การประเมินผลการจัดบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

 การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการจัดบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย เก็บข้อมูลผลการดำเนินงานจากรายงานทันตสาธารณสุขระหว่าง 1 ตุลาคม 2555 - 30 กันยายน 2558 เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสังเกต สนทนากลุ่ม และ การสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้มีส่วนร่วมในการดำเนินงานได้แก่ ทันตาภิบาล เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และสาธารณสุขอำเภอระหว่าง 7-18 กันยายน 2558 ผลการศึกษา พบว่า มีนโยบายให้จัดบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในหน่วยบริการปฐมภูมิทุกแห่ง ( 21 แห่ง) ดำเนินการในรูปแบบคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขอำเภอ กิจกรรม ตรวจสุขภาพช่องปากเด็กและให้ทันตสุขศึกษาผู้ปกครอง ผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดจังหวัดมหาสารคาม(ร้อยละ 70) และมีแนวโน้มครอบคลุมเพิ่มขึ้น (ผลงานปี 2556-2558 ร้อยละ 75.3, 84.1 และ 92.1 ตามลำดับ) การฝึกปฏิบัติแปรงฟันแก่ผู้ปกครอง ผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดจังหวัดมหาสารคาม (ร้อยละ 70) แต่ความครอบคลุมยังน้อย (ร้อยละ 71.1, 72.4 และ 75.4 ตามลำดับ) การทาฟลูออไรด์วาร์นิช มีแนวโน้มลดลง (ร้อยละ 73.2, 72.5 และ 67.6 ตามลำดับ) ร้อยละเด็กอายุ 3 ปีปราศจากฟันผุ เพิ่มขึ้น (ร้อยละ 46.9, 60.8 และ 57.3 ตามลำดับ) เมื่อพิจารณาผลงานรายหน่วยบริการปี 2558 พบว่า โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีทันตาภิบาลประจำ มีผลงานทุกกิจกรรมบรรลุเป้าหมาย ส่วนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ไม่มีทันตาภิบาลประจำ พบว่ากิจกรรมที่ผลงานบรรลุเป้าหมายคือ การตรวจช่องปากเด็กและให้ทันตสุขศึกษาผู้ปกครอง เนื่องจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขยังไม่มีความรู้/ทักษะในการฝึกปฏิบัติแปรงฟันแก่ผู้ปกครองและการทาฟลูออไรด์วาร์นิช ยังพบอีกว่าโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเสนอแผนงานไม่ทันกับการจัดทำแผนงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากการถ่ายทอดตัวชี้วัดที่ล่าช้า