พฤติกรรมการแปรงฟันและการเข้าถึงบริการทันตสุขภาพตามชุดสิทธิประโยชน์ของเด็กก่อนวัยเรียน อายุ 6-36 เดือน
Article Sidebar
เผยแพร่แล้ว:
มิ.ย. 30, 2009
คำสำคัญ:
เด็กก่อนวัยเรียน แปรงฟัน บริการทันตสุขภาพ
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบพฤติกรรมการทำความสะอาดช่องปากและประเมินการได้รับบริการส่งเสริมทันตสุขภาพและป้องกันโรคตามชุดสิทธิประโยชน์ ในเด็กอายุ 6-36 เดือน วิธีการศึกษา เป็นการสำรวจแบบตัดขวาง (cross-sectional survey) ในพื้นที่ 4 ภาค 12 จังหวัด ในปี 2550 ตัวอย่างที่ศึกษาเป็นผู้ปกครองของเด็กอายุ 6-36 เดือน จำนวน 3,602 คน เก็บข้อมูลโดยสัมภาษณ์ผู้ปกครองที่คลินิกเด็กดี ในโรงพยาบาล 25 แห่ง ผลการศึกษา พบว่า อายุเฉลี่ยที่เด็กเริ่มได้รับการแปรงฟันคือ 13.84 +5.66 เดือน ร้อยละ 75.9 ของเด็กที่แปรงฟันใช้ยาสีฟันและส่วนใหญ่เป็นยาสีฟันสำหรับเด็ก เด็กอายุ 13-24 เดือน ที่ดูแล โดยแม่ได้รับการแปรงฟันมากกว่าเด็กที่ดูแลโดยผู้อื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) ด้านการได้รับบริการส่งเสริมทันตสุขภาพตามชุดสิทธิประโยชน์ เด็กร้อยละ 62.6 เคยได้รับการตรวจช่องปาก ผู้ปกครองร้อยละ 42.7 เคยได้รับการสาธิตหรือฝึกทักษะการแปรงฟันให้เด็ก เด็กที่ได้รับการตรวจช่องปากและผู้ปกครองเคยได้รับการสาธิตหรือฝึกทักษะการแปรงฟันให้เด็กจะได้รับการแปรงฟันมากกว่าเด็กที่ไม่ได้รับอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) ด้านการป้องกันหรือการรักษา เด็กร้อยละ 16.2 เคยได้รับการทาฟลูออไรด์ เด็กที่เคยได้รับการรักษาโดยการอุดฟันและถอนฟัน พบเพียงร้อยละ 0.5 และ 0.3 ตามลำดับ ผู้วิจัยให้ข้อเสนอแนะว่าการจัดบริการส่งเสริมทันตสุขภาพตามชุดสิทธิประโยชน์ในคลินิกเด็กดี ทำให้เกิดผลดีต่อพฤติกรรมการแปรงฟันให้แก่เด็ก จึงควร ดำเนินการต่อเนื่องต่อไป แต่ควรขยายการครอบคลุมให้มากยิ่งขึ้น และควรปรับระบบบริการเพื่อให้เด็กที่มีฟันผุ แล้วได้รับการบูรณะเพิ่มมากขึ้น
Downloads
Download data is not yet available.
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
1.
อึ้งชูศักดิ์ จ, พรหมมา ส, เชษฐพฤนท์ ส, สุคันวรานิล ส, บังเกิดสิงห์ ว. พฤติกรรมการแปรงฟันและการเข้าถึงบริการทันตสุขภาพตามชุดสิทธิประโยชน์ของเด็กก่อนวัยเรียน อายุ 6-36 เดือน. Th Dent PH J [อินเทอร์เน็ต]. 30 มิถุนายน 2009 [อ้างถึง 15 กุมภาพันธ์ 2026];14(1):59-6. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ThDPHJo/article/view/178932
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ
เอกสารอ้างอิง
1. Ayhan,H, Suskan, E, and Yildirim S. The effect of nursing or rampant caries on height, body weight and head circumference. J Clin Pediatr Dent,1996;20:209-12
2. Koroluk,L.D.,and Riekman, G.A. Parental perceptions of the effects of maxillary incisor extractions in children with nursing caries. ใน สุณี วงศ์คงคาเทพ และคณะ รูปแบบ การส่งเสริมสุขภาพช่องปากผสมผสานเพื่อลดปัญหาฟันผุในกลุ่มเด็กปฐมวัย ออนพรินซ้อพ 2548
3. O'Sullivan,D.M., and Tinanoff.N. The association of early dental caries patterns in preschool children with caries incidence. J Public Health Dent 1996:56(2):81-83.
4. Grindefjord, M, Dahllof, G, and Modeer, T. Caries development in children from 2.5 to 3.5 years of age : a longitudinal study. Caries Res 1995;29:449-54
5. Al-Shalan,T.A., Erickson, P.R., and Hardie, N.A. Primary incisor decay before age 4 as a risk factor for future dental caries. Pediatr Dent 1997;19:37-41
6. Raadal, M, and Espelid, I. Caries prevalence in primary teeth as a predictor of early fissure caries in permanent first molars. Community Dent Oral Epidemiol 1992;20: 30-34
7. จันทนา อึ้งชูศักดิ์, สุขภาพฟัน ใน ชื่นฤทัยกาญจนะจิตรา และคณะ สุขภาพคนไทย 2551 อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จํากัด (มหาชน) หน้า 22
8. WHO Oral Health Country / Area Profile Programme. Global Oral Health-CAPP ใน จันทนา อึ้งชูศักดิ์ และ ปิยะดา ประเสริฐสม. โรคฟันผุในฟันน้ํานม. ว.ทันต.สธ 2549;11(1-2):9-14
9. American Academy of Pediatric Dentistry. Infant oral health care. Pediatr Dent 1994;16:29.
10. กองทันตสาธารณสุข แผนงานทันตสาธารณสุขตามแผนพัฒนาการสาธารณสุขฉบับที่ 7 (พ.ศ. 2535-2539) (ไม่ระบุสํานักพิมพ์)
11. คณะอนุกรรมการและคณะทํางานพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพ ถ้วนหน้า. เอกสารข้อเสนอเชิงนโยบาย เล่มที่ 5 เรื่อง การพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าปีงบประมาณ 2546
12. กองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, แนวทางการดําเนินโครงการแม่ลูกฟันดี 102 ปีสมเด็จย่าโรงพิมพ์สามเจริญพาณิชย์ กทม. 2544
13. สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย. คู่มือการดําเนินงานโครงการโรงพยาบาลสายใยรักแห่ง ครอบครัว ภายใต้ชุดสิทธิประโยชน์หลักประกัน สุขภาพถ้วนหน้าด้านส่งเสริม ป้องกัน และเฝ้า ระวังการเจ็บป่วยกลุ่มหญิงมีครรภ์และเด็ก แรกเกิด - 5 ปี พ.ศ. 2551 ธันวาคม 2550 (ไม่ระบุสํานักพิมพ์)
14. ศิริกุล อิสรานุรักษ์, จิราพร ชมพิกุล, และ บังอรเทพเทียน, การจัดบริการสุขภาพที่พึงประสงค์ ในงานอนามัยแม่และเด็ก จัดพิมพ์โดยสถาบัน พัฒนาการสาธารณสุขอาเซียน มหาวิทยาลัยมหิดล 2549
15. Moss, SJ. The relationship between diet, saliva and baby bottle decay. Int Dent J 1996;46(1):399-402
16. กองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, แนวทางการดําเนินงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากเด็ก ปฐมวัย, โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก กรุงเทพมหานคร, 2550.
17. ธนนันท์ เพ็ชรวิจิตร, ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดฟันผุในเด็กก่อนวัยเรียน อายุ 18-36 เดือน เปรียบเทียบในชุมชนพุทธและชุมชนมุสลิม อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช, วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ทันตกรรมสําหรับเด็ก) บัณฑิตวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2547.
18. วิภาภรณ์ ล้อมอุดมภรณ์, ความเข้าใจและการปฏิบัติแบบชาวบ้านเกี่ยวกับโรคฟันผุในเด็ก ปฐมวัย กรณีศึกษาหมู่บ้านแห่งหนึ่งในอําเภอ นิคมคําสร้อย จังหวัดมุกดาหาร, วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ทันตกรรมสําหรับเด็ก)บัณฑิตวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.2545
19. หฤทัย สุขเจริญโกศล, ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยระดับปัจเจกของผู้ปกครอง ปัจจัยทางสังคม วัฒนธรรม และพฤติกรรมที่เกี่ยวกับการดูแล สุขภาพช่องปากในเด็ก 0-5 ปี ตําบลออนกลาง กิ่งอําเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่, วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ทันตกรรมป้องกัน) บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่,2545
20. Vachirarojpisan,T, Shinada,K, Kawaguchi, Y, Laungwechakan,P, Somkote,T, and Detsomboonrat,P. Early childhood caries in children aged 6-19 months. Community Dent Oral Epidemiol 2004; 32: 1-10
21. Thitasomakul,S, Thearmontree, A, Piwat,S, Chankanka,0, Pithpornchaiyakul,W, Teanpaisan,R, et al. A longitudinal study of early childhood caries in 9- to 18month-old Thai infants. Community Dent Oral Epidemiol 2006; 34: 429-436
22. ชมรมทันตกรรมสําหรับเด็กแห่งประเทศไทย Early Childhood caries. ธันวาคม 2541 (ไม่ระบุสํานักพิมพ์)
23. ชุติมา ไตรรัตน์วรกุล, ความรู้ทันตสุขภาพของมารดาตั้งครรภ์กลุ่มหนึ่ง. ว.ทันต.จุฬาฯ 14(3): 2534; หน้า153-166.
24. Adair, S.M., and Piscetelli, W.P. Comparison of the use of a child and adult dentifrice by a sample of pre-School children ใน ทรงวุฒิ ตวงรัตนพันธุ์, สุวรรณี ตวงรัตนพันธุ์, ภาพิมล ชมพูอินไหว, และวริศรา ศิริมหาราชการแปรงฟันกับการป้องกันฟันผุ. ว.ทันต.สธ 2549;11(1-2):41-8
25. สุณี วงศ์คงคาเทพ, และบุญเอื้อ ยงวานิชากร การจัดบริการสุขภาพช่องปากในเครือข่าย บริการปฐมภูมิในโครงการหลักประกันสุขภาพ ถ้วนหน้า ปี 2545. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2545;12(5):645-58
26. เพ็ญทิพย์ จิตต์จํานงค์, บุปผา ไตรโรจน์, และพัชรินทร์ เล็กสวัสดิ์, การประเมินผลโครงการ ส่งเสริมทันตสุขภาพในเด็กก่อนวัยเรียน 0-3 ปี ระดับประเทศ ระหว่างพ.ศ. 2535-2537. ใน จันทนา อึ้งชูศักดิ์, และปิยะดา ประเสริฐสม. ระบบบริการกับการแก้ไขปัญหาโรคฟันผุในฟันน้ํานม. ว.ทันต.สธ 2549;11(1-2):55-64
27. เรวดี ต่อประดิษฐ์, พัชรินทร์ เล็กสวัสดิ์, และศันสณี รัชชกูล.. การประเมินผลโครงการ แปรงสีฟันอันแรกของหนู พ.ศ. 2535-2540. ว.ทันต.สธ 2541;27(2):7-15
28. จีรศักดิ์ ทิพย์สุนทรชัย. การศึกษาเปรียบเทียบอัตราการเกิดฟันผุของเด็กที่เข้าร่วมโครงการ และไม่เข้าร่วมโครงการแม่ลูกฟันดี 02 ปีสมเด็จย่า จังหวัดบุรีรัมย์ ว.ทันต.สธ 2549;13(1):16-24
29. รักชนก นุชพ่วง, และอัมพร เดชพิทักษ์, การประเมินผลการดําเนินงานโครงการแม่ลูกฟันดี 102 ปีสมเด็จย่า จังหวัดเชียงใหม่ ปี พ.ศ. 2546 2548. ว.ทันต.สธ 2550;12(3):40-50
30. เชิดชัย ลิมปิวัฒนา, ผลกระทบของการปรับเปลี่ยนระบบบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในคลินิก เด็กดี โรงพยาบาลบางปะอิน จ.พระนครศรีอยุธยา ว.ทันต.สธ 2549;13(1):141-50
31. กองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, รายงานผลการสํารวจสภาวะสุขภาพช่องปากระดับ ประเทศ ครั้งที่ 6 ประเทศไทย พ.ศ. 2549-2550. โรงพิมพ์สํานักกิจการองค์การทหารผ่านศึก, กรุงเทพมหานคร,2551.
2. Koroluk,L.D.,and Riekman, G.A. Parental perceptions of the effects of maxillary incisor extractions in children with nursing caries. ใน สุณี วงศ์คงคาเทพ และคณะ รูปแบบ การส่งเสริมสุขภาพช่องปากผสมผสานเพื่อลดปัญหาฟันผุในกลุ่มเด็กปฐมวัย ออนพรินซ้อพ 2548
3. O'Sullivan,D.M., and Tinanoff.N. The association of early dental caries patterns in preschool children with caries incidence. J Public Health Dent 1996:56(2):81-83.
4. Grindefjord, M, Dahllof, G, and Modeer, T. Caries development in children from 2.5 to 3.5 years of age : a longitudinal study. Caries Res 1995;29:449-54
5. Al-Shalan,T.A., Erickson, P.R., and Hardie, N.A. Primary incisor decay before age 4 as a risk factor for future dental caries. Pediatr Dent 1997;19:37-41
6. Raadal, M, and Espelid, I. Caries prevalence in primary teeth as a predictor of early fissure caries in permanent first molars. Community Dent Oral Epidemiol 1992;20: 30-34
7. จันทนา อึ้งชูศักดิ์, สุขภาพฟัน ใน ชื่นฤทัยกาญจนะจิตรา และคณะ สุขภาพคนไทย 2551 อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จํากัด (มหาชน) หน้า 22
8. WHO Oral Health Country / Area Profile Programme. Global Oral Health-CAPP ใน จันทนา อึ้งชูศักดิ์ และ ปิยะดา ประเสริฐสม. โรคฟันผุในฟันน้ํานม. ว.ทันต.สธ 2549;11(1-2):9-14
9. American Academy of Pediatric Dentistry. Infant oral health care. Pediatr Dent 1994;16:29.
10. กองทันตสาธารณสุข แผนงานทันตสาธารณสุขตามแผนพัฒนาการสาธารณสุขฉบับที่ 7 (พ.ศ. 2535-2539) (ไม่ระบุสํานักพิมพ์)
11. คณะอนุกรรมการและคณะทํางานพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพ ถ้วนหน้า. เอกสารข้อเสนอเชิงนโยบาย เล่มที่ 5 เรื่อง การพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าปีงบประมาณ 2546
12. กองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, แนวทางการดําเนินโครงการแม่ลูกฟันดี 102 ปีสมเด็จย่าโรงพิมพ์สามเจริญพาณิชย์ กทม. 2544
13. สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย. คู่มือการดําเนินงานโครงการโรงพยาบาลสายใยรักแห่ง ครอบครัว ภายใต้ชุดสิทธิประโยชน์หลักประกัน สุขภาพถ้วนหน้าด้านส่งเสริม ป้องกัน และเฝ้า ระวังการเจ็บป่วยกลุ่มหญิงมีครรภ์และเด็ก แรกเกิด - 5 ปี พ.ศ. 2551 ธันวาคม 2550 (ไม่ระบุสํานักพิมพ์)
14. ศิริกุล อิสรานุรักษ์, จิราพร ชมพิกุล, และ บังอรเทพเทียน, การจัดบริการสุขภาพที่พึงประสงค์ ในงานอนามัยแม่และเด็ก จัดพิมพ์โดยสถาบัน พัฒนาการสาธารณสุขอาเซียน มหาวิทยาลัยมหิดล 2549
15. Moss, SJ. The relationship between diet, saliva and baby bottle decay. Int Dent J 1996;46(1):399-402
16. กองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, แนวทางการดําเนินงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากเด็ก ปฐมวัย, โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก กรุงเทพมหานคร, 2550.
17. ธนนันท์ เพ็ชรวิจิตร, ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดฟันผุในเด็กก่อนวัยเรียน อายุ 18-36 เดือน เปรียบเทียบในชุมชนพุทธและชุมชนมุสลิม อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช, วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ทันตกรรมสําหรับเด็ก) บัณฑิตวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2547.
18. วิภาภรณ์ ล้อมอุดมภรณ์, ความเข้าใจและการปฏิบัติแบบชาวบ้านเกี่ยวกับโรคฟันผุในเด็ก ปฐมวัย กรณีศึกษาหมู่บ้านแห่งหนึ่งในอําเภอ นิคมคําสร้อย จังหวัดมุกดาหาร, วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ทันตกรรมสําหรับเด็ก)บัณฑิตวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.2545
19. หฤทัย สุขเจริญโกศล, ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยระดับปัจเจกของผู้ปกครอง ปัจจัยทางสังคม วัฒนธรรม และพฤติกรรมที่เกี่ยวกับการดูแล สุขภาพช่องปากในเด็ก 0-5 ปี ตําบลออนกลาง กิ่งอําเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่, วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ทันตกรรมป้องกัน) บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่,2545
20. Vachirarojpisan,T, Shinada,K, Kawaguchi, Y, Laungwechakan,P, Somkote,T, and Detsomboonrat,P. Early childhood caries in children aged 6-19 months. Community Dent Oral Epidemiol 2004; 32: 1-10
21. Thitasomakul,S, Thearmontree, A, Piwat,S, Chankanka,0, Pithpornchaiyakul,W, Teanpaisan,R, et al. A longitudinal study of early childhood caries in 9- to 18month-old Thai infants. Community Dent Oral Epidemiol 2006; 34: 429-436
22. ชมรมทันตกรรมสําหรับเด็กแห่งประเทศไทย Early Childhood caries. ธันวาคม 2541 (ไม่ระบุสํานักพิมพ์)
23. ชุติมา ไตรรัตน์วรกุล, ความรู้ทันตสุขภาพของมารดาตั้งครรภ์กลุ่มหนึ่ง. ว.ทันต.จุฬาฯ 14(3): 2534; หน้า153-166.
24. Adair, S.M., and Piscetelli, W.P. Comparison of the use of a child and adult dentifrice by a sample of pre-School children ใน ทรงวุฒิ ตวงรัตนพันธุ์, สุวรรณี ตวงรัตนพันธุ์, ภาพิมล ชมพูอินไหว, และวริศรา ศิริมหาราชการแปรงฟันกับการป้องกันฟันผุ. ว.ทันต.สธ 2549;11(1-2):41-8
25. สุณี วงศ์คงคาเทพ, และบุญเอื้อ ยงวานิชากร การจัดบริการสุขภาพช่องปากในเครือข่าย บริการปฐมภูมิในโครงการหลักประกันสุขภาพ ถ้วนหน้า ปี 2545. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2545;12(5):645-58
26. เพ็ญทิพย์ จิตต์จํานงค์, บุปผา ไตรโรจน์, และพัชรินทร์ เล็กสวัสดิ์, การประเมินผลโครงการ ส่งเสริมทันตสุขภาพในเด็กก่อนวัยเรียน 0-3 ปี ระดับประเทศ ระหว่างพ.ศ. 2535-2537. ใน จันทนา อึ้งชูศักดิ์, และปิยะดา ประเสริฐสม. ระบบบริการกับการแก้ไขปัญหาโรคฟันผุในฟันน้ํานม. ว.ทันต.สธ 2549;11(1-2):55-64
27. เรวดี ต่อประดิษฐ์, พัชรินทร์ เล็กสวัสดิ์, และศันสณี รัชชกูล.. การประเมินผลโครงการ แปรงสีฟันอันแรกของหนู พ.ศ. 2535-2540. ว.ทันต.สธ 2541;27(2):7-15
28. จีรศักดิ์ ทิพย์สุนทรชัย. การศึกษาเปรียบเทียบอัตราการเกิดฟันผุของเด็กที่เข้าร่วมโครงการ และไม่เข้าร่วมโครงการแม่ลูกฟันดี 02 ปีสมเด็จย่า จังหวัดบุรีรัมย์ ว.ทันต.สธ 2549;13(1):16-24
29. รักชนก นุชพ่วง, และอัมพร เดชพิทักษ์, การประเมินผลการดําเนินงานโครงการแม่ลูกฟันดี 102 ปีสมเด็จย่า จังหวัดเชียงใหม่ ปี พ.ศ. 2546 2548. ว.ทันต.สธ 2550;12(3):40-50
30. เชิดชัย ลิมปิวัฒนา, ผลกระทบของการปรับเปลี่ยนระบบบริการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในคลินิก เด็กดี โรงพยาบาลบางปะอิน จ.พระนครศรีอยุธยา ว.ทันต.สธ 2549;13(1):141-50
31. กองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, รายงานผลการสํารวจสภาวะสุขภาพช่องปากระดับ ประเทศ ครั้งที่ 6 ประเทศไทย พ.ศ. 2549-2550. โรงพิมพ์สํานักกิจการองค์การทหารผ่านศึก, กรุงเทพมหานคร,2551.
