การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจของกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด ในศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองหัวเวียง จังหวัดลำปาง
คำสำคัญ:
โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ, กลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลัง มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาสถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ พัฒนาและประเมินผลโปรแกรมฯ กลุ่มตัวอย่างได้แก่ผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ที่เข้ารับการรักษาในศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองหัวเวียง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง จำนวน 2 กลุ่มๆ ละ 35 คน เครื่องมือทดลองคือ โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ เครื่องมือรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และ พฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.97 และ 0.70 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติที
ผลการวิจัย ระยะที่ 1 ความรอบรู้ด้านสุขภาพอยู่ในระดับสูง พฤติกรรมสุขภาพอยู่ในระดับปานกลาง ระยะที่ 2 โปรแกรมฯ มีกิจกรรมพัฒนาทักษะ 6 ด้าน ดำเนินการ 12 สัปดาห์ และระยะที่ 3 หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ กลุ่มทดลองมีความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคฯ สูงกว่าก่อนทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุม และระดับ Thai CV Risk Score ต่ำกว่าก่อนทดลองและต่ำกว่ากลุ่มควบคุม (p < 0.01) ในขณะที่น้ำหนัก ส่วนสูง และเส้นรอบเอว ไม่แตกต่างกัน (p > .05)
จากผลการวิจัยมีข้อเสนอแนะว่า หน่วยบริการปฐมภูมิควรนำโปรแกรมฯที่พัฒนาขึ้นไปปรับใช้กับกลุ่มเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดในพื้นที่อื่น ๆ เนื่องจากโปรแกรมฯ นี้ช่วยเพิ่มทั้งความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
Barkhordari-Sharifabad, M., Saberinejad, K., & Nasiriani, K. (2021). The effect of health literacy promotion through virtual education on the self-care behaviors in patients with heart failure: A clinical trial. Journal of Health Literacy, 6(1), 51-60.
Chahardah-Cherik, S., Gheibizadeh, M., Jahani, S., & Cheraghian, B. (2018). The relationship between health literacy and health promoting behaviors in patients with type 2 diabetes. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 6(1), 65.
Joynt Maddox, K. E., Elkind, M. S., Aparicio, H. J., Commodore-Mensah, Y., de Ferranti, S. D., Dowd, W. N., ... & American Heart Association. (2024). Forecasting the burden of cardiovascular disease and stroke in the United States through 2050—prevalence of risk factors and disease: A presidential advisory from the American Heart Association. Circulation, 150(4), e65-e88.
Hakimzadeh, Z., & Adib-Hajbaghery, M. (2021). The effects of a health literacy training intervention on self-care behaviors and treatment adherence in patients with ischemic heart diseases. Eurasian Journal of Medicine and Oncology, 5(4), 341–349. https://doi.org/10.14744/ejmo.2021.61673
Khamkhuan, M., Piumngam, K., Rerksngarm, T., & Siripurkpong, P. (2023). A study of relationship between HbA1c level and riskof cardiovascular disease. Journal of the Office of disease prevention and control, 7 Khon Kaen, 30(3), 171–180. [In Thai]
Kongbunkird, K., Sawasdee, P., Chuaintha, E., Inchaithep, S., Thinwang, W., & Punsawat, M. (2024). Health literacy and self-care behaviorsof hypertension personsin Lampang province. Journal of Health Sciences Scholarship, 10(2), 207–224. [In Thai]
Kronsut, P. (2015). Statistics for behavioral science research. Bangkok: Chulalongkorn University Book Center.
Maneepong, P., Singjuy, W., Sookham, S., & Sriputphong., P. (2021). The relationship between health literacy and health behaviors 3E-2S in people, Suphanburi province. The Journal of Boromarjonani College of Nursing Suphanburi, 4(1), 84-93. [In Thai]
Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67, 2072–2078.
Praditkitkul, C., Wattanakitkrileart, D., Phligbua, W., & Srimahachota, S. (2024). The effect of a self care program via Line application on self care in patients undergoing Percutaneous Coronary Intervention. Journal of The Royal Thai Army Nurses, 25(1). [In Thai]
Premsuk, W., Thato, R., & Polsook, R. (2019). Factors predicting preventive behaviors for coronary artery disease among middle-Aged men in Bangkok metropolitan. Kuakarun Journal of Nursing, 26(1), 24-39. [In Thai]
Rodkaew, S., Nontapet, O., & Petsirasan, R. (2021). The relationship between body mass index and cardiovascular disease risks in hypertensive patients. Thai Journal of Cardio-Thoracic Nursing, 32(2), 120-130. [In Thai]
Songwatthanayuth, P., Klinhom, P., & Sirikulwiwat, J. (2023). Development of the health literacy and family support model to enhance hypertension preventive behaviors and control blood pressure among persons with pre-hypertension in Phetchaburi province. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University. 31(4), 91-106. [In Thai]
Tongdee, S,. (2019). An association between obesity and cardiovascular risk diseases among healthcare workers in SOMDEJPHRAJAOTAKSIN MAHARAJ HOSPITAL. Journal of the Phrae Hospital, 27(1), 38-50.
Thai Hypertension Society. (2024). 2024 2024 Thai guidelines on the treatment of hypertension. Journal of Clinical Hypertension. Chiang Mai: Trick Think Printing House. Retrieved from https://www.thaihypertension.org/guideline.html
World Health Organization. (2021). cardiovascular-diseases. Retrieved from https://www.who.int/health-topics/cardiovascular-diseases#tab=tab_1
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
