การพัฒนาเครื่องมือคัดกรองโรคมะเร็งช่องปากและช่องคอ

บทคัดย่อ

กองทันตสาธารณสุขจัดทําเครื่องมือการคัดกรองโรคมะเร็งเป็นแบบประเมินตนเอง โดยรวบรวม ข้อมูลจากสถาบันมะเร็งแห่งชาติ และศูนย์มะเร็ง จังหวัดลพบุรี ซึ่งประกอบด้วย อาการในช่องปากและ ช่องคอเริ่มแรกที่ผิดปกติและนํามาพบแพทย์ ระยะเวลาของความผิดปกติ ปัจจัยเสี่ยง ผลการวินิจฉัยโรค ตําแหน่ง ระยะโรค (Stage) ระหว่างเดือน พฤษภาคม - กรกฎาคม 2547 รวบรวมข้อมูลและทําการ เชื่อมโยงตําแหน่ง ระยะของการเป็นโรค กับอาการเริ่มแรกที่ผิดปกติ ประมวลกลุ่มอาการที่เป็นอาการเริ่ม แรกของโรคมะเร็งช่องปากและจัดทําเป็นแบบประเมินตนเอง ทั้งนี้เพื่อให้ ประชาชนที่เป็นกลุ่มเสี่ยงใช้ใน การประเมินตนเอง หากมีรอยโรคหรืออาการนําของโรค ก็สามารถไปรับการตรวจสุขภาพช่องปากและช่องคอ จากแพทย์หรือทันตแพทย์ในสถานพยาบาลเป็นเบื้องต้นก่อน ทั้งนี้เพื่อให้มีการตรวจพบโรคเร็วที่สุด
ผลการศึกษาพบว่ามีผู้ป่วย 107 คน เป็น Squamous cell carcinoma ทุกราย แยก เป็นมะเร็ง ช่องปาก 98 ราย และเป็นมะเร็งช่องคอ 9 ราย เพศชายร้อยละ 53.3 เพศหญิง 46.7 ปัจจัยเสี่ยงในผู้ป่วย ที่เป็นมะเร็งช่องปากและช่องคอพบว่ามีการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์เป็นส่วนใหญ่ (ร้อยละ 39.5-77.8) ผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งริมฝีปากมีปัจจัยเสี่ยงในการเคี้ยวหมาก ร้อยละ 80.0 ผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งช่องคอ มี ประวัติสูบบุหรี่หรือเคยสูบบุหรี่ และดื่มแอลกอฮอล์ ร้อยละ 55.5 และ 77.8 ตามลําดับ ผู้ที่เป็นมะเร็งระยะ เริ่มแรก หรือระยะที่ 1 มีร้อยละ 20.6 โดยประมาณร้อยละ 84.3 ของผู้ป่วยทั้งหมดได้ไปรับการรักษาที่