ทิศทางและการเคลื่อนที่ของรากฟันกรามล่างซี่ที่สามที่คงค้างไว้ หลังการผ่าตัดตัวฟันออก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการเคลื่อนที่ของรากฟันที่คงค้างไว้ภายหลังจากการผ่าตัดตัวฟันออก โดยประเมินระยะทางและทิศทาง การเบี่ยงเบนของรากฟัน รวมทั้งปัจจัยที่เกี่ยวข้อง โดยเป็นการศึกษาย้อนหลังที่ได้รวบรวมจากบันทึกเวชระเบียนผู้ป่วยจำนวน 44 ราย มีฟันที่ใช้ศึกษาวิจัยจำานวน 50 ซี่ ที่ได้รับการผ่าตัดตัวฟันกรามล่างซี่ที่สามออกและมีรากฟันคงค้างไว้ ได้ติดตามผลหลังการผ่าตัดเป็นเวลา 1 ปี ทำการศึกษาภาพรังสีแพโนรามิกก่อน ผ่าตัด หลังผ่าตัดทันที และที่ช่วงเวลา 3, 6 และ 12 เดือนหลังผ่าตัด โดยมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องที่นำมาศึกษาคือเพศ อายุ สภาพของฟัน การวางตัวของฟัน ทั้งมุม ชนิด และตำแหน่งของฟันตามการแบ่งชนิดของ Winter และ Pell & Gregory นอกจากนี้ ยังดูลักษณะรูปร่างของรากฟันและความสูงของกระดูกเบ้าฟันที่อยู่เหนือรากฟันที่คงค้างอยู่ด้วย โดยในระยะ 3 เดือนแรกหลังผ่าตัด รากฟันที่คงค้างไว้ทุกซี่มีการขยับ และ/หรือเบี่ยงเบนแกนรากฟันจากเดิม ค่าเฉลี่ยของระยะทางที่รากฟันเคลื่อนตัวไปในระยะ 1 ปีหลังผ่าตัดมีดังนี้ เคลื่อนที่ในแนวนอน (C1) เท่ากับ 3.14 ± 1.86 มม. เคลื่อนที่ในแนวตั้ง (C2) เท่ากับ 2.42 ± 1.61 มม. และเคลื่อนที่ในแนวเฉียง (C3) เท่ากับ 3.45 ± 1.76 มม. ค่าเฉลี่ยของการเปลี่ยนทิศทางของแนวแกนรากฟันคือ 11.3 ± 5.55 องศา ส่วนปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของรากฟันที่คงค้างไว้ ได้แก่ เพศ อายุ และปัจจัยที่มีผลอย่างมีนัยสำาคัญคือสภาพการวางตัวมุมของฟัน (GEE: p < 0.05) พบว่า รากฟันในกลุ่มที่มีการวางตัวเอียงไปทางด้านใกล้กลางและในแนวนอน (M, H) เมื่อเวลาผ่านไปจะเคลื่อนไปในแนวนอนมากขึ้น (C1) โดยเคลื่อนมากกว่ากลุ่มฟันที่รากฟันคงค้างไว้มีลักษณะตั้งตรง (V) และเอียงไปทางด้านไกลกลาง (D) อย่างมีนัยสำคัญ ส่วนฟันในกลุ่มที่มีรากฟันอยู่ในแนวตั้งตรงหรือเอียงไปทางด้านไกลกลาง (V, D) พบว่ามีการเคลื่อนที่ในแนวตั้ง (C2) ขึ้นสู่ด้านบนมากกว่ากลุ่ม M, H ส่วนกลุ่ม V, D มีการหมุนเอียงของรากฟันมาทางด้านใกล้กลางเพียงอย่างเดียว ผลการศึกษาทิศทางและการเคลื่อนที่ของรากที่คงค้างไว้สามารถนำมาใช้พิจารณาประกอบการวางแผนผ่าตัดเอารากฟันออก เพื่อหลีกเลี่ยงการบาดเจ็บต่อเส้นประสาทได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อคิดเห็นและเนื้อหาที่ปรากฏในบทความเป็นความเห็นส่วนบุคคลของผู้แต่งแต่ละท่าน มิได้สะท้อนถึงทัศนะของวารสารหรือหน่วยงาน/สถาบันต้นสังกัด ความถูกต้องและข้อผิดพลาดใด ๆ เป็นความรับผิดชอบของผู้แต่งโดยเฉพาะการนำบทความ เนื้อหา ข้อมูล หรือภาพประกอบไปใช้ซ้ำหรือเผยแพร่ในลักษณะอื่น ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก สมาคมศัลยศาสตร์ช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียลแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
เอกสารอ้างอิง
Leung YY, Cheung LK. Safety of coronectomy versus excision of wisdom teeth: a randomized controlled trial. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2009; 108:821-7.
Leung YY, Cheung LK. Long-term morbidities of coronectomy on lower third molar. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2016;121:5-11.
Long H, Zhou Y, Liao L, Pyakurel U, Wang Y, Lai W. Coronectomy vs. total removal for third molar extraction: a systematic review. J Dent Res. 2012;91:659-65.
Moreno-Vicente J, Schiavone-Mussano R, Clemente-Salas E, Mari-Roig A, Jane-Salas E, Lopez-Lopez J. Coronectomy versus surgical removal of the lower third molars with a high risk of injury to the inferior alveolar nerve. A bibliographical review. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2015; 20:e508-17.
Mukherjee S, Vikraman B, Sankar D, Veerabahu MS. Evaluation of outcome following coronectomy for the management of mandibular third molars in close proximity to inferior alveolar nerve. J Clin Diagn Res. 2016;10:ZC57-62.
Martin A, Perinetti G, Costantinides F, Maglione M. Coronectomy as a surgical approach to impacted mandibular third molars: a systematic review. Head Face Med. 2015; 11:9.
Renton T, Hankins M, Sproate C, McGurk M. A randomized controlled clinical trial to compare the incidence of injury to the inferior alveolar nerve as a result of coronectomy and removal of mandibular third molars. Br J Oral Maxillofac Surg. 2005;43:7-12.
Renton T. Prevention of latrogenic inferior alveolar nerve injuries in relation to dental procedures. Dent Update. 2010;37:350-63.
Gady J, Fletcher MC. Coronectomy: indications, outcomes, and description of technique. Atlas Oral Maxillofac Surg Clin North Am. 2013;21:221-6.
Goto S, Kurita K, Kuroiwa Y, Hatano Y, Kohara K, Izumi M, et al. Clinical and dental computed tomographic evaluation 1 year after coronectomy. J Oral Maxillofac Surg. 2012;70:1023-9.
Ecuyer J, Debien J. [Surgical deductions]. Actual Odontostomatol (Paris). 1984;38:695-702.
Monaco G, De Santis G, Pulpito G, Gatto MR, Vignudelli E, Marchetti C. What are the types and frequencies of complications associated with mandibular third molar coronectomy? A follow-up study. J Oral Maxillofac Surg. 2015;73:1246-53.
Kohara K, Kurita K, Kuroiwa Y, Goto S, Umemura E. Usefulness of mandibular third molar coronectomy assessed through clinical evaluation over three years of follow-up. Int J Oral Maxillofac Surg. 2015;44:259-66.
Sencimen M, Ortakoglu K, Aydin C, Aydintug Y, Ozyigit A, Ozen T, et al. Is endodontic treatment necessary during coronectomy procedure? J Oral Maxillofac Surg. 2010; 68:2385-90.
Patel V. To retrieve or not to retrieve the coronectomy root: the clinical dilemma. Dent Update. 2013;40:370-6.
O’Riordan BC. Coronectomy (intentional partial odontectomy of lower third molars). Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2004;98:274-80.
Kouwenberg AJ, Stroy LP, Rijt ED, Mensink G, Gooris PJ. Coronectomy of the mandibular third molar: respect for the inferior alveolar nerve. J Craniomaxillofac Surg. 2016;44:616-21.
Monaco G, Vignudelli E, Diazzi M, Marchetti C, Corinaldesi G. Coronectomy of mandibular third molars: a clinical protocol to avoid inferior alveolar nerve injury. J Craniomaxillofac Surg. 2015;43:1694-9.
Franco S, Vignudelli E, Monaco G, Marchetti C. Influence of secondary wound healing after mandibular third molar coronectomy. Br J Oral Maxillofac Surg. 2017;55:145-9.
Leung YY, Cheung LK. Coronectomy of the lower third molar is safe within the first 3 years. J Oral MaxillofacSurg. 2012;70:1515-22.
Barcellos BM, Velasques BD, Moura LB, Xavier CB. What are the parameters for reoperation in mandibular third molars submitted to coronectomy? A systematic review. J Oral Maxillofac Surg. 2019;77:1108-15.
Hatano Y, Kurita K, Kuroiwa Y, Yuasa H, Ariji E. Clinical evaluation of coronectomy (intentional partial odontectomy) for mandibular third molars using dental computed tomography: a case-control study. J Oral Maxillofac Surg. 2009;67:1806-14.
Pogrel MA, Lee JS, Muff DF. Coronectomy: a technique to protect the inferior alveolar nerve. J Oral Maxillofac Surg. 2004;62:1447-52.
Leung YY, Cheung KY. Root migration pattern after third molar coronectomy: a long-term analysis. Int J Oral Maxillofac Surg. 2018;47:802-8.
Yeung AW, Wong NS, Bornstein MM, Leung YY. Three-dimensional radiographic evaluation of root migration patterns 4-8.5 years after lower third molar coronectomy: a cone beam computed tomography study. Int J Oral Maxillofac Surg. 2018;47:1145-52.
Rood JP, Shehab BA. The radiological prediction of inferior alveolar nerve injury during third molar surgery. Br J Oral Maxillofac Surg. 1990;28:20-5.
Palma-Carrio C, Garcia-Mira B, Larrazabal-Moron C, Penarrocha-Diago M. Radiographic signs associated with inferior alveolar nerve damage following lower third molar extraction. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2010;15:e886-90.
Andersson L. Management of impacted teeth. In: Pogrel MA, Kahnberg KE, Andersson L, editors. Essentials of oral and maxillofacial surgery. 1st ed. Chichester, West Sussex: John Wiley & Sons; 2014. p. 77-99.
Dolanmaz D, Yildirim G, Isik K, Kucuk K, Ozturk A. A preferable technique for protecting the inferior alveolar nerve: coronectomy. J Oral Maxillofac Surg. 2009;67:1234-8.