ความชุกและปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อการเกิดโรคไส้ติ่งอักเสบแบบมีภาวะแทรกซ้อนในโรงพยาบาลเทพรัตน์นครราชสีมา
คำสำคัญ:
ไส้ติ่งอักเสบ, ภาวะแทรกซ้อน, ปัจจัยเสี่ยงบทคัดย่อ
บทนำ: โรคไส้ติ่งอักเสบเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะปวดท้องเฉียบพลัน โดยหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น ไส้ติ่งแตก (perforation), ฝีในช่องท้อง (abscess) หรือเยื่อบุช่องท้องอักเสบทั่วช่องท้อง (generalized peritonitis) การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคไส้ติ่งอักเสบแบบมีภาวะแทรกซ้อน ในผู้ป่วยโรคไส้ติ่งอักเสบ
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาย้อนหลัง retrospective study เก็บข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลจากเวชระเบียน ศึกษาในผู้ป่วยโรคไส้ติ่งอักเสบในโรงพยาบาลเทพรัตน์นครราชสีมา จำนวน 458 ราย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Independent t-test, chi-square test และ Mann-Whitney U test และใช้สถิติ Multiple logistic regression โดยนำเสนอค่า Adjusted odd ratio (Adj.OR) และกำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยโรคไส้ติ่งอักเสบ 458 ราย เป็นกลุ่มไส้ติ่งอักเสบแบบมีภาวะแทรกซ้อน 65 ราย คิดเป็นร้อยละ 14.19 จากการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณ พบปัจจัยเสี่ยงก่อนการผ่าตัดที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) จำนวน 5 ปัจจัย ได้แก่ ผู้ที่มีอายุ ≥50 ปี (Adjusted odds ratio, aOR = 2.23; 95% CI: 1.11–4.45; p = 0.023), อาการเจ็บท้องเมื่อปล่อยมือจากการกด (rebound tenderness) (aOR = 2.67; 95% CI: 1.37–5.20; p = 0.004), ค่าร้อยละของนิวโตรฟิล (aOR = 1.09; 95% CI: 1.01–1.19; p = 0.043), ระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการจนถึงมารับการรักษาในโรงพยาบาล (aOR = 1.10; 95% CI: 1.07–1.13; p < 0.001) ,และระยะเวลารอก่อนผ่าตัดต่อชั่วโมง (aOR = 1.13; 95% CI: 1.05–1.21; p < 0.001) นอกจากนี้ยังพบว่า ผู้ป่วยกลุ่มไส้ติ่งอักเสบแบบมีภาวะแทรกซ้อน มีระยะเวลาผ่าตัดนานกว่า สูญเสียเลือดมากกว่า ต้องใส่สายระบายช่องท้อง และมีระยะเวลานอนโรงพยาบาลนานกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (p=<0.001)
สรุปผลการวิจัย: ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับโรคไส้ติ่งอักเสบแบบมีภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ อายุผู้ป่วยตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป, การมี rebound tenderness, ค่านิวโตรฟิลสูง, ระยะเวลามีอาการก่อนมาโรงพยาบาลนาน, และระยะเวลารอก่อนผ่าตัดนาน ซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางในการประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า และช่วยให้ทีมแพทย์สามารถเร่งการวินิจฉัยและวางแผนการผ่าตัดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
Kaiser S, Finnbogason T, Jorulf HK, Söderman E, Frenckner B. Suspected appendicitis in children: diagnosis with contrast-enhanced versus nonenhanced Helical CT. Radiology. 2004 May;231(2):427–33.
นภาพงษ์ ประดับสุข. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะไส้ติ่งแตกเปรียบเทียบกับการเกิดภาวะไส้ติ่งอักเสบธรรมดาในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2566;38(3):913–22.
Bendeck SE, Nino-Murcia M, Berry GJ, Jeffrey RB. Imaging for Suspected Appendicitis: Negative Appendectomy and Perforation Rates. Radiology. 2002 Oct;225(1):131–6.
Callahan MJ, Rodriguez DP, Taylor GA. CT of Appendicitis in Children. Radiology. 2002 Aug;224(2):325–32.
ธวัชชัย ตรีรัตนวิกรานต์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการผ่าตัดไส้ติ่งแล้วไม่พบพยาธิสภาพในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยไส้ติ่งอักเสบ. หัวหินเวชสาร. 2567;4(1):43–57.
Chatbanchai W, Hedley AJ, Ebrahim SB, Areemit S, Hoskyns EW, de Dombal FT. Acute abdominal pain and appendicitis in north east Thailand. Paediatr Perinat Epidemiol. 1989 Oct;3(4):448–59.
Bhangu A, Søreide K, Di Saverio S, Assarsson JH, Drake FT. Acute appendicitis: modern understanding of pathogenesis, diagnosis, and management. Lancet. 2015;386(10000):1278-1287.
Sartelli M, Baiocchi GL, Di Saverio S, et al. Prospective Observational Study on Acute Appendicitis Worldwide (POSAW). World J Emerg Surg. 2018;13:19. doi:10.1186/s13017-018-0179-0
ไพจิตร อธิไภริน. ปัจจัยทำนายทางคลินิกต่อการเกิดภาวะไส้ติ่งแตกในผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร. 2565;6(1):92–101.
Zhou Y, Chen Y, Wang Y, Zhang W, Gao H, He G, et al. A prediction nomogram for uncomplicated appendicitis and complicated appendicitis: A retrospective study [Internet]. 2024 [cited 2024 Aug 11]. Available from: https://www.researchsquare.com/article/rs-4117535/v1
Laohawilai S, Sunthornpinij T, Silaruks B. Risk Factors for Perforated Appendicitis in a Tertiary Hospital. TCA [internet]. 2019 Dec. 6 [cited 2025 Jul. 18];43(5):171-8. available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/theclinicalacademia/article/view/221095
Khongcharoen N, Khiawthuam N, Chouchuen P, Surachat K, Sirichamratsakul K, Sangkhathat S. Epidemiology, Seasonal Variability, and Factors Associated with Increased Mortality in Patients with Acute Appendicitis in Thailand: A Study Using Data from the National Health Security Office. PSU Med J [internet]. 2024 Apr. 23 [cited 2025 Jul. 18];4(1):3-15. available from: https://he01.tcithaijo.org/index.php/PSUMJ/article/view/264804
Davies GM, Behrman SW. Factors affecting the incidence of perforated appendicitis in the United States. J Gastrointest Surg. 2006;10(8):1223–31. doi:10.1016/j.gassur.2006.04.003
García-Amador C, Arteaga Peralta V, de la Plaza Llamas R, Torralba M, Medina Velasco A, Ramia JM. Evaluation of Preoperative Clinical and Serological Determinations in Complicated Acute Appendicitis: A Score for Predicting Complicated Appendicitis. Valoración de parámetros clínicos yanalíticos preoperatorios en apendicitis aguda complicada. Score para predecir apendicitis complicada. Cir Esp (Engl Ed). 2021;99(4):282-288. doi:10.1016/j.ciresp.2020.05.031
Ferris M, Kaplan B, Soon IS, Molodecky N, Dixon E, Benchimol E, et al. The Dynamic Global Incidence of Acute Appendicitis: A Systematic Review of International Temporal Trends: 236. Off J Am Coll Gastroenterol ACG. 2010 Oct;105:S88.
Khattak S, Aslam S, Kamal A. Acute Appendicitis: An Audit of 663 Cases. Gomal J Med Sci [Internet]. 2010 Dec 31 [cited 2025 Sep 11];8(2). Available from:https://www.gjms.com.pk/index.php/journal/article/view/350
Alotaibi AM, Alfawaz M, Felemban L, Moshref L, Moshref R. Complicated appendicitis increases the hospital length of stay. Surg Open Sci. 2022 Jul 1;9:64–8.
Mahattanobon S, Samphao S, Pruekprasert P. Clinical features of complicated acute appendicitis. J Med Assoc Thail Chotmaihet Thangphaet. 2014 Aug;97(8):835–40.
Mori M, Narushima K, Hirano A, Kano Y, Chiba F, Edamoto Y, et al. Preoperative neutrophil-to-lymphocyte ratio may contribute to the prediction of postoperative infectious complications in patients with acute appendicitis: a retrospective study. BMC Surg. 2022 Mar 3;22(1):78.
Moreno-Alfonso JC, Molina Caballero A, Yárnoz Irazábal MC, Pérez Martínez A. Blood cell indices as predictors of complicated appendicitis: A diagnostic study. J Pediatr Surg Open. 2023 Dec 1;4:100072.
Liu M, Tang Z, Gou Y, Yang P. Neutrophil percentage-to-albumin ratio for preoperative risk stratification of complicated appendicitis in children: a retrospective study. BMC Gastroenterol. 2025;25(1).
Gao Z, Li M, Zhou H, Liang Y, Zheng C, Li S, Zhang T, Deng W. Complicated appendicitis are common during the epidemic period of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV). Asian J Surg. 2020 Oct;43(10):1002-1005.
Tang G, Zhang L, Xia L, Zhang J, Chen R, Zhou R. Preoperative in-hospital delay increases postoperative morbidity and mortality in patients with acute appendicitis: a meta-analysis. Int J Surg. 2025 Jan 1;111(1):1275-1284.
Alotaibi AM, Alfawaz M, Felemban L, Moshref L, Moshref R. Complicated appendicitis increases the hospital length of stay. Surg Open Sci. 2022 Jul 1;9:64–8.
T P, N PM. Surgical outcome in patients with complicated appendicitis treated at a medical college hospital. Int Surg J. 2019 Jun 29;6(7):2379–85.
