นวัตกรรม “คู่หูดูแลสุขภาพ” และหลักสูตรการเรียนรู้ยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพ: กรณีศึกษา ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพแห่งหนึ่ง
Keywords:
การสร้างเสริมสุขภาพ, นวัตกรรม, คู่หูดูแลสุขภาพ, บทบาทของพยาบาลAbstract
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนนวัตกรรม “คู่หู ดูแลสุขภาพ” พัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพ และผลของการใช้หลักสูตร ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยบุคลากรในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ นายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อาสาสมัครสาธารณสุข อาจารย์พยาบาล และพยาบาลวิชาชีพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต และนำผลที่ได้ไปทดลองใช้ในสถานการณ์จริงและประเมินผล เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวรวมข้อมูล ได้แก่ แนวคำถามการสนทนาและสัมภาษณ์ คู่มือการเรียนรู้ แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาพ แบบประเมินความคิดเห็นต่อการเรียนรู้ยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพ และบทบาทพยาบาล วิเคราะห์ข้อมูลคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา และข้อมูลประมาณใช้สถิติพรรณาและการทดสอบวิลคอกซอน
ผลการศึกษาพบว่า นวัตกรรม “คู่หู ดูแลสุขภาพ” พัฒนาขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2552 โดยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตะกาง จังหวัดตราด มีการจัดกิจกรรมพัฒนาภาวะผู้นำและการบริหารจัดการการเปลี่ยนแปลงเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ การจัดการความรู้ที่จัดทำอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาเครือข่ายการสร้างเสริมสุขภาพ และการเป็นแบบอย่างที่ดีในด้านการสร้างเสริมสุขภาพของบุคลากรด้านสุขภาพ การใช้นวัตกรรมส่งผลให้ประชาชนในพื้นที่มีภาวะโภชนาการเกินลดลง อัตราผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงรายใหม่ลดลง และผู้ป่วยรายเก่าสามารถควบคุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิตได้เพิ่มขึ้น ผลการพัฒนาหลักสูตรพบว่าผู้เรียนมีความรู้เรื่องการสร้างเสริมสุขภาพเพิ่มมากขึ้น และการเรียนรู้บทบาทของพยาบาลในการสร้างเสริมสุขภาพอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด สามารถนำไปประยุกต์เพื่อดำเนินงานการสร้างเสริมสุขภาพทางการพยาบาลได้ ผลการวิจัยนี้ให้ข้อเสนอแนะว่าพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชนและบุคลากรที่เกี่ยวข้องควรนำนวัตกรรม “คู่หู ดูแลสุขภาพ” ร่วมกับหลักสูตรการเรียนรู้ยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพ ไปใช้ในงานการสร้างเสริมสุขภาพชุมชน เพื่อส่งผลต่อสุขภาพในทางบวกของประชาชนในพื้นที่
References
แผนงานเครือข่ายควบคุมโรคไม่ติดต่อ. (2559). รายงานสถานการณ์โรค NCDs ฉบับที่ 2 "Kick off the goals" Retrieved from http://www.dmthai.org/sites/default/files/ncd_nhes_v_2016.pdf
รายงานสถิติการเจ็บป่วยและการตายด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง รพ.สต. ตะกาง. (2552-2554). สถิติโรค. ตราด:
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพส่วนตำบลตะกาง.
วิจิตร ศรีสุพรรณ, วิลาวัณย์ เสนารัตน์, & ขนิษฐา นันทบุตร. (2557). นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ ภายใต้บทบาทของวิชาชีพการพยาบาล โครงการขับเคลื่อนวิชาชีพการพยาบาลเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ. ม.ป.ท.
สภาการพยาบาล. (2556). โครงการขับเคลื่อนวิชาชีพพยาบาล เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ. นนทบุรี: สภาการพยาบาล. (เอกสารอัดสำเนา)
สิทธิพล อาจอินทร์. (2557). การพัฒนาหลักสูตร (Curriculum Development). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สุรเกียรติ อาชานานุภาพ. (2550). การสร้างสาธารณสุขมูลฐานและการสร้างเสริมสุขภาพ:จากสากลสู่ไทย. ใน
อำพล จินดาวัฒนะและคณะ (บรรณาธิการ), การสร้างเสริมสุขภาพ : แนวคิด หลักการ และบทเรียนของไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
Long, J. A. (2012). "Buddy System" of peer mentors may help control diabetes. Leonard Davis
Institute of Health Economics, 17(6), Isssue Brief.
MacPherson, S. L., Joseph, D., & Sullivan, E. (2004). The benefits of peer support with diabetes.
Nursing Forum, 39(4), 5-11.
Karen Glanz, K., Rimer, B. K. & Lewis, F. M. (Eds.). (2002). Health behavior and health education:
Theory, research, and practice. (3rd ed.). San Fcisco: Jossey-Bass.
Saylor, J. G., Alexander, W. M., & Lewis, A. J. (1981). Curriculum planning for better teaching and
learning (4th ed.). New York, NY: Holt, Rinehart, & Winston. Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. New York: Harcourt Brace
Jovanovich.
World Health Organization [WHO]. (1986). Health Promotion. Retrieved 22 March,
2015 From: http://www.who.int/healthpromotion/conferences/
previous/ottawa/en/index1.html
World Health Organization [WHO]. (2014). Global status report on non-communicable disease
2014. Geneva: World Health Organization.
