ความสัมพันธ์ของปัจจัยสุขภาพต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาความสัมพันธ์ของปัจจัยสุขภาพ (Health Determinants) ที่มีต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ทั้งนี้ ได้แยกปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องเป็นปัจจัยด้านสภาวะสุขภาพที่เกี่ยวกับการเป็นโรค การนอนหลับ อารมณ์ความรู้สึกต่อชีวิตและน้ำหนักตัว ปัจจัยสภาวะสุขภาพช่องปากที่เกี่ยวกับ จำนวนฟันในช่องปาก ความสามารถในการเคี้ยวอาหาร การยิ้มหัวเราะ การพูดจาเข้าสังคมและการใส่ฟันเทียม ตลอดจนปัจจัยในบริบทอื่นๆ ที่เคยมีการศึกษาว่า มีผลกระทบกับ คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ อันได้แก่ ความสามารถในการทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน การเข้าร่วมกิจกรรมในชมรมต่างๆ รายได้เศรษฐกิจ อาชีพและระดับการศึกษา ทำการเก็บข้อมูลจาก 3 อำเภอ ของจังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้แบบประเมินคุณภาพชีวิตซึ่งดัดแปลงจากองค์การอนามัยโลก (ค.ศ.1992) ในช่วงเดือนมีนาคม ถึง พฤษภาคม 2550 ผู้สูงอายุจำนวน 231 คน ได้รับการประเมินคุณภาพชีวิตตามแบบประเมิน ข้อมูลจากการทดสอบทางสถิติของปัจจัยข้อมูลพื้นฐาน พบว่า เพศ สถานภาพการสมรส ระดับการศึกษา การทำงานและรายได้อาชีพ การเป็นเจ้าของบ้านที่พักอาศัย และการเป็นสมาชิกฌาปนกิจหรือชมรม ไม่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่ความเพียงพอของรายได้มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญที่ p<0.0001 ในขณะเดียวกันความรู้สึกถึงสภาวะสุขภาพตนเอง ความรู้สึกต่อชีวิตและการนอนหลับได้ของผู้สูงอายุ มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่ p=0,001 และมีความชัดเจนว่า ความสามารถในการเคี้ยวอาหารและความสามารถในการยิ้ม หัวเราะ พูดคุยกับผู้อื่น มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p=0.000 และ 0.004 ตามลำดับ ถึงแม้ผู้สูงอายุที่ศึกษามีโรคประจำ ตัวอย่างน้อยคนละ 1 โรค ในความรู้สึกไม่ได้มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตซึ่งอาจเนื่องมาจากเป็นกลุ่มที่มีความสามารถในการเข้าถึงบริการหรือเป็นกลุ่มที่ได้รับการเยี่ยมบ้าน และจากการทดสอบความสัมพันธ์ของปัจจัยกับคะแนนคุณภาพชีวิตด้วยสถิติชั้นสูง Multiple regression พบว่า การประเมินสุขภาพทั่วไป ความเพียงพอของรายได้ การนอน การเคี้ยวอาหาร การยิ้ม และการทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ สามารถอธิบายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุได้ 38.2% (Adjusted R² = 0.365, p-value=0.000)