การผ่าตัดติดตั้งปากเทียมสามมิติบริเวณปากบนในนกฟอพัส (Forpus coelestis): รายงานเบื้องต้นของกรณีศึกษา

บทคัดย่อ

การเสียรูปหรือการสูญเสียปากในนกแก้ว ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อพฤติกรรมพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต เช่น การกินอาหาร การดูแลตกแต่งขน และการปีนป่าย รายงานฉบับนี้จึงนำเสนอกรณีศึกษาครั้งแรกของการผ่าตัดติดตั้งปากเทียมที่ผลิตด้วยเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติ (3D printing) บริเวณปากบนของนกแก้วสายพันธุ์แปซิฟิกพารอตเลต หรือนกฟอพัส (Pacific parrotlet; Forpus coelestis) ซึ่งเป็นนกแก้วขนาดเล็กที่มีข้อจำกัดทางกายวิภาคและกลไกเฉพาะตัว สัตว์ป่วยรายนี้เป็นนกฟอพัสเพศเมียที่ได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุโดนนกที่มีขนาดใหญ่กว่ากัด ส่งผลให้สูญเสียปากส่วนบนทั้งหมด การรักษาประกอบด้วยการออกแบบปากเทียมเฉพาะรายโดยอิงจากภาพถ่ายเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (Computerized tomography scan) ของนกสายพันธุ์เดียวกัน จากนั้นผลิตชิ้นงานด้วยเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติด้วยเทคนิคสเตอริโอลิโธกราฟี และเคลือบด้วยเรซินทางทันตกรรม เพื่อความเข้ากันได้ทางชีวภาพและความทนทานในการใช้งาน ขั้นตอนการผ่าตัดเริ่มจากการฝังสกรูไทเทเนียมขนาดเล็กบริเวณปากส่วนบนที่เหลือ ร้อยลวดสแตนเลสผ่านกะโหลก และยึดปากเทียมเข้ากับกะโหลกพร้อมปิดรอยต่อด้วยเรซินทันตกรรม โดยทั้งหมดใช้เวลาเพียงประมาณ 15 นาที ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงจากการวางยาสลบที่มักพบในนกขนาดเล็ก ภายหลังการผ่าตัด นกเริ่มกินอาหารนิ่มได้ด้วยตนเองภายใน 3 วัน และกลับมาแสดงพฤติกรรมการใช้ปากตามธรรมชาติได้อย่างต่อเนื่อง จากการติดตามผล พบว่าปากเทียมสามารถคงสภาพและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็นระยะเวลาหนึ่งปี ก่อนที่จะเริ่มหลุดออกเนื่องจากมีเนื้อเยื่องอกทดแทน (Granulation tissue) ก่อตัวบริเวณจุดยึด จึงมีการถอดอุปกรณ์ออกเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต รายงานฉบับนี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพและความเป็นไปได้ทางคลินิกในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติเพื่อการบูรณะปากในนกขนาดเล็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังสามารถนำแนวทางนี้ไปพัฒนาและต่อยอดใช้กับสัตว์ปีกสายพันธุ์อื่นทั้งขนาดเล็กและใหญ่ได้ในอนาคต พร้อมทั้งชี้ให้เห็นถึงบทบาทของการผลิตแบบดิจิทัลในการยกระดับคุณภาพการรักษาด้านศัลยกรรมตกแต่งในสัตว์ และการส่งเสริมสวัสดิภาพสัตว์อย่างเป็นรูปธรรม