การพัฒนารูปแบบการจัดการโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด 19) ในสถานประกอบการ โดยอาสาสมัครสาธารณสุขควบคุมโรค

นิพัฒ  พูลสวัสดิ์; แก้วใจ  มาทอง; นิติรัตน์ พูลสวัสดิ์; ธารทิพย์  เหลืองตรีชัย; ธัญญา  รอดสุข

ผู้แต่ง

นิพัฒ พูลสวัสดิ์ สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง
แก้วใจ มาทอง สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง
นิติรัตน์ พูลสวัสดิ์ สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง
ธารทิพย์ เหลืองตรีชัย สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง
ธัญญา รอดสุข สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง

คำสำคัญ:

การพัฒนารูปแบบ, การจัดการโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด 19), สถานประกอบการ, อาสาสมัครสาธารณสุขควบคุมโรค

บทคัดย่อ

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดที่รุนแรงและรวดเร็วของโรคโควิด 19 ระลอกใหม่ในประเทศไทยตั้งแต่เดือนเมษายน 2564 ทำให้ทุกหน่วยงานต้องเร่งหาทางควบคุมการแพร่กระจายเชื้อให้ได้โดยเร็ว การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขควบคุมโรค (อสคร.) ให้มีความรู้ และทักษะในการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรค และเพื่อส่งเสริมการเข้าถึงการตรวจคัดกรองโรคโควิด 19 การรักษาพยาบาล รวมถึงสร้างการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน ใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการในสถานประกอบการ ประกอบด้วย โรงงาน สถานที่ทำงาน แคมป์ก่อสร้าง ตลาด สถานศึกษา โรงเรียน มหาวิทยาลัย ค่ายทหาร และสถานที่ดูแลกลุ่มเปราะบาง ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ระหว่างเดือนกันยายน 2564 - มิถุนายน 2565 จำนวน 109 แห่ง เริ่มด้วย 1) ขั้นวางแผน มีการประชุมหารือ กำหนดแนวทางการดำเนินงาน และวางแผนจัดทำหลักสูตรฝึกอบรม 2) ขั้นปฏิบัติ มีการพัฒนาศักยภาพ อสคร. ในสถานประกอบการ ให้มีความรู้และทักษะในการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคโควิด 19 โดย อสคร. มีการตรวจคัดกรองโรคโควิด 19 ด้วย ATK ให้กับพนักงาน มีการกักตัวกลุ่มสัมผัสเสี่ยงสูง มีการรายงานข้อมูลผู้ติดเชื้อโรคโควิด-19 ในสถานประกอบการ ให้กับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เพื่อดำเนินการสอบสวนและควบคุมโรค มีการประสานเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือผู้เกี่ยวข้อง เพื่อส่งต่อผู้ติดเชื้อโควิด 19 เข้าสู่ระบบการรักษาอย่างเหมาะสมและทันเวลา 3) ขั้นประเมินผล มีการเยี่ยมเยือน เสริมพลัง ติดตาม และประเมินผลในสถานประกอบการ 4) ขั้นสะท้อนผล มีการส่งคืนข้อมูล สะท้อนผลการดำเนินงาน นำไปสู่การปรับปรุงรูปแบบการจัดการโรคโควิด 19 ในสถานประกอบการ ทำให้ลดการแพร่กระจายเชื้อไปในวงกว้างได้ นับเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาคประชาชน ในการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรค ได้เป็นอย่างดี ดังนั้นควรมีการสานพลังและร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อขยายผลให้ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพ รวมถึงพัฒนาระบบฐานข้อมูลและระบบเฝ้าระวังที่ทันสมัย สามารถนำไปใช้เพื่อการดำเนินงานและการตัดสินใจได้ทันการณ์

เอกสารอ้างอิง

THAIPUBLICA. WHO ประกาศทางการไวรัสโควิด-19 เป็นการระบาดใหญ่ Pandemic ของโลก. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก https://thaipublica.org/2020/03/who-corona-virus-officially-global-pandemic/

ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่ออันตราย (ฉบับที่ 3) เล่ม 137 ตอนพิเศษ 48 ง วันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2563. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/048/T_0001.PDF

Nation Online. สรุปสถานการณ์ “โควิด-19” ในประเทศไทย ตลอดปี 2564. [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก https://www.nationtv.tv/news/378856691

ศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19). ศบค.สั่งยกระดับคุมโควิดแบบครอบจักรวาล เข้มทั้งกลุ่มบุคคล-องค์กร-สถานบริการ. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก https://www.thairath.co.th/news/politic/2178625

สุรชัย ธรรมทวีธิกุล, ญาณพินิจ วชิรสุรงค์. แนววิธีการพยากรณ์พฤติกรรมของมนุษย์“พลวัตรกลุ่ม” (Group Dynamics) ของ Kurt Lewin แห่ง M.I.T. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี. 2559;10(23):112-118.

ฉวีวรรณ ศรีดาวเรือง และคณะ. การถอดบทเรียนรูปแบบการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในชุมชน ของอาสาสมัครสาธารณสุข ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประเทศไทย. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จากhttps://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5427?locale-attribute=th

Rosenstock, IM. The health belief model and preventive health behavior. Health education monographs. 1974;2(4):354-86.

พนิดา ว่าพัฒนวงศ์, ชมพูนุช สุภาพวานิช, อรรณพ สนธิไชย. พฤติกรรมป้องกันการติดเชื้อวัณโรคจากการ ทำงานในกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์ที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลนราธิวาสราชนครินทร์ จังหวัดนราธิวาส. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. 2560;14(1):74-85.

กิตติพร เนาว์สุวรรณ, นภชา สิงห์วีรธรรม, นวรัตน์ ไวชมภู, กชกร ฉายากุล. ความสำเร็จในการดำเนินงาน ควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ในชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในประเทศไทย. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. 2563;12(3):195-212.

ระนอง เกตุดาว, อัมพร เที่ยงตรงดี, ภาสินี โทอินทร์. การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดอุดรธานี - Udon Model COVID-19. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2564;30(1):53-61.

สมพร สังข์แก้ว, ธีรนุช ห้านิรัติศัย, บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. สมรรถนะพยาบาลวิชาชีพด้านการพยาบาล ผู้ป่วยโรคติดต่ออุบัติใหม่. วารสารสภาพยาบาล. 2563; 35(3):69-86.

องค์การอนามัยโลก. มาตรการโควิด ตรวจเชิงรุก คืออาวุธสำคัญในการสู้โรคระบาด วันที่ 17 กรกฎาคม 2563. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก https://www.springnews.co.th/news/690576

สุภาพร ครุสารพิศิบ. การตรวจ ATK เชิงรุก ยุทธวิธีสำคัญเพื่อหยุดยั้งการแพร่กระจายโควิด-19. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก https://www.prd.go.th/th/file/get/file/20210809c4cfae688c4ab2117612702a2fb7ce94164910.pdf

Finlay C, Brett A, Henry L, Yuka J, Franck K, Neale B, et al. Increased transmissibility and global spread of SARS-CoV-2 variants of concern as at June 2020. Euro surveillance journal. 2021; 26(24): 1-6.

กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางปฏิบัติด้านสาธารณสุขเพื่อการจัดการภาวะระบาดของโรคโควิด-19 ในข้อกำหนดออกตามความในมาตรา 9 แห่งพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 (ฉบับที่ 1). [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึง เมื่อ 2565 กรกฎาคม 1]. เข้าถึงได้จาก

https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/file/g_other/g_other02.pdf

World Health Organization. Advancing the right to health: the vital role of law. Geneva: World Health Organization; 2017.