ได้ขนาดกลุ่มตัวอย่าง 34 คน และใช้วิธีสุ่มแบบแบ่งชั้นตามสัดส่วน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1)โปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลหัวหน้าเวรใหม่ด้วยแอปพลิเคชันไลน์ และ2) แบบสอบถามการรับรู้ต่อบทบาทการเป็นหัวหน้าเวร ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน มีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหา เท่ากับ 0.90 หาค่าความเที่ยงโดยใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค ได้เท่ากับ 0.95 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ paired-sample t-test

ผลการวิจัย พบว่ากลุ่มตัวอย่าง จำนวน 30 คน เป็นเพศหญิงทั้งหมดปฏิบัติงานนาน 6-12 เดือน ร้อยละ66.67ก่อนให้โปรแกรมมีค่าคะแนนเฉลี่ยการรับรู้บทบาทพยาบาลหัวหน้าเวรอยู่ในระดับปานกลาง ( =3.46+0.34) และหลังเข้าร่วมโปรแกรม อยู่ในระดับมาก ( =4.14+0.30) คะแนนเฉลี่ยหลังเข้าร่วมโปรแกรมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ผลการศึกษาสนับสนุนว่า การนำโปรแกรมดังกล่าวสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางเตรียมความพร้อมของพยาบาลหัวหน้าเวรใหม่ได้

การพัฒนาและประเมินความสามารถในการใช้งานของ MedMixBot : ระบบแชตบอตเพื่อสนับสนุนการเตรียมยาเคมีบำบัดในงานเภสัชกรรมโรงพยาบาล

ชัยณรงค์ เบ้ารักษา — 2026-08-30

การเตรียมยาเคมีบำบัดเป็นกระบวนการที่มีความซับซ้อนและมีความเสี่ยงสูง ซึ่งต้องอาศัยข้อมูลที่ถูกต้องและเข้าถึงได้อย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่เกี่ยวข้องมักกระจัดกระจายและเข้าถึงได้ยากในบริบทการปฏิบัติงานจริง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินความสามารถในการใช้งานเบื้องต้นของ MedMixBot ซึ่งเป็นระบบแชตบอตเพื่อสนับสนุนการเข้าถึงข้อมูลด้านการเตรียมยาเคมีบำบัดในงานเภสัชกรรมโรงพยาบาล

การศึกษานี้เป็นการวิจัยและพัฒนา โดยใช้รูปแบบการศึกษากลุ่มเดียววัดผลหลังการทดลอง (one-group posttest design) โดยมีเภสัชกรจำนวน 28 คน จากโรงพยาบาล 8 แห่งเข้าร่วมการศึกษา MedMixBot ประกอบด้วยฐานข้อมูลยาเคมีบำบัดจำนวน 10 ชนิด และผู้เข้าร่วมทุกคนทดลองใช้งานและประเมินข้อมูลของยาทั้ง 10 ชนิด ผู้เข้าร่วมประเมิน usability ของระบบด้วยแบบสอบถามมาตราส่วนลิเคิร์ต 5 ระดับ ครอบคลุม 4 ด้าน ได้แก่ ความชัดเจน ความถูกต้องตามการรับรู้ของผู้ใช้งาน ความเข้าใจง่าย และความน่าสนใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา

ผลการศึกษาพบว่า จากข้อมูลการประเมินจำนวน 280 รายการ (28 คน x 10 ชนิดยา) คะแนนเฉลี่ย ความสามารถในการใช้งานอยู่ในระดับสูงทุกด้าน (4.70–4.78 จาก 5 คะแนน) โดยด้าน Perceived Accuracy ได้คะแนนสูงที่สุด (4.78 ± 0.47) มากกว่าร้อยละ 95 ของคะแนนอยู่ในระดับสูง (4–5)

สรุป: MedMixBot มี usability อยู่ในระดับสูง และอาจช่วยสนับสนุนการเข้าถึงข้อมูลด้านการเตรียมยาเคมีบำบัดในบริบทการปฏิบัติงานจริง

ประสิทธิผลของรูปแบบการส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชน (Community-Acquired Sepsis) ของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย : กรณีศึกษา ศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองวัดป่าโนนนิเวศน์

สุภาภรณ์ บุญยานาม — 2026-08-30

งานวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชนของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย มี 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์ด้วยการสนทนากลุ่มและสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูล 22 คน เครื่องมือมีค่า IOC = 0.67–1.00 ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบโดยประชุมภาคีเครือข่าย 16 คน โดยประยุกต์ผลการศึกษาการมีส่วนร่วมและผลการพัฒนาโปรแกรมความรู้สำหรับ อสม. ในการเฝ้าระวังและป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชน ตรวจสอบข้อมูลด้วยวิธี Member checks ระยะที่ 3 ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบโดยวัดความรู้ก่อน-หลังด้วยแบบวัดความรู้ (IOC = 0.67–1.00, KR-20 = 0.78) ผู้เข้าร่วมวิจัย 42 คน วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างก่อน–หลังด้วยสถิติ McNemar’s test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05 ติดตามเยี่ยมบ้านสอบถามอาการและการดูแลตนเอง ติดตามรายงานติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชนก่อน–หลัง 6 เดือนด้วยจำนวน และร้อยละ

ผลการวิจัย พบว่าระยะที่1สถานการณ์การดูแลตนเองของผู้สูงอายุในการป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากการรับรู้อาการสงสัย การตัดสินใจเข้าสู่ระบบการรักษา และการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันตัวเองยังไม่เพียงพอเนื่องจาก อสม.ให้คำแนะนำได้เพียงบางกลุ่มคนและไม่ครบถ้วนทุกประเด็นการป่วยและเสียชีวิตมักพบในผู้มีโรคประจำตัวร่วมกับการผ่าตัดหรือหัตถการ ระยะที่2 รูปแบบที่พัฒนาประกอบด้วย(1)การอบรมแบบมีส่วนร่วมโดยการเล่าเรื่องจากผู้เคยป่วย เจ้าหน้าที่บรรยายด้วยสื่อความรู้ที่เข้าใจง่าย การแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากผู้สูงอายุสุขภาพดี (2) เจ้าหน้าที่เยี่ยมบ้านสอบถามอาการการดูแลตนเองและการปฏิบัติตัวร่วมกับอสม. (3) การติดตามอาการโดย อสม. ทางโทรศัพท์ในเดือนที่ 2–3 ระยะที่3 ประเมินผลหลังดำเนินโครงการ ผู้สูงอายุมีความรู้เกี่ยวกับการสังเกตอาการและการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) สามารถสังเกตอาการและตัดสินใจเข้าสู่ระบบการรักษาได้ ไม่มีผู้ติดเชื้อในกระแสเลือดรายใหม่ อัตราการเสียชีวิตจากภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดแบบรุนแรงในชุมชนลดลงจากร้อยละ 50.00 เป็นร้อยละ 0.00 หลังดำเนินโครงการ 6 เดือน

สรุป รูปแบบการส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสัมพันธ์กับความรู้ด้านการป้องกันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดเพิ่มขึ้น

ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะกรดคีโตนในเลือดสูงจากเบาหวานในผู้ป่วยเบาหวานในโรงพยาบาลเซกา

ภานุพงษ์ รัตนวรรณี — 2026-08-30

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective case-control study) วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะกรดคีโตนในเลือดสูงจากเบาหวาน (Diabetic ketoacidosis: DKA) ในผู้ป่วยเบาหวานที่เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลเซกา จังหวัดบึงกาฬ โดยศึกษาในกลุ่มประชากรผู้ป่วยเบาหวานที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูง(น้ำตาลในเลือด > 200 mg/dl) และเข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลเซกา ศึกษาเปรียบเทียบกันระหว่างกลุ่มผู้ป่วยที่เกิดภาวะ DKA และไม่เกิดภาวะ DKA (non-DKA) เก็บรวบรวมข้อมูลย้อนหลังจากเวชระเบียน ในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2565 – 31 ตุลาคม 2568 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์เปรียบเทียบ กรณีข้อมูลที่ไม่ต่อเนื่องใช้ Chi-Square test หรือ Fisher Exact test ข้อมูลต่อเนื่อง ใช้ Student’s T-Test หรือ Mann-Whitney U Test และใช้ Binary logistic regression analysis ในการวิเคราะห์หาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA โดยกำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการศึกษา ผู้ป่วยที่นำมาวิเคราะห์ข้อมูลจำนวน 72 ราย มีกลุ่มผู้ป่วย DKA จำนวน 24 ราย และไม่เป็น DKA (non-DKA) จำนวน 48 ราย พบว่า ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA ได้แก่ อายุ กลุ่ม DKA อายุเฉลี่ย 50.4±9.6 ปี น้อยกว่ากลุ่ม non-DKA ซึ่งมีอายุเฉลี่ยเท่ากับ 61.1±12.1 ปี (p < 0.001) มีประวัติดื่มแอลกอฮอล์ (p = 0.003) และมีภาวะทางจิตเวช (p = 0.003) เมื่อวิเคราะห์แบบถดถอยพบว่า อายุเป็นปัจจัยเดียวในแบบจำลองพหุตัวแปรที่มีความสัมพันธ์ในทิศทางผกผัน โดยพบว่าอายุที่เพิ่มขึ้น 1 ปี ส่งผลให้ลดการเกิดภาวะ DKA ลงร้อยละ 7.4 (AOR = 0.926, 95% CI = 0.880–0.973; p = 0.003).

สรุป ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยอายุน้อย กลุ่มผู้ป่วยที่มีประวัติดื่มแอลกอฮอล์ และกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะทางจิตเวช โดยพบว่าปัจจัยเรื่องอายุน้อยกว่าสัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA มากที่สุด

การพัฒนาระบบแชทบอทบริการด้านสุขภาพสำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบางเตย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี

ดลณชา อิสริยภานันท์ — 2026-08-30

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบแชทบอทบริการสุขภาพและประเมินความพึงพอใจของผู้รับบริการต่อระบบแชทบอทของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางเตย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี โดยใช้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลองแบบวัดผลก่อนและหลังการทดลอง (pretest–posttest) ร่วมกับกระบวนการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) เพื่อพัฒนาและประเมินผลระบบแชทบอทสำหรับบริการด้านสุขภาพ ร่วมกับแนวคิดการจัดการแบบลีน (Lean Management) ในการพัฒนาบนแพลตฟอร์ม LINE Official Account ระบบให้ข้อมูลวันและเวลาทำการ ข้อมูลการให้บริการ ตารางแพทย์ การนัดหมาย และคำแนะนำก่อนเข้ารับบริการ กลุ่มตัวอย่างคือผู้รับบริการจำนวน 100 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยระบบแชทบอทและแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติ paired t-test

ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาระบบแชทบอทสำหรับการให้บริการด้านสุขภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางเตยผ่านแพลตฟอร์ม LINE Official Account โดยระบบสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับเวลาทำการ การให้บริการด้านสุขภาพ ตารางแพทย์ การจองคิว และการเตรียมตัวก่อนเข้ารับบริการได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว พบว่า คะแนนความพึงพอใจของผู้ใช้บริการหลังการใช้ระบบแชทบอทบริการสุขภาพสูงกว่าก่อนการใช้ระบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกด้าน โดยความพึงพอใจโดยรวมของผู้ใช้บริการเพิ่มขึ้นเท่ากับ 1.11 (95% CI 1.00–1.22; p < 0.001) ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ พิจารณาเป็นรายประเด็นพบว่า ความพึงพอใจด้านเนื้อหา ด้านการออกแบบ และด้านการใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)

สรุปผลการศึกษา ระบบบริการสุขภาพสำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางเตย สามารถให้บริการข้อมูลสุขภาพเป็นที่น่าพึงพอใจของผู้ใช้งาน

รายงานผู้ป่วย: การติดเชื้อรา Talaromycosis ที่แสดงอาการด้วยผื่น Umbilicated Papules ในผู้ป่วยเอดส์บริบทโรงพยาบาลชุมชน

กิรนันท์ รุจิโรจน์อำไพ — 2026-08-30

Disseminated Talaromycosis เป็นการติดเชื้อราที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องโดยเฉพาะผู้ติดเชื้อเอชไอวีในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เกิดจากเชื้อ Talaromyces marneffei การวินิจฉัยล่าช้าอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนและอัตราการเสียชีวิตที่สูงขึ้น โดยเฉพาะในบริบทโรงพยาบาลชุมชนที่มีทรัพยากรการวินิจฉัยจำกัด การพบผื่นตุ่มนูนมีรอยบุ๋มตรงกลางซึ่งเป็น pathognomonic finding ที่สำคัญร่วมกับการตรวจขูดผิวหนังและย้อม Wright stain เป็นเครื่องมือวินิจฉัยเบื้องต้นที่รวดเร็วและเข้าถึงได้ในบริบทโรงพยาบาลชุมชน รายงานผู้ป่วยรายนี้จึงจัดทำขึ้นเพื่อนำเสนอกรณีผู้ป่วยเอชไอวีที่มีผื่นลักษณะดังกล่าว และได้รับการวินิจฉัย Disseminated Talaromycosis โดยอาศัยการตรวจขูดผิวหนังและย้อม Wright stain เป็นเครื่องมือวินิจฉัยแยกโรคเบื้องต้นในบริบทโรงพยาบาลชุมชน

ผู้ป่วยหญิงไทยอายุ 30 ปี ผู้ติดเชื้อเอชไอวีระยะเอดส์ที่มีประวัติขาดยาต้านไวรัส TLD (Tenofovir/Lamivudine/ Dolutegravir) นานกว่า 3 ปี เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลพระอาจารย์ฝั้นอาจาโร ด้วยอาการไข้ต่ำๆ น้ำหนักลด และ ผื่นลักษณะตุ่มนูนมีรอยบุ๋มตรงกลางที่ใบหน้า แขนขาและลำตัว จำนวนเซลล์ CD4 แรกรับ 88 เซลล์ต่อไมโครลิตร (ร้อยละ 12.2) การขูดผิวหนังและย้อม Wright stain ตรวจพบเชื้อราแบบ binary fission yeast และการเพาะเชื้อราในเลือดตรวจพบเชื้อ Talaromyces marneffei นอกจากนี้ผลเพาะเชื้อแบคทีเรียในเลือดจาก 2 specimens ตรวจพบ Salmonella typhi ยืนยันภาวะการติดเชื้อร่วม ผู้ป่วยได้รับการรักษา Salmonella typhi bacteremia ด้วย Ceftriaxone 2 กรัม ทางหลอดเลือดดำวันละ 1 ครั้ง เป็นเวลา 2 สัปดาห์ สำหรับ Disseminated Talaromycosis ให้การรักษาโดยใช้ Amphotericin B ขนาด 0.8 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม เป็นเวลา 2 สัปดาห์ ตามด้วย Itraconazole 200 มิลลิกรัม ทุก 8 ชั่วโมง เป็นเวลา 3 วัน ตามด้วย Itraconazole 200 มิลลิกรัม ทุก 12 ชั่วโมง เป็นเวลา 10 สัปดาห์ และ Itraconazole 200 มิลลิกรัมต่อวัน จนผู้ป่วยมีเซลล์ CD4 มากกว่า 100 เซลล์ต่อไมโครลิตร ผู้ป่วยได้รับ Cotrimoxazole (Trimethoprim 80 มิลลิกรัม/Sulfamethoxazole 400 มิลลิกรัม) 2 เม็ดวันละ 1 ครั้ง เพื่อป้องกันการติดเชื้อฉวยโอกาสจนผู้ป่วยมีเซลล์ CD4 มากกว่า 200 เซลล์ต่อไมโครลิตร ทั้งนี้ได้เริ่มยาต้านไวรัสใหม่หลังจากได้รับ Amphotericin B ครบ 2 สัปดาห์ ผู้ป่วยตอบสนองดีต่อการรักษาและหลังจำหน่ายออกจากโรงพยาบาลมีการติดตามผื่นผิวหนังที่ 3 เดือน พบว่าผื่นผิวหนังดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

สรุปผลการศึกษา: ในผู้ป่วยเอชไอวีที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรงและมาด้วยผื่นตุ่มนูนมีรอยบุ๋มตรงกลาง การตรวจขูดรอยโรคผิวหนังและย้อม Wright stain สามารถช่วยสนับสนุนการวินิจฉัย talaromycosis ได้อย่างรวดเร็วในบริบทโรงพยาบาลชุมชน ขณะที่การเพาะเชื้อรายังคงมีบทบาทในการยืนยันการวินิจฉัย กรณีนี้ยังแสดงให้เห็นความสำคัญของการพิจารณาการติดเชื้อร่วมและการส่งเพาะเชื้อในเลือดทั้งแบคทีเรียและเชื้อราเมื่อมีข้อบ่งชี้