ความรู้และพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางไตของผู้ป่วยเบาหวาน ที่มารับบริการ ณ คลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแห่งหนึ่งในจังหวัดภูเก็ต

Araya Khoka; Athiphong  Kaewphet; Chanitphon  Rakdam

Authors

Araya Khoka Public Health Program, Phuket Rajabhat University
Athiphong Kaewphet Public Health Program, Phuket Rajabhat University
Chanitphon Rakdam Public Health Program, Phuket Rajabhat University

Keywords:

Knowledge, Renal complication prevention behaviors, Diabetic patient

Abstract

Background: The incidence of diabetes is continuously increasing, leading to various health complications, particularly diabetic kidney disease, which adversely affects patients’ quality of life. Appropriate knowledge and health care behaviors among diabetic patients can contribute to the prevention of renal complications.

Objective: To examine the level of knowledge and preventive behaviors regarding renal complications, and to investigate factors associated with renal complication prevention behaviors among diabetic patients attending the diabetic clinic at Sri Sunthon subdistrict health promoting hospital, Thalang District, Phuket Province.

Material and methods: A descriptive cross-sectional study. The sample consisted of 87 diabetic patients without renal complications. Participants were purposively selected from the medical records of diabetic patients. The instruments were a questionnaire comprising personal information, knowledge, and renal complication prevention behaviors. Data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, Chi-square test, and Fisher's exact test. The level of statistical significance was set at .05.

Result: The results showed that 48.28% of the participants had a moderate level of knowledge ( = 9.51, SD = 2.10). Preventive behaviors toward renal complications among 70.11% of the participants were also at a moderate level ( = 67.59, SD = 10.78). Sex, educational level, occupation, and history of receiving information on renal complication prevention were factors significantly associated with renal complication prevention behaviors (p-value < .05).

Conclusion: Relevant agencies can utilize these findings to plan and develop appropriate programs or activities for providing education and promoting health behaviors for diabetic patients to prevent renal complications. Implementation should consider differences in gender, educational level, occupation, and receiving information on renal complication prevention.

References

International diabetes federation. Facts & figures. [Internet]. Brussels: International Diabetes Federation; 2024 [cited 2025 Jul 22]. Available from: https://idf.org/about-diabetes/diabetes-facts-figures/

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. อัตราการป่วยด้วยโรคเบาหวาน. [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 22 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/cefa42b9223ec4d1969c5ce18d762bdd

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. สาเหตุการป่วยของผู้ป่วยนอกตามกลุ่มโรค 10 อันดับแรก. [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 22 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/65fdb98bca9c344737fcb1fd4b64e9e5

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. สาเหตุการตาย 10 อันดับแรก. [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 22 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/8881445af732eb166fa2470ba5046956

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. อัตราการป่วยด้วยโรคเบาหวาน. [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 23 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/cefa42b9223ec4d1969c5ce18d762bdd

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศรีสุนทร. รายงานสถิติผู้ป่วยโรคเบาหวาน ประจำปี 2567. ภูเก็ต: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศรีสุนทร; 2567.

Alrubaiee GG. Prevalence of chronic diabetic complications and associated risk factors among follow-up diabetic patients: estimates from a referral national diabetes center in Yemen. BMC Endocr Disord. 2025;25(1):68.

Jha R, Lopez-Trevino S, Kankanamalage HR, Jha JC. Diabetes and renal complications: An overview on pathophysiology, biomarkers and therapeutic Interventions. Biomedicines. 2024; 12(5):1098.

บัญชา สถิระพจน์, พิชญ ตันติยวรงค์, อนันต์ เชื้อสุวรรณ, อดิสรณ์ ลำเพาพงษ์, กวี ลิ่มบุตร, ไกรวิพร เกียรติสุนทร. รายงานข้อมูลประจำปี 2566 จากทะเบียนบำบัดทดแทนไตแห่งประเทศไทย: ระบาดวิทยาในผู้ป่วยบำบัดทดแทนไตรายใหม่. วารสารสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย 2568;31(2):105–122.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. ร้อยละของผู้ป่วยเบาหวานได้รับการตรวจภาวะแทรกซ้อนทางไต. [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 19 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/151a52b8783

f69e3a309c9f625a27e40

Andrade CAS, Lovas S, Mahrouseh N, Chamouni G, Shahin B, Mustafa EOA, et al. Primary prevention of type 2 diabetes mellitus in the European union: A systematic review of interventional studies. Nutrients. 2025;17(6):1053.

Badran A, Bahar A, Tammam M, Bahar S, Khalil A, Koni AA, et al. The relationship between diabetes-related knowledge and kidney disease knowledge, attitudes, and practices: a cross-sectional study. BMC Public Health. 2023;23(1):480.

Adem M, Mekonen W, Ausman A, Ahmed M, Yimer A. Prevalence of chronic kidney disease and its associated factors among diabetes mellitus patients in Dessie referral hospital, South Wollo, Ethiopia. Sci Rep. 2024; 14:9229.

Goicochea-Rios EDS, Yupari-Azabache IL, Otiniano NM, Gómez Goicochea NI. Associated factors for chronic kidney disease in patients with diabetes mellitus 2: Retrospective study. Int J Nephrol Renovasc Dis. 2024; 17:289-300.

จุฑาทิพย์ หลงชิน, พลากร สืบสำราญ, ปวีณา ลิมปิทีปราการ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนทางไตในผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงที่โรงพยาบาลโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย 2568;7(1):1-11.

Orem DE, Taylor SG, Renpenning KM. Nursing: concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby;2001.

Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods. 2007;39(2):175-191.

Bloom BS. Handbook on formative and summative evaluation of students learning. New York: MacGraw-Hill;1971.

Best JW. Research in Education. 3rd ed. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall;1977.

Ahmad A, Alshammari AA, Aldhafeeri AM, Alharbi AL, Aldhafeeri OH, Aldhafeere TH, et al. Awareness, knowledge, attitudes, and practices of diabetic nephropathy among the general population in Hafr Al Batin, Saudi Arabia: A cross-sectional study. Cureus. 2024;16(10):e71987.

Rosedi A, Mohd Yusoff SS, Hairon SM, Mohammad Basir MF. Knowledge, attitude, and practice in diabetic kidney disease prevention and its associated factor among type 2 diabetes mellitus patients in Northeast Pen-insular Malaysia. Natl J Community Med. 2025;16(7):668-676.

นิภาดา วรโพธิ์ และจักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางไตของผู้ป่วยเบาหวานในอำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี. 2566;34(1):237–249.

Kramer KJ. The necessity of self-care. Anesth Prog. 2024;71(1):1-2.

Yongpet R, Seangpraw K, Ong-Artborirak P. Association between perceived protection motivation, preventive behaviors, and biomarkers among diabetic patients in rural areas of Thailand. Clin Pract. 2023;13(6):1400-1412.

Hisni D, Soewondo P, Dahlia D, Haryati TS, Ayubi D. The effectiveness of self-management program to prevent diabetic nephropathy progression: a literature review. Cent Eur J Nurs Midwifery. 2023;14(2):896-904.

Kanwal JS. From information to knowledge: A role for knowledge networks in decision making and action selection. Information. 2024;15(8):487.

Tesfahun E, Mulatu K, Deresse T, & Mulugeta B. Determinants of diabetic nephropathy among diabetic patients attending in Tikur Anbesa specialized hospital, Addis Abeba, Ethiopia. Clin Epidemiol Glob Health. 2024;25:101481.

Zemicheal TM, Tadesse DB, Atalay HT, Weldesamuel GT, Gebremichael GB, Tesfay HN, et al. Determinants of diabetic nephropathy among diabetic patients in general public hospitals of Tigray, Ethiopia, 2018/19. Int J Endocrinol. 2020;2020:6396483.

Golinelli D, Sanmarchi F, Guarducci G, Palombarini J, Benetti P, Rosa S, et al. Gender differences in healthcare utilization across Europe: Evidence from the European health interview survey. Health Policy. 2025; 162:105448.

Llubes-Arrià L, Briones-Vozmediano E, Mateos JT, Sol-Cullere J, Gea-Sánchez M, Rubinat-Arnaldo E. Gender differences in self-management activation among patients with multiple chronic diseases: a qualitative study. Arch Public Health. 2025;83(1):200.

Abbasi S, Amini M, Vahdat S, Aminorroaya A, Mortazavi M, Azimi F. Prevalence, incidence, and risk factors of nephropathy in patients with prediabetes: family history of diabetes mellitus is not associated with increased risk of nephropathy. Jundishapur J Chronic Dis Care. 2024;13(4):e142750.

Liao YS, Tsai WC, Chiu LT, Kung PT. Educational attainment affects the diagnostic time in type 2 diabetes mellitus and the mortality risk of those enrolled in the diabetes pay-for-performance program. Health Policy. 2023; 138:104917.

Morikawa Y, Teranishi K, Sakurai M, Ishizaki M, Kido T, Nakagawa H. Association between health literacy and behaviors among shift workers: an observational cross-sectional study with mediation analysis. J Occup Health. 2025;67(1):uiae070.