พฤติกรรมการบริโภคน้ำของประชาชนในพื้นที่ฟลูออไรด์ในแหล่งน้ำสูงเกินมาตรฐาน บ้านลุ่มกลาง ตำบลแม่สัน อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

บ้านลุ่มกลาง ตําบลแม่สัน อําเภอห้างฉัตร จังหวัดลําปาง เป็นพื้นที่มีปริมาณฟลูออไรด์ในแหล่งน้ํา สูงเกินมาตรฐาน พบปริมาณฟลูออไรด์ในน้ําประปามีค่า 10.48 มิลลิกรัม/ลิตร (2543) พบฟันตกกระในเด็ก 10-14 ปี จํานวน 12 คน พบฟันตกกระทั้งหมด เป็นระดับ 3 ถึง 5 หลังจากชุมชนทราบปัญหาดังกล่าว งานทันตสาธารณสุข โรงพยาบาลห้างฉัตร ได้อบรมให้ความรู้ประชาชนเรื่อง ฟลูออไรด์ ฟันตกกระ และการ ปรับปรุงคุณภาพน้ํา นําตัวแทนชาวบ้านร่วมกับอบต.ศึกษาดูงาน จังหวัดเชียงใหม่และลําพูน จากนั้นทํา ประชามติเพื่อหาวิธีแก้ปัญหา ได้ข้อสรุปว่าเลือกใช้น้ําฝนบริโภคแทนน้ําประปา และอบต.สนับสนุนโอ่งเก็บน้ํา ฝนแก่ทุกครัวเรือนโดยประชาชนร่วมจ่าย งานทันตสาธารณสุข โรงพยาบาลห้างฉัตร ได้ทําการสํารวจ พฤติกรรมการบริโภคน้ําของประชาชนในพื้นที่ก่อนการแก้ไขปัญหา และหลังจากนั้น 1 และ 7 ปี พบว่า ประชาชน มีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภคน้ําประปาลดลงอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ และจากการสนทนากลุ่มกับ กลุ่มแม่บ้านและผู้สูงอายุ พบว่า ส่วนใหญ่ที่หันมาดื่มน้ําฝน เพราะเชื่อมั่นในความปลอดภัย อีกทั้งกลุ่มแม่บ้านมี ความรู้ว่าการดื่มน้ําประปามีฟลูออไรด์สูงทําให้เด็กเกิดฟันตกกระ และมีปริมาณน้ําฝนเพียงพอ ส่วนประชาชน บางกลุ่มที่ไม่นิยมดื่มน้ําฝนเกิดจากความไม่เชื่อมั่นในความสะอาด และปริมาณน้ําฝนไม่เพียงพอ แต่ยอมรับ รสชาดของน้ําฝนได้ นอกจากนี้การสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้นําชุมชนพบว่าได้กําหนดนโยบายการแก้ไขปัญหา ปริมาณฟลูออไรด์ในแหล่งน้ําสูงเกินมาตรฐาน โดยเน้นการจัดหาแหล่งน้ําที่ปลอดภัยแก่ประชาชน