การพยาบาลผู้สูงอายุแบบครบวงจร: แนวทางปฏิบัติและทฤษฎีเชิงวิชาการ
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, การพยาบาลผู้สูงอายุ, การดูแลแบบครบวงจร, ครอบครัวและชุมชน, คุณภาพชีวิตบทคัดย่อ
การดูแลผู้สูงอายุเป็นประเด็นสำคัญในสังคมที่มีอัตราการสูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสรุปปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพและการดูแลผู้สูงอายุ บทบาทของพยาบาล รวมถึงบทบาทของผู้ดูแล ครอบครัว และสังคมในการสนับสนุนการดูแลผู้สูงอายุ อีกทั้งนำเสนอการพยาบาลผู้สูงอายุแบบครบวงจรและแนวทางปฏิบัติจริงที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุได้
ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพและการดูแลผู้สูงอายุ ได้แก่ ปัจจัยด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดต่อคุณภาพชีวิตและความสามารถในการดูแลตนเองของผู้สูงอายุ พยาบาลมีบทบาทสำคัญในการประเมินความต้องการ วางแผนการดูแล และให้ความรู้แก่ผู้สูงอายุและครอบครัว ตลอดจนประสานการดูแลแบบสหวิชาชีพ ครอบครัวและชุมชนเป็นแหล่งสนับสนุนหลัก โดยช่วยเหลือด้านกิจวัตรประจำวัน การจัดอาหาร การดูแลด้านอารมณ์ และการสร้างความสัมพันธ์ทางสังคม
การพยาบาลผู้สูงอายุแบบครบวงจรเน้นการดูแลแบบองค์รวม ครอบคลุมด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม พร้อมตัวอย่างการปฏิบัติจริง เช่น การจัดแผนการดูแลเฉพาะบุคคล การใช้เทคโนโลยีเพื่อเฝ้าระวังสุขภาพ และการส่งเสริมกิจกรรมทางสังคม การศึกษาได้ชี้ถึงความท้าทายในการดูแลผู้สูงอายุ เช่น การขาดบุคลากร การเข้าถึงบริการไม่ทั่วถึง และการปรับตัวต่อเทคโนโลยี จึงเสนอแนะแนวทางการพัฒนาระบบบริการและสนับสนุนครอบครัวและชุมชนเพื่อเสริมสร้างสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กนกพร สมพร และ ทองอร่าม นพดล. (2565). การดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID 19). วารสารศาสตร์สาธารณสุขและนวัตกรรม, 2(2), 69–81. สืบค้นจาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/J-PHIN/article/view/255644
เกื้อกูล กัลยา. (2568). รูปแบบการดูแลระยะยาวของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอย่างมีส่วนร่วม ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแห่งหนึ่งในภาคใต้ ประเทศไทย. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 10(4), 1–12. สืบค้นจาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/4549
ดวงมุกพะเนาว์ ทนงค์, ศรีสมพจน์ ชวลิต และจิระพงษ์ รัศมิ์ชญาณ์. (2568). การพัฒนาระบบการดูแลระยะยาวและการบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ, 11(1), 118–132. สืบค้นจาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/journalkorat/article/view/274403
บุญไชยโย ปรียาวดี. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุระยะยาวในกลุ่มที่มีภาวะพึ่งพิง โรงพยาบาลนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(6), 831–838. สืบค้นจาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/3724
ปิ่นทอง สายน้ำผึ้ง. (2567). การพัฒนาระบบการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในพื้นที่ตำบลบางพูน อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(3), 498–507. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/277731
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (2542). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. ราชบัณฑิตยสถาน.
พัทธนันท์ ยศราวุธวรกุล, อัญชลี โฆษิตชัยมงคล และมาริสา ประทุมมา. (2567). การประเมินสุขภาพผู้สูงอายุแบบองค์รวมในเครือข่ายโรงพยาบาลห้วยพลู อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 32(3), 416-428. สืบค้นจาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/udhhosmj/article/view/272942
รุ่งลาวัลย์ รัตนพันธ์. (2564). การพัฒนาระบบการจัดบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 15(37), 250–261. https://doi.org/10.14456/rhpc9j.2021.18
ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, เล็กสมบัติ, ปรียานุช โชคธนวณิชย์ & ธนิกานต์ ศักดาพร. (2552). ตัวแบบการดูแลผู้สูงอายุที่ดีของครอบครัวและชุมชนชนบทไทย. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. ใน กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), แผนการดำเนินงานประจำปี 2566. https://www.thaihealth.or.th/wp-content/uploads/2023/01/สสส แผนการดำเนินงาน-66-Final.pdf
สุพัตรา ศรีวณิชชากร (2556). โครงการวิจัยบูรณาการเพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุแบบองค์รวม : รายงานการวิจัย (Final report). นครปฐม: สถาบันพัฒนาสุขภาพอาเซียน, มหาวิทยาลัยมหิดล.
อักขระ สุวรรณา. (2568). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ภายใต้การมีส่วนร่วมของชุมชน โรงพยาบาลเรณูนคร จังหวัดนครพนม. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(3), 75–83. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/288435
อัมพวา กมลรัตน์. (2567). ประสิทธิผลของการดูแลผู้สูงอายุโรคเรื้อรังแบบมีส่วนร่วมของชุมชน. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(1), 753–761. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/272510
โอบะ นงนุช, สีหอแก้ว สุวีร์พร และ นาคศิริ อาริยา. (2566). ความต้องการบริการสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงและทักษะที่จำเป็นของผู้ช่วยเหลือดูแลผู้สูงอายุในระบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุระยะยาว. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก, 10(1), 41. สืบค้นจาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/dpcphs/article/view/259872Çam, M. O., & Kaçmaz, E. D. (2022). Roy adaptation model–based nursing approach … Mediterranean Nursing and Midwifery, 2(2), 69–75. https://doi.org/10.5152/MNM.2022.221180
Erikson, E. H. (1950). Childhood and Society. W. W. Norton & Company.
Miller, C. A., & Hunter, S. (2012). Miller’s nursing for wellness in older adults (1st Australasian & New Zealand ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Tanaka, M. (2022). Orem’s nursing self care deficit theory: A theoretical analysis focusing on its philosophical and sociological foundation. Nursing Forum, 57(3), 480–485. https://doi.org/10.1111/nuf.12696
Touhy, T. A., & Jett, K. (2012). Ebersole & Hess’ gerontological nursing & healthy aging (3rd ed.). St. Louis, MO: Elsevier.
World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. Geneva: World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/67215
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ราชบุรี

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทีตีพิมพ์ในวารสารนี้ถือว่าเป็นลิขสิทธิ์ของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ราชบุรี และผลงานวิชาการหรือวิจัยของคณะผู้เขียน ไม่ใช่ความคิดเห็นของบรรณาธิการหรือผู้จัดทํา
