ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและแรงสนับสนุนทางสังคมต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

บทนำ : โรคความดันโลหิตสูงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญทั้งทั่วโลกและในประเทศไทยก่อภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง (เช่น หัวใจ หลอดเลือดสมอง) และนำสู่การเสียชีวิต พิการ โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมจำเป็นต่อการจัดการผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง

วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินผลโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม ต่อการปรับพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง จังหวัดชลบุรี โดยเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ แรงสนับสนุนทางสังคมจาก อสม. ระดับความดันโลหิตซิสโตลิกและไดแอสโตลิก

วิธีดำเนินการวิจัย : วิจัยกึ่งทดลองสองกลุ่มวัดผลก่อน–หลังทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยความดันโลหิตสูง 64 คน (กลุ่มทดลอง รพ.สต.บ้านเขาชะอางค์ 32 คน กลุ่มควบคุม รพ.สต.บ้านปักมึน 32 คน) ดำเนินการโปรแกรม 8 สัปดาห์ (ม.ค.-มี.ค. พ.ศ. 2568) เครื่องมือ ประกอบด้วย
(1) โปรแกรมปรับพฤติกรรมสุขภาพ/ความดันโลหิต (2) แบบสอบถามพฤติกรรม แบบบันทึกเยี่ยมโดย อสม. เครื่องวัดความดัน วิเคราะห์ผลโดยใช้ สถิติพรรณนา chi-square, paired
t-test, independent t-test

ผลการศึกษา : หลังทดลอง กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ แรงสนับสนุนทางสังคมจาก อสม. รวมถึงความดันโลหิตซิสโตลิกและไดแอสโตลิก แตกต่างจากก่อนทดลองและกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001)

สรุป : โปรแกรมนี้เพิ่มความรอบรู้ด้านสุขภาพ แรงสนับสนุนทางสังคม พฤติกรรมสุขภาพผู้ป่วย  
ลดความดันโลหิต ทั้งนี้องค์ประกอบและกิจกรรมสามารถปรับใช้ได้กับผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่มีความคล้ายกัน โดยคำนึงบริบทชุมชน ธรรมชาติโรค และควรมีการติดตามผลในระยะยาว