ประเมินผลโปรแกรมการจัดบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากและป้องกันโรคทางทันตกรรม เด็ก 6 และ 9 เดือนในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดพิษณุโลกปี 2555-2557

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการประเมินผลโปรแกรมการจัดบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากและป้องกันโรคทางทันตกรรม เด็ก 6 และ 9 เดือน ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีทันตาภิบาลประจำจังหวัดพิษณุโลกโปรแกรมฯเริ่มรับเด็กในเดือนมกราคม-ธันวาคม 2555 ผู้ปกครองนำเด็กมารับบริการตามนัดรับวัคซีนเมื่อเด็กอายุ 6, 9, 12,18,24,36 เดือน บริการที่ได้รับคือ การตรวจสุขภาพช่องปากเด็ก การฝึกทักษะให้ผู้ปกครองแปรงฟันแก่เด็ก การให้ความรู้ที่ถูกต้องในการดูแลสุขภาพช่องปากเด็กแก่ผู้ปกครอง การทาฟลูออไรด์วาร์นิชแก่เด็ก และการแจกแปรงสีฟันเด็ก ผู้ให้บริการคือทันตาภิบาล ประเมินผลสภาวะทันตสุขภาพเด็กโดยทันตแพทย์ 1 คน สัมภาษณ์ผู้ปกครองโดยเจ้าหน้าที่ 1 คน เมื่อสิ้นสุดโปรแกรมในเดือนพฤษภาคม 2557 และรวบรวมข้อมูลจากแบบบันทึกการให้บริการพบว่าผู้ปกครอง 257 คน เป็นหญิงถึงร้อยละ 96.1 ส่วนใหญ่อายุ 20-39 ปี เป็นแม่ร้อยละ 57.2 จบประถมศึกษาร้อยละ 40.9 มีอาชีพรับจ้างและแม่บ้านใกล้เคียงกัน(ร้อยละ 32.7 และร้อยละ 30.4) เด็กที่เข้าร่วมโปรแกรมเป็นเพศชายร้อยละ 51.8เข้าร่วมเมื่ออายุ 6 เดือนร้อยละ 73.2 บริการที่เด็กได้รับตามโปรแกรม ไม่มีความสัมพันธ์กับสภาวะโรคฟันผุในเด็กทั้ง 2 กลุ่ม (p > 0.05) ความถี่ในการแปรงฟันให้เด็กของผู้ปกครองมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับค่า dmftของเด็กทั้ง 2 กลุ่ม (p = 0.002, p = 0.047) หลังสิ้นสุดโปรแกรม เด็กที่เข้าร่วมโปรแกรมเมื่ออายุ 9 เดือน (มีอายุเฉลี่ย 31.4 เดือน) มีค่า dmftและ dmfs มากกว่าเด็กที่เข้าร่วมโปรแกรมเมื่ออายุ 6 เดือน (มีอายุเฉลี่ย 27.9 เดือน) ประมาณ 2 เท่า แต่เป็นโรคฟันผุใกล้เคียงกันคือ ร้อยละ 15.9 และร้อยละ 15.4 ทั้ง 2 กลุ่มพบฟันผุที่ไม่ลุกลาม (Decay 0) ใกล้เคียงกันคือ กลุ่ม 6 เดือน 0.96 ซี่/คน กลุ่ม 9 เดือน 0.94 ซี่/คนและพบค่า dmftมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับอายุที่เข้าร่วมโปรแกรม (p = 0.030)