การศึกษาพฤติกรรมการเลี้ยงดูของผู้ปกครองต่อสภาวะสุขภาพช่องปากเด็กวัยก่อนเรียน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคฟันผุในเด็กวัย ก่อนเรียน ได้แก่ พฤติกรรมการบริโภคนมและขนม พฤติกรรมการเลี้ยงดูบุตรหลาน พฤติกรรมการ ทําความสะอาดช่องปากบุตรหลาน และปัจจัยเอื้อต่อการเกิดพฤติกรรมดังกล่าว โดยศึกษาในหมู่บ้าน 2 แห่ง ของอําเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลําภู โดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และสนทนากลุ่ม (Focus group discussion) ผู้เลี้ยงดูจํานวน 25 คน ผลการศึกษาพบว่า เด็ก ส่วนใหญ่มีปัญหาฟันผุ เมื่อสอบถามพฤติกรรมการเลี้ยงดูของผู้เลี้ยงดูเด็กพบว่ามีความแตกต่างกัน ระหว่างกลุ่มเด็กที่ฟันผุและฟันไม่ผุ โดยกลุ่มเด็กฟันไม่ผุ ผู้เลี้ยงดูให้บุตรหลานหย่านมแม่หรือนม ขวด เมื่ออายุไม่เกิน 1 1/2 ปี และให้ความสําคัญกับการให้เด็กรับประทานอาหารครบ 3 มื้อ โดย ให้ดื่มนมเป็นอาหารเสริมในปริมาณไม่เกินวันละ2กล่องหลังดื่มนมมีการดื่มน้ําตามหรือล้างปากทุกครั้ง กินขนมเป็นมื้อเป็นคราว ทําให้กินอาหารมื้อหลักได้มาก มีการจํากัดค่าขนมให้ลูกแต่ละวันไม่เกินวัน ละ 5 บาท เริ่มแปรงฟันให้ลูกเร็ว ตั้งแต่ฟันเริ่มขึ้น 2-4 ซี่โดยผู้เลี้ยงดูเด็กเป็นผู้แปรงฟันให้เด็ก หรือกํากับอย่างใกล้ชิดแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เช้า - เย็น กลุ่มเด็กที่มีฟันผุ ผู้เลี้ยงดูให้เด็กหย่านม แม่หรือให้เลิกดูดนมจากขวดช้า คืออายุ 2-4ปี ปล่อยให้เด็กหลับคาขวดโดยไม่ได้ดื่มน้ําตาม เด็กได้ รับนมรสหวาน เกินวันละ 3 กล่อง เป็นส่วนใหญ่ และผู้เลี้ยงดูยังให้เด็กดื่มโอวัลตินและนมเปรี้ยว ด้วย การบริโภคขนมมีความถี่สูง โดยให้เงินเด็กไปซื้อ ค่าขนมวันละประมาณ 20-40 บาท ขนมที่ เด็กชอบเป็นขนมที่เสี่ยงต่อการผุ คือประเภทลูกอม หมากฝรั่ง มาม่าน้อย และขนมห่อละ 5 บาท ทําให้กินอาหารมื้อหลักน้อยลง ปัจจัยในการเกิดพฤติกรรมที่ต่างกันได้แก่ ทัศนคติของผู้เลี้ยงดู ภาวะเศรษฐกิจของผู้เลี้ยงดู (ทําให้เด็กได้รับขนมมากน้อยต่างกัน) , ประสบการณ์ตรงของผู้เลี้ยงดู : สิ่งแวดล้อมได้แก่ ร้านค้าและเพื่อนในวัยเดียวกัน, จิตวิทยาทางสังคม, ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุและการป้องกันโรคฟันผุ การรับรู้เรื่องฟันผุของบุตรหลาน และพฤติกรรมการดูแลทันตสุขภาพของผู้ เลี้ยงดู ผลการศึกษาครั้งนี้จะมีประโยชน์ในการให้ทันตบุคลากรที่จะทํางานส่งเสริมการมีส่วนร่วม ของครอบครัวและชุมชนในการดูแลสุขภาพเด็ก ได้เข้าใจวิถีชีวิต ลักษณะการเลี้ยงดูเด็กโดยผู้ดูแล เด็กว่าเป็นอย่างไร เข้าใจเหตุปัจจัยของการเกิดพฤติกรรมเหล่านั้น จนสามารถปรับข้อมูลข่าวสาร ที่จะสื่อสารได้ตรงกับปัญหาและความต้องการของชุมชนในแต่ละสภาพพื้นที่ ทําให้ชุมชนสามารถ ใช้ข้อมูลที่ได้มาประกอบการตัดสินใจในการวางแผนและดําเนินการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ของตนเอง อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ