บทบาทของผู้นำนักศึกษาพยาบาลในการส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพ เพื่อป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้า: การศึกษาเชิงคุณภาพ
คำสำคัญ:
บุหรี่ไฟฟ้า, ความรอบรู้ทางสุขภาพ, ผู้นำนักศึกษาพยาบาลบทคัดย่อ
บุหรี่ไฟฟ้ากำลังเป็นภัยคุกคามสำคัญต่อสุขภาพเยาวชนไทย จากสถิติที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชนที่ยังขาดความรอบรู้ด้านสุขภาพและการรู้เท่าทันสื่อ งานวิจัยก่อนหน้าชี้ว่าโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพสามารถเสริมสร้างทักษะและลดพฤติกรรมเสี่ยงด้านสุขภาพได้ แต่ยังขาดข้อมูลเชิงลึกที่สะท้อนถึงบทบาทและประสบการณ์ของนักศึกษาพยาบาลในฐานะผู้นำสุขภาพหลังผ่านการอบรม การวิจัยเชิงคุณภาพนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามุมมอง ความตั้งใจ บทบาท ประสบการณ์ รวมทั้งกลยุทธ์การสื่อสารที่นักศึกษาพยาบาลแกนนำใช้ขยายผลความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้า เก็บข้อมูลโดยการสนทนากลุ่มจากนักศึกษาพยาบาลที่ผ่านการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 18 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงธีม (Thematic Analysis)
ผลการศึกษาพบ 7 ธีมหลักที่สะท้อนวัตถุประสงค์การศึกษา ได้แก่ (1) ความตั้งใจแน่วแน่ไม่สูบบุหรี่ไฟฟ้า (2) การขยายผลความรอบรู้สุขภาพแก่ชุมชนและครอบครัว (3) กลยุทธ์การสื่อสารที่เหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย (4) ผลกระทบของโปรแกรมต่อพฤติกรรมและทัศนคติ (5) บทบาทในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงทางสังคม (6) กลยุทธ์ในการสร้างแรงจูงใจให้เยาวชนมีส่วนร่วม และ (7) การวางแนวทางเชิงกลยุทธ์เพื่อสร้างสังคมปลอดบุหรี่ไฟฟ้าระยะยาว ผลวิจัยนี้ชี้ชัดว่านักศึกษาพยาบาลมีศักยภาพสำคัญในการขยายผลความรอบรู้ด้านสุขภาพและส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่ดีในเยาวชน จึงควรสนับสนุนและส่งเสริมบทบาทดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
กิติพงษ์ เรือนเพ็ชร, ปัณณทัต บนขุนทด, ถาวรีย์ แสงงาม, ปิยะอร รุ่งธนเกียรติ และศิริลักษณ์ สุวรรณวงษ์.
(2021). บทบาทพยาบาลในการป้องกัน ลด ละ เลิกบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 18(38), 619–626.
จารุวรรณ สนองญาติ, พิศิษฐ์ พลธน, เพ็ญพักตร์ ลูกอินทร์, จินตนา เพชรมณี, ขวัญฤทัย ธรรมกิจไพโรจน์,
และอุษณียาภรณ์ จันทร. (2025). โปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาวะในการป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนประถมศึกษาระดับชั้นปีที่ 5-6 จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี, 8(1), 71–82.
พีรยา สุธีรางกูร, ทัศนีย์ รวิวรกุล, สุรินธร กลัมพากร, กลัยา ศารทูลทัต, พัชนี อัจฉนากิตติ และฐาปนี ภาณุภาศ. (2022). ประสบการณ์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชนที่ช่วยให้สมาชิกของชุมชนเลิกสูบบุหรี่และสร้างเสริมบ้านปลอดบุหรี่ในชุมชน. วารสารพยาบาล, 71(1), 37–44.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2022). รายงานสถานการณ์การบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าในเยาวชนไทย. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2021). การสำรวจพฤติกรรมการบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนไทย. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
Botvin, G. J., Griffin, K. W., Diaz, T., & Ifill-Williams, M. (2001). Preventing binge drinking during early adolescence: One- and two-year follow-up of a school-based preventive intervention. Psychology of Addictive Behaviors, 18(4), 360–365. https://doi.org/10.1037/0893-164X.18.4.360
Filby, S., & van Walbeek, C. (2022). Electronic cigarettes and youth: Policy gaps and enforcement issues in middle-income countries. Tobacco Induced Diseases, 20, Article 53. https://doi.org/10.18332/tid/146708
Fleary, S. A., Joseph, P., & Pappagianopoulos, J. E. (2018). Adolescent health literacy and health behaviors: A systematic review. Journal of Adolescence, 62, 116–127. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2017.11.010
Grana, R., Benowitz, N., & Glantz, S. A. (2014). E-cigarettes: A scientific review. Circulation, 129(19), 1972–1986. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.114.007667
Kramarow, E. A., & Elgaddal, N. (2023). Electronic cigarette use among U.S. adolescents: Trends from 2014–2020. National Health Statistics Reports, 189, 1–9. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/125812
Li, X., Wang, Y., Wang, Y., King, B. A., & Jamal, A. (2021). National and state prevalence of electronic cigarette use among U.S. youth, 2011–2020. Morbidity and Mortality Weekly Report, 70(13), 437–442. https://doi.org/10.18585/mmwr.mm7013a1
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
Nabity-Grover, T., Cheung, C. M. K., & Thatcher, J. B. (2020). Inside out and outside in: How the COVID-19 pandemic affects self-disclosure on social media. International Journal of Information Management, 55, 102188. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2020.102188
Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 18(3), 259–267. https://doi.org/10.1093/heapro/18.3.259
Paasche-Orlow, M. K., & Wolf, M. S. (2007). The causal pathways linking health literacy to health outcomes. American Journal of Health Behavior, 31(Suppl 1), S19–S26. https://doi.org/10.5993/AJHB.31.s1.4
Rudd, R. E. (2018). The evolving concept of health literacy: New directions for health literacy studies. Journal of Communication in Healthcare, 8(1), 7–9. https://doi.org/10.1179/1753807618Y.0000000001
Simpson, S. A., Currie, S., & McCartney, G. (2022). Employing the theory of planned behaviour to design an educational resource to reduce adolescent e-cigarette use: A multiphase mixed-methods study. BMC Public Health, 22(276), 1–22. https://doi.org/10.1186/s12889-022-12654-2
Sørensen, K., Levin-Zamir, D., Duong, T. V., Okan, O., Brasil, V. V., & Nutbeam, D. (2021). Building health literacy system capacity: A framework for health literate systems. Health Promotion International, 36(1), 13–23. https://doi.org/10.1093/heapro/daaa067
World Health Organization. (2021). Electronic cigarettes and health outcomes: Systematic review. https://www.who.int/publications/i/item/9789240039903
World Health Organization. (2020). Youth engagement framework for adolescent health promotion and programming. WHO. https://www.who.int/publications/i/item/9789240019356
Zhang, Y., & Kim, Y. (2020). Can social media be a tool for reducing information inequality? Evidence from the COVID-19 pandemic. Information, Communication & Society, 24(5), 1–20. https://doi.org/10.1080/1369118X.2020.1851380
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี และคณาจารย์ท่านอื่นๆในวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
