การสร้างความแปลกใหม่ผ่านกิจกรรมเพื่อจัดการความเบื่อหน่ายของผู้สูงอายุ ในศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแบบไปเช้า-เย็นกลับ : แบ่งปันประสบการณ์

ศุภกฤต จึงพิภานิชกุล; โฆษิต ฉันทนารุ่งภักดิ์

ผู้แต่ง

ศุภกฤต จึงพิภานิชกุล พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัยกระทรวงสาธารณสุข
โฆษิต ฉันทนารุ่งภักดิ์ นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

การสร้างความแปลกใหม่ผ่านกิจกรรม, ความเบื่อหน่ายของผู้สูงอายุ, ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแบบไปเช้า-เย็นกลับ

บทคัดย่อ

ความเบื่อหน่ายที่เกิดในผู้สูงอายุแม้จะเป็นเพียงภาวะทางอารมณ์ แต่สามารถส่งผลกระทบทางลบต่อผู้สูงอายุที่นำไปสู่ภาวะซึมเศร้า อารมณ์แปรปรวน โมโหร้าย เบื่ออาหาร และขาดแรงจูงใจในการใช้ชีวิต บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับความเบื่อหน่ายที่มีในศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแบบไปเช้า - เย็นกลับ (Day Care) และความสำคัญของการทำกิจกรรมในผู้สูงอายุ โดยอ้างอิงทฤษฎีความต้องการพื้นฐานทางจิตวิทยา (Self-Determination Theory) แนวคิดการกระตุ้นความรู้คิด (Cognitive stimulation : CS) และแนวคิดพฤฒพลัง (Active Aging) รวมถึงการแบ่งปันประสบการณ์ของผู้นิพนธ์ที่ได้จากการสังเกตถึงความเบื่อหน่าย
ของผู้สูงอายุใน Day Care การวิเคราะห์สาเหตุที่เป็นไปได้ของปัญหาความเบื่อหน่าย และแนวทางการจัดกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์เพื่อจัดการปัญหา

เอกสารอ้างอิง

American Psychological Association. (n.d.). Boredom. In APA dictionary of psychology. Retrieved from https://dictionary.apa.org/boredom

An, J., Payne, L., & Janke, M. (2023). Exploring the phenomenon of boredom in the context of leisure among older adults. Innovation in Aging, 7(Suppl 1), 845. doi:10.1093/geroni/igad104.2724

Bantwal, P. (2016). Existence of boredom among the elderly: The need to further explore the concept. Journal of Geriatric Care and Research, 3(2), 49–50.

Bureau of Registration Administration, Department of Provincial Administration. (n.d.). Population registration statistics [Data set]. Retrieved from https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/displayData

Department of Older Persons. (2017). Knowledge package for self-care and capacity development of older persons: Social learning. Bangkok, Thailand: Ministry of Social Development and Human Security Press.

Dissara, P., Nunklam, D., & Chimhad, P. (2025). The study of the development needs of elderly care activities at the Health Rehabilitation and Elderly Potential Development Center. Journal of Social Science Development, 8(6), 80–92.

Goldberg, Y., Eastwood, J., LaGuardia, J., & Danckert, J. (2011). Boredom: An emotional experience distinct from apathy, anhedonia, or depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 30(6), 647–666. https://doi.org/10.1521/jscp.2011.30.6.647

Gómez-Soria, I., Iguacel, I., Aguilar-Latorre, A., Peralta-Marrupe, P., Latorre, E., Zaldívar, J. N. C., & Calatayud, E. (2023). Cognitive stimulation and cognitive results in older adults: A systematic review and meta-analysis. Archives of Gerontology and Geriatrics, 104, 104807. https://doi.org/10.1016/j.archger.2022.104807

He, Q. (2018, June 23). China’s senior citizens flock back to school. China Daily. Retrieved from https://www.chinadaily.com.cn/a/201806/23/WS5b2d4787a3103349141de584.html

Institute for Population and Social Research, Mahidol University. (2026). Mahidol population gazette: Population of Thailand, 2026 (Vol. 35, January 2026). Retrieved from https://ipsr.mahidol.ac.th/population-gazette/

Ros Velasco, J. (2021). The experience of boredom in older adults: A systematic review. Health, Aging & End of Life, 6, 11–44. https://doi.org/10.5281/zenodo.8428388

Mather, M. (2020). How do cognitively stimulating activities affect cognition and the brain throughout life? Psychological Science in the Public Interest, 21(1), 1–5. https://doi.org/10.1177/1529100620941808

McHugh Power, J., Hannigan, C., Hyland, P., Brennan, S., Kee, F., & Lawlor, B. A. (2018). Depressive symptoms predict increased social and emotional loneliness in older adults. Aging & Mental Health, 24(1), 110–118. https://doi.org/10.1080/13607863.2018.1517728

Merrifield, C., & Danckert, J. (2014). Characterizing the psychophysiological signature of boredom. Experimental Brain Research, 232(2), 481–491. https://doi.org/10.1007/s00221-013-3755-2

Ministry of Social Development and Human Security. (2024, January 9). MSDHS–ThaiHealth expand elderly school program to 2,456 sites, strengthening media literacy among older persons. Retrieved from https://www.thaihealth.or.th/

Niyomdecha, A., & Noklang, S. (2023). Guideline to create participation of elderly in the community. The Journal of Research and Academics, 6(6), 115–130.

Office of Provincial Commercial Affairs Suratthani. (n.d.). The Trade Policy and Strategy Office (TPSO) analyzed the silver economy and found that the elderly care business is experiencing high growth and presents significant profit opportunities. Retrieved from https://suratthani.moc.go.th/th/content/category/detail/id/112/iid/136333

Office of the Royal Society. (2011). Royal Institute dictionary B.E. 2554 [Online]. Retrieved from https://dictionary.orst.go.th

Palombi, T., Chirico, A., Cazzolli, B., Zacchilli, M., Alessandri, G., Filosa, L., ... Lucidi, F. (2025). Motivation, psychological needs and physical activity in older adults: A qualitative review. Age and Ageing, 54(7), afaf180. https://doi.org/10.1093/ageing/afaf180

Panthi, M. (2022). Loneliness and boredom in residential care: Voices of older adults. Aotearoa New Zealand Social Work, 34(1), 88–99. https://doi.org/10.11157/anzswj-vol34iss1id846

Ros Velasco, J. (2021). The experience of boredom in older adults: A systematic review. Health, Aging & End of Life, 6, 11–44. https://doi.org/10.5281/zenodo.8428388

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860

Ryan, R. M. (Ed.). (2023). The Oxford handbook of self-determination theory. Oxford, England: Oxford University Press.

Salthouse, T. A. (2006). Mental exercise and mental aging: Evaluating the validity of the “use it or lose it” hypothesis.

Spector, A., Thorgrimsen, L., Woods, B., Royan, L., Davies, S., Butterworth, M., & Orrell, M. (2003). Efficacy of an evidence-based cognitive stimulation therapy program for people with dementia: Randomized controlled trial. The British Journal of Psychiatry, 183(3), 248–254.

ThaiHealth. (2024, January 9). Ministry of Social Development and Human Security and ThaiHealth expand 2,456 schools for older adults to strengthen immunity with “Media literacy for the elderly”. Retrieved from https://www.thaihealth.or.th/

Udomittipong, D., Channakorn, P., Narongsak, T., & Chimnakboon, N. (2021). Cognitive stimulation for elderly with mild cognitive impairment: Review article. Journal of Somdet Chaopraya Institute of Psychiatry, 15(1), 62–83.

United Nations. (2025, October 1). 2025 Theme: Older Persons driving local and global action: Our aspirations, our well-being and our rights. Retrieved from https://www.un.org/en/observances/older-persons-day

World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. Geneva, Switzerland: Author. Retrieved from https://extranet.who.int/agefriendlyworld/wp-content/uploads/2014/06/WHO-Active-Ageing-Framework.pdf