อิทธิพลของการเปิดรับสื่อออนไลน์ การรู้เท่าทันสื่อ และความรอบรู้ด้านสุขภาพ ที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของวัยรุ่นหญิงในเขตกรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
การเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์, การรู้เท่าทันสื่อ, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร, วัยรุ่นหญิงบทคัดย่อ
การบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในวัยรุ่นหญิงมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะจากอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งอาจส่งผลต่อพฤติกรรมการบริโภคที่ไม่ถูกต้องหรือเกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพ การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) การเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ (2) การรู้เท่าทันสื่อผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (3) ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (4) พฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และ (5) ความสามารถในการทำนายพฤติกรรมดังกล่าว กลุ่มตัวอย่างคือวัยรุ่นหญิงอายุ 13–24 ปี ในเขตกรุงเทพมหานคร จำนวน 400 คน เลือกตัวอย่างแบบชั้นภูมิ ใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความถดถอยเชิงพหุแบบขั้นตอน ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05
ผลการวิจัยพบว่า (1) กลุ่มตัวอย่างเปิดรับสื่อ TikTok มากที่สุด โดยเปิดรับเนื้อหาเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกวัน ครั้งละ 20 นาทีขึ้นไป (2) การรู้เท่าทันสื่อผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอยู่ในระดับมาก โดยคะแนนเฉลี่ยสูงสุดอยู่ที่ด้านการประเมินค่าสื่อ (3) ความรอบรู้ด้านสุขภาพอยู่ในระดับมาก โดยมีคะแนนเฉลี่ยสูงสุดในด้านการตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ (4) พฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอยู่ในระดับมาก โดยกลุ่มตัวอย่างเน้นการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ (5) การเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ การรู้เท่าทันสื่อ และความรอบรู้ด้านสุขภาพสามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการบริโภคได้ โดยมีสมการทำนายดังนี้ Y = 0.316 + 0.484 (ความรอบรู้ด้านสุขภาพ) + 0.223 (การเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์) + 0.173 (การรู้เท่าทันสื่อ) สามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 64.3
ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือ ควรส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อและความรอบรู้ด้านสุขภาพผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ที่วัยรุ่นนิยม เช่น TikTok และบรรจุไว้ในหลักสูตรการศึกษาของวัยรุ่นหญิง เพื่อการบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอย่างถูกต้องและปลอดภัย
เอกสารอ้างอิง
กรมการปกครอง. (2567). ระบบสถิติทางการทะเบียน. https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMenu/newStat/home.php
ฐิติพงศ์ จิตตวรากูล, ต่อตระกูล อุบลวัตร และพิเชษฐ พิมพ์เจริญ. (2565). พฤติกรรมการเปิดรับ การใช้ประโยชน์และความพึงพอใจที่มีต่อแอปพลิเคชัน ติ๊ก-ต็อกของผู้ใช้บริการกลุ่ม มิลเลนเนียลในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารนิเทศสยามปริทัศน์,ฤ 21(1), 106-120.
ธนัญญา บุญอิน และหทัยกาญจน์ เชาวนพูนผล. (2566). การเฝ้าระวังและการรู้เท่าทันสื่อโฆษณายาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ผิดกฎหมายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน:กรณีศึกษาอำเภอนาหมื่นจังหวัดน่าน. วารสารเภสัชกรรมไทย, 16(1), 187-200.
ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย. (2564). เทรนดูแลสุขภาพของผู้บริโภคในสหรัฐและจีนโจทย์ที่ผู้ประกอบการต้องเร่งปรับตัว. https://www.exim.go.th/ eximinter/e-news/22176/0521_trend.html.
ปรียาณัฐ เสริมศิลป์ และวิมลพรรณ อาภาเวท. (2561). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการตัดสินใจซื้ออาหารเสริมเกี่ยวกับรูปร่างที่ได้รับรองมาตรฐานจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มทร.พระนคร, 3(2), 30-39.
ปาจรีย์ ผลประเสริฐ, กรรณิกา อุสสาสาร และวิทเอก สว่างจิตร. (2565). ปัจจัยเชิงสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพของคนไทยในภาวะการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 6, 88-89.
พัชราภา เอื้ออมรวนิช. (2563). การรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของวัยรุ่นไทยในกรุงเทพมหานคร. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 43(3), 97-109.
พิมาย วงศ์ทา. (2567). การวิเคราะห์ปัจจัยของสื่อสังคมออนไลน์ที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้ออาหารเสริม. วารสารวิชาการการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ, 10(1), 186-204.
มัธยา ธานี. (2564). เนื้อหาสารกับการสื่อสารแบรนด์บุคคลของผู้ใช้งานแอปพลิเคชันติ๊กต๊อกในแคมเปญติ๊กต๊อกยูนิ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัตนาภรณ์ ธนาคุณ. (2564). ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมของแอปพลิเคชัน TikTok ที่มีผลต่อพฤติกรรมการตัดสินใจซื้อสินค้าของผู้บริโภค. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
วชิรวิทย์ พัดทอง. (2564). ค่านิยมผิวขาวของสาวโรงงานในประเทศไทย: กรณีศึกษาเปรียบเทียบสาวโรงงานต่างกลุ่มช่วงอายุ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วุฒิพงษ์ ฐิติรักษ์. (2558). การเปิดรับสื่อ ทัศนคติและเจตนาเชิงพฤติกรรมของผู้บริโภคที่มีต่อผลิตภัณฑ์น้ำดื่มบรรจุขวดในประเทศไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริพร จริยาจิรวัฒนา, ภัทรพร บุตรดี และพรวิมล นภาศัย. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของประชาชนไทยในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 6 กระทรวงสาธารณสุข. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 45(2), 25-38.
ศิริพัทร บุญพิมพ์. (2563). การเปิดรับสื่อโฆษณาบนสื่อสังคมออนไลน์และการรู้เท่าทันสื่อโฆษณาที่ส่งผลต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าเครื่องสำอางของวัยรุ่นในเขตกรุงเทพมหานคร. การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
ศิลวรา เจริญกุล และชิดชนก เรือนก้อน. (2564). ความรอบรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพและความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ถูกต้องของประชาชนในเขตคลองสามวา กรุงเทพมหานคร. วารสารเภสัชกรรมไทย, 14(1), 154-172.
ห้องปฏิบัติการนโยบาย สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). เยาวชนเผชิญปัญหาอะไรบ้างในปัจจุบัน? ผลสำรวจเพื่อสร้างนโยบายเพื่อเยาวชนโดยเยาวชน. https://thailandpolicylab.com/youth_poll_result_thai/
อังศินันท์ อินทรกำแหง และพิชชาดา ประสิทธิโชค. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของกลุ่มช่วงวัยทำงาน: วิเคราะห์เมต้าและโมเดลเชิงสาเหตุ (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
Belgiawan, P. F. & Dewanto, K. N. (2020). The Influence of Social Norms and Attitude In Sustainable Fashion Product Purchase Behaviour. American International Journal of Business Management, 3(7), 64-75.
Cronbach, L. J. (1970). Essentials of psychological testing. New York: Harper & Row.
Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41, 1149-1160.
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (14th ed.). Shanghai: Shanghai People’s Publishing House.
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50, 370-396.
McLeod, J. M., & O'Keefe, G. J. (1972). The socialization perspective and communication behavior. In F. G. Kline, & P. J. Tichenor (Eds.), Current perspectives in mass communication research (pp. 121-168). Beverly Hills, CA: Sage.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267.
PPTV Online. (2565). ตลาดอาหารเสริมโตเกือบ 8 หมื่นล้าน คนไทยยอมจ่ายเดือนละพันกว่า. https://www.pptvhd36.com/wealth/economic/179358
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Tijdschrift Voor Onderwijs Research, 2, 49-60.
Sorensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2013). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 13, 80.
UNESCO. (2010). Media and information literacy curriculum for teachers. Paris: Author.
Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). New York: Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
เวอร์ชัน
- 2025-06-18 (2)
- 2025-05-26 (1)
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี และคณาจารย์ท่านอื่นๆในวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
