การพัฒนาเชิงระบบกลไกเขตปลอดบุหรี่และเขตสูบบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษาที่เอื้อ ต่อสุขภาพและการเรียนรู้ที่ปลอดภัย ของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง

Main Article Content

พัชราภัณฑ์ ไชยสังข์
ชรริน ขวัญเนตร
ยชญ์รวินทร์ จรบุรมย์
รัชพร ใช้ธูปทอง
อนุสรณ์ แน่นอุดร

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสมผสานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมในการสร้างระบบกลไกเขตปลอดบุหรี่และกำหนดเขตสูบบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษาที่เอื้อต่อสุขภาพและการเรียนรู้ที่ปลอดภัย ดำเนินการ 2 ระยะ ระยะที่ 1 วิเคราะห์กระบวนการ ปัญหา และอุปสรรคในการสร้างระบบกลไกเขตปลอดบุหรี่และกำหนดเขตสูบบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษาดังกล่าวโดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ และระยะที่ 2 ศึกษาการมีส่วนร่วมของบุคลากร และนักศึกษาโดยใช้การวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 688 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่าง ร้อยละ 61.07 เป็นเพศชาย ปัญหาและอุปสรรคที่พบ คือ 1) มีช่องว่างด้านการบังคับใช้และการมีส่วนร่วม 2) ยังไม่มีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน 3) ไม่ตระหนักถึงผลกระทบของบุหรี่ต่อสุขภาพตนเองและผู้อื่น และ 4) ข้อมูลเขตปลอดบุหรี่ยังไม่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย ร้อยละ 61.04  เห็นควรจัดเขตปลอดบุหรี่และเขตสูบบุหรี่ในสถาบัน และการมีส่วนร่วมรับรู้การพัฒนาเชิงระบบกลไกนี้ของกลุ่มตัวอย่างโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M = 2.834, SD = 0.963) และการสร้างระบบกลไกเขตปลอดบุหรี่และเขตสูบบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษา มี 5 ด้าน ได้แก่ 1) นโยบายและการบริหารจัดการ 2) การสื่อสารและการรณรงค์ 3) การมีส่วนร่วมของนักศึกษาและบุคลากร 4) การจัดการพื้นที่ และ 5) การติดตามผล

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ไชยสังข์ พ., ขวัญเนตร ช., จรบุรมย์ ย., ใช้ธูปทอง ร., & แน่นอุดร อ. (2026). การพัฒนาเชิงระบบกลไกเขตปลอดบุหรี่และเขตสูบบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษาที่เอื้อ ต่อสุขภาพและการเรียนรู้ที่ปลอดภัย ของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง. วารสารพยาบาล, 75(2), 21–30. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJN/article/view/279395
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข กรมควบคุมโรค ศูนย์กฎหมาย. (2560). พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จิรวุฒิ กุจะพันธ์, วรารัตน์ สังวะลี, และ นาฎนภา หีบแก้ว ปัดชาสุวรรณ์. (2563). รูปแบบการพัฒนานโยบายสาธารณะ เพื่อมหาวิทยาลัยปลอดบุหรี่. วารสาร มฉก.วิชาการ, 24(1), 10-20.

ณัฐกฤษฏ์ ธรรมกวินวงศ์ และ เอกสิทธิ์ ไชยปิน. (2565). แนวทางการพัฒนาเป็นมหาวิทยาลัยปลอดบุหรี่ของมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(2), 381-389.

นัฐวดี อาระสา. (2565). การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ของเยาวชนในสถานศึกษา.[วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ.2562. (2562, 1 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 57 ก หน้า 54 – 78.

พิชญ์เนตร เรขะวิชัยดิษฐ์. (2560). มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้า [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พีรยา สุธีรางกูร และกัลยา ศารทูลทัต. (2564).ควันบุหรี่มือสองและการติดนิโคตินของนักศึกษาและบุคลากร: กรณีศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งหนึ่ง. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย, 15(1), 205-217.

มัลลิกา มาตระกูล, อรนลิน สิงขรณ์, และ นาตญา พแดนนอก. (2561). การดำเนินงานตามนโยบายมหาวิทยาลัยปลอดบุหรี่ในมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง. วารสารพยาบาล, 67(1), 11-18.

วรารัตน์ สังวะลี, จุน หน่อแก้ว, มะลิ โพธิพิมพ์, วลัญช์ชยา เขตบำรุง, ธีรยุทธ อุดมพร, แสงจ่อย อินทจักร, จิรวุฒิ กุจะพันธ์, และ วราภรณ์ สังวะลี. (2563). สถานการณ์การสูบบุหรี่ของบุคลากรและนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา. วารสารมหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล, 33(2), 56-70.

วรานิษฐ์ ลำใย, มาสริน ศุกลปักษ์, ศรินญา เพ็งสุก และพงษ์สุวรรณ ศรีสุวรรณ.(2566). การประเมินระบบและกลไกการควบคุมยาสูบตามที่กำหนดในพระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560: คณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบกรุงเทพมหานคร. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(5), 287-304.

วีณัฐ สกุลหอม, พรเทพ ลี่ทองอิน, มงคลชัย บุญแก้ว และ อัษฎา พลอยโสภณ. (2565). การพัฒนาสู่การเป็นมหาวิทยาลัย ปลอดบุหรี่แบบมีส่วนร่วม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 8(2), 82-97.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39, 175-191. https://doi.org/10.3758/bf03193146

Gnonlonfin, E., Geindreau, D., & Gallopel-Morvan, K. (2024). What are the effects of smoke-free and tobacco-free university campus policies, and how can they be assessed? A systematic review. Journal of Epidemiology and Population Health, 72(2), Article 202520. https://doi.org/10.1016/j.jeph.2024.202520

Wong, S. L., Epperson, A. E., Rogers, J., Castro, R. J., Jackler, R. K., & Prochaska, J. J. (2020). A multimodal assessment of tobacco use on a university campus and support for adopting a comprehensive tobacco-free policy. Preventive Medicine, 133, Article 106008. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2020.106008