การพัฒนาโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณา บุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

ผู้แต่ง

  • ชัยวัฒน์ นาแหลม นิสิตหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการส่งเสริมสุขภาพและสุขศึกษา ภาควิชาพลศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • นันท์นภัส เกตน์โกศัลย์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  • ธริสรา จิรเสถียรพร คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

คำสำคัญ:

บุหรี่ไฟฟ้า, การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, การรู้เท่าทันสื่อ, นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

บทคัดย่อ

               การศึกษาเชิงพรรณนา (Descriptive Research) ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เพิ่มทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ประกอบด้วยการดำเนินงาน 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 พัฒนาโปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โดยการใช้แนวคิดการรู้เท่าทันสื่อ ร่วมกับการจัดการเรียนรู้เชิงรุก เพื่อจัดทำแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้สุขศึกษาเพื่อเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้วย Intervention Mapping (IM) และขั้นตอนที่ 2 ตรวจสอบคุณภาพของโปรแกรมผู้ให้ข้อมูลสำคัญ โดยใช้เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบตรวจคุณภาพเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล และประเมินคุณภาพโดย ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 คน ซึ่งได้จากการคัดเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย (M) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) ผลการศึกษาพบว่า โปรแกรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ประกอบด้วยแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้สุขศึกษา จำนวน 4 แผนกิจกรรม โดยจัดกิจกรรมการเรียนการสอน สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ครั้งละ 50 นาที บูรณาการเข้ากับรายวิชาสุขศึกษา รายวิชาพัฒนาผู้เรียน หรือกิจกรรมอื่น ๆ ตามบริบทของสถานศึกษา มุ่งเน้นกระบวนการจัดการเรียนรู้ โดยใช้รูปแบบการเรียนรู้ที่นักเรียนได้ปฏิบัติจริง และการมีส่วนร่วมของนักเรียน จากเนื้อหาการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาบุหรี่ไฟฟ้าทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ด้วยกลวิธีทางสุขศึกษาต่าง ๆ สำหรับการประเมินคุณภาพของโปรแกรมจากผู้ทรงคุณวุฒิ ในภาพรวมมีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก (M=4.64, SD=0.43)

เอกสารอ้างอิง

กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ. (2568). รายงานประจำปี 2567 กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ. https://ddc.moph.go.th/otpc/journal_detail.php?publish=16717

เกสรี สมประสงค์. (2567). อิทธิพลของ Influencer บนสื่อโซเชียลมีเดีย Facebook Instagram และ Tiktok ที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้บริการร้านอาหารของผู้บริโภคในกรุงเทพมหานคร. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. 7(1), 63-77.

จักรกฤษณ์ พลราชม และสายฝน กลางชมภู. (2565). การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการคัดแยกขยะมูลฝอยในครัวเรือนของประชาชนสำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 31(3), 447-460.

ธญยธร แฝงฤทธิ์ และจักรกฤษณ์ พลราชม. (2565). การนำเสนอแนวทางการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันอุบัติเหตุทางถนนจากการขับขี่รถจักรยานยนต์. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ. 7(7), 101-109.

ปริญญา ดาระสุวรรณ์ และณัฐกฤตา ศิริโสภณ. (2567). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อพฤติกรรมป้องกันการบริโภคบุหรี่อิเล็กทรอนิกส์ของเยาวชน : การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 31(2), 101-109.

ภัณฑิรา ปริญญารักษ์, ปรีชญา ตาใจ, อธิชา ฉันทวุฒินันท์ และปณิดา ดิศวนนท์. (2565). อิทธิพลของข้อมูลข่าวสารต่อพฤติกรรมและการตัดสินใจสูบบุหรี่ไฟฟ้า. วารสารควบคุมโรค. 48(3), 539-550.

มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่. (2560). วิจัยวัยรุ่นพบสูบบุหรี่ไฟฟ้า กระตุ้นพฤติกรรมสูบบุหรี่มวนเพิ่ม. https://www.ashthailand.or.th/old/th/news_page.php?id=1122&utm_source=chatgpt.com

ศรัณญา เบญจกุล. (2564). เปิดผลสำรวจคนไทยกับการสูบบุหรี่ไฟฟ้า. https://www.hfocus.org/content/2021/10/23345

สุพรรณิการ์ เกียรติธาตรี และจักรกฤษณ์ พลราชม. (2564). การประยุกต์ใช้กระบวนการวางแผนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการพัฒนาโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของอาสาสมัครประจำหมู่บ้านสำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ. 14(2), 74-88.

อุลิชษา ครุฑะเสน. (2556). แนวทางการพัฒนากระบวนการเรียนรู้เท่าทันสื่อของแกนนำเยาวชน. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal. 6(3), 276-285.

ไพฑูรย์ สอนทน, นฤมล จันทร์มา และอัมพน สอนทน. (2566). ความชุกของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าและความสัมพันธ์กับการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การใช้กัญชา และการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดเพชรบูรณ์. https://cads.in.th/cads/content?id=324&utm_source=chatgpt.com

Anna B, Kelvin C, Debra B. (2015). The influence of the social environment on youth smoking status. Prev Med. 81, 309-313.

Bartholomew LK, Parcel G, Kok GS, Gottlieb N. (2016). Planning health promotion program: an Intervention mapping approach. 4th Edition, John Wiley & Sons, Inc.

Best J. (1977). Research in education. 3rd Edition. Prentice hall, New Jersey.

Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Health effects of cigarettes: cardiovascular disease. https://www.cdc.gov/tobacco/about/cigarettes-and-cardiovascular-disease.html

Li X, Kaiser N, Borodovsky JT, Riordan R, Kasson E, Cao C, Cavazos-Rehg PA. (2021). National trends of adolescent exposure to tobacco advertisements: 2012-2020. Pediatrics. 148(6), e2021050495.

U.S. National Institute on Drug Abuse. (2024). Nicotine and tobacco. https://nida.nih.gov

World Health Organization. (2023). Tobacco and e-cigarettes: The global health risks. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-09-01

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย