การใช้นวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมในการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา : ชุมชนบ้านถ้ำเสือ อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี (Innovation of Social Engagement to Sustainable Tourism Development: A Case Study of Baan Tam Suea Community, Kaeng Krachan District, Petchaburi )

บทคัดย่อ

งานวิจัยมีวัตถุประสงค์ดังนี้1) คุณลักษณะของผู้นำชุมชนในการสร้างนวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน2) บทบาทของผู้นำของชาวบ้านในการสร้างนวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน3) นวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน4) แนวทาง การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนบ้านถ้ำเสือ ตำบลแก่งกระจาน อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีวิทยาแบบการสร้างทฤษฎีฐานราก ซึ่งเป็นวิธีวิทยาหนึ่งของกระบวนทัศน์ทางเลือก เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยใช้แนวคำถามการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และวิธีการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ผู้นำชุมชน ชาวบ้าน ภาครัฐ ภาคเอกชน ตลอดจนผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องจำนวน 35 คน

            ผลการวิจัยพบว่า 1) คุณลักษณะของผู้นำชุมชนในการสร้างนวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคม ได้แก่ ผู้ช่วยดูแลทุกข์สุขในแนวทางที่ถูกต้อง ผู้ที่มีความน่าเชื่อมั่นในประชาชนและต้องการปรับปรุงตนเองอยู่เสมอ ผู้ที่พร้อมที่จะรับฟังเหตุผลและให้คำปรึกษา และผู้ที่ให้ความสำคัญต่อปัญหาของชุมชน2) บทบาทของผู้นำของชาวบ้านในการสร้างนวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน  ได้แก่ บทบาทการมีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาของประชาชนหรือชาวบ้าน บทบาทความคิดริเริ่มของชุมชน บทบาทเป็นตัวแทนการร่วมมือระหว่างภาครัฐกับประชาชน และบทบาทจัดตั้งกลุ่มและพัฒนากลุ่มในชุมชน2.1) คุณลักษณะของชาวบ้าน ได้แก่ ร่วมศึกษาปัญหาและสาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้น ร่วมริเริ่มค้นคว้าและสร้างรูปแบบการพัฒนาเพื่อแก้ไขและลดปัญหาของชุมชนชน ร่วมตัดสินใจในการใช้ทรัพยากรที่มีอย่างจำกัดให้เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม และการร่วมลงทุนในกิจกรรมโครงการของชุมชนตามขีดความสามารถของตนเองและหน่วยงาน 3) นวัตกรรมการมีส่วนร่วมทางสังคมสู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ได้แก่ 3.1).การมีส่วนร่วมในการค้นหาปัญหาและประเด็นร่วมกัน 3.2) การมีส่วนร่วมในการวางแผนร่วมกัน3.3) การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานร่วมกัน3.4) การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ3.5) การมีส่วนร่วมในการติดตามประเมินผลร่วมกัน3.6) การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์3.7) การมีส่วนร่วมในกิจกรรมความรับผิดชอบต่อสังคม3.8) การมีส่วนร่วมในการสละทรัพยากร3.9) การมีส่วนร่วมในการสร้างจิตสำนึก 3.10)การมีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงการให้ยั่งยืนในอนาคต 3.11) การมีส่วนร่วมในการเสริมสร้างความคิดของคนรุ่นใหม่ ) แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชน ได้แก่ ระยะการฟื้นฟู ระยะการลงมือปฏิบัติ และระยะการนำไปสู่ความยั่งยืน