การวิเคราะห์ภาระค่าใช้จ่ายและพฤติกรรมการเข้าถึงบริการทันตกรรมของแรงงานต่างด้าวในจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมการเข้าถึงบริการทันตกรรมและภาระค่าใช้จ่ายของแรงงานต่างด้าวในจังหวัดเชียงใหม่ โดยเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่มสิทธิการรักษา กลุ่มบริการสุขภาพ และประเภทของบริการซึ่งเป็นการวิจัยเชิงปริมาณที่วิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิจากระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) ในปีงบประมาณ 2568 ผลการศึกษาพบว่ามีแรงงานต่างด้าวเข้าถึงบริการทันตกรรมจำนวน 2,971 คน ส่วนใหญ่เป็นสัญชาติเมียนมา (ร้อยละ 74.1) ประกอบอาชีพรับจ้าง (ร้อยละ 91.3) พฤติกรรมการรับบริการส่วนใหญ่เป็น งานทันตกรรมพื้นฐาน (2,822 คน) โดยเป็นการถอนฟันมากที่สุด (ร้อยละ 71.1) รองลงมาคืออุดฟันและขูดหินปูน ขณะที่งานทันตกรรมเฉพาะทางมีการเข้าถึงน้อยมากเพียง 323 คน ส่วนใหญ่เป็นการผ่าฟันคุด โดยแรงงานมักมารับบริการเพียง 1 ครั้งต่อปี ในด้านภาระค่าใช้จ่ายนั้นค่ามัธยฐานของค่าบริการทั้งหมดอยู่ที่ 490 บาท โดยแรงงานส่วนใหญ่ต้องจ่ายเงินจริงเพียง 30 บาท ผลการวิเคราะห์พบว่า สิทธิการรักษาพยาบาล มีความสัมพันธ์กับภาระค่าใช้จ่ายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.01) โดยกลุ่มที่ไม่มีสิทธิ (ชำระเงิน) มีภาระค่าใช้จ่ายสูงกว่ากลุ่มสิทธิประกันสังคม หรือบัตรประกันสุขภาพต่างด้าว นอกจากนี้ โรงพยาบาลระดับสูงและงานทันตกรรมเฉพาะทาง เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ค่าใช้จ่ายสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมให้แรงงานต่างด้าวเข้าถึงสิทธิประกันสุขภาพให้ครอบคลุมมากขึ้น เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและภาระค่าใช้จ่ายส่วนบุคคล นอกจากนี้ควรพัฒนาระบบบริการเชิงรุกที่เน้นการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปาก เพื่อลดความจำเป็นในการถอนฟันและลดต้นทุนการรักษาในระยะยาว