Mortality predictors of Hospital acquired pneumonia (HAP) and Ventilator associated pneumonia (VAP) in tertiary hospital: A Single Center Retrospective Cohort Study

สโรชา  พิพิธแสงจันทร์

ผู้แต่ง

สโรชา พิพิธแสงจันทร์ โรงพยาบาลขอนแก่น

คำสำคัญ:

โรคปอดอักเสบที่เกิดขึ้นในโรงพยาบาล, โรคปอดอักเสบที่เกี่ยวข้องกับเครื่องช่วยหายใจ, โรงพยาบาลระดับตติยภูมิ, ประเทศไทย, ปัจจัยพยากรณ์การเสียชีวิต, เชื้อก่อโรคปอดอักเสบในโรงพยาบาล

บทคัดย่อ

โรคปอดอักเสบที่เกิดขึ้นในโรงพยาบาล (HAP) และโรคปอดอักเสบที่เกี่ยวข้องกับเครื่องช่วยหายใจ (VAP) เป็นหนึ่งในสาเหตุการเสียชีวิตของผู้ป่วยในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ การระบุปัจจัยพยากรณ์การเสียชีวิตมีความสำคัญต่อการวางแผนการรักษาและการจัดสรรทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพ นำมาซึ่งวัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้ คือ เพื่อระบุปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิต ศึกษาอัตราการเสียชีวิต และเชื้อก่อโรคที่พบบ่อยในผู้ป่วย HAP/VAP ในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ โดยรูปแบบการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective Cohort Study) ในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น HAP หรือ VAP ณ หอผู้ป่วยอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น ระหว่างเดือนมกราคม 2566 ถึงธันวาคม 2567 และนำมาวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Multivariable binary logistic regression เพื่อหาปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการตาย จากการศึกษาผู้ป่วย 252 ราย (ดีขึ้น 70 ราย ตาย 133 ราย ปฏิเสธการรักษา 49 ราย) พบอัตราการเสียชีวิตร้อยละ 52.8 ผลการวิเคราะห์พหุตัวแปร พบว่าปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ระดับอัลบูมินในเลือด (aOR 0.29 per 1-unit increase) โรคมะเร็งระบบโลหิตวิทยา (aOR 16.17) และระดับความรู้สึกตัวที่ลดลง (aOR 4.69) โดยเชื้อก่อโรคที่พบบ่อยที่สุดคือเชื้อแบคทีเรียแกรมลบที่ดื้อยา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Acinetobacter baumannii และ Klebsiella pneumoniae จากผลงานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าอัตราการเสียชีวิตจาก HAP/VAP ยังอยู่ในระดับสูง ซึ่งสัมพันธ์กับปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับตัวผู้ป่วยและชนิดเชื้อที่ก่อโรค การระบุกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงตั้งแต่ต้น จะช่วยให้แพทย์สามารถตัดสินใจเลือกรักษาได้อย่างเหมาะสมและลดโอกาสการเสียชีวิต

เอกสารอ้างอิง

Kalil AC, Metersky ML, Klompas M, et al. Management of Adults With Hospital-acquired and Ventilator-associated Pneumonia: 2016 Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America and the American Thoracic Society. Clin Infect Dis. 2016;63(5):e61-e111.

Rongrungruang Y, Plongla R, Pleumkanitkul S, Hantrakun V, Khawcharoenporn T. Etiology of Hospital-Acquired Pneumonia (HAP) and Ventilator-Associated Pneumonia (VAP) in Tertiary-Care Hospitals in Thailand: A Multicenter, Retrospective Cohort Study. Infect Drug Resist. 2025;18:351-61.

Nakaviroj S, Cherdrungsi R, Chaiwat O. Incidence and risk factors for ventilator-associated pneumonia in the surgical intensive care unit, Siriraj Hospital. J Med Assoc Thai. 2014;97(Suppl 1):S61-8.

Kanjanawasri S, Gulgusol N, Manapatanasatein T, Yeepho T. A study of ventilator-associated pneumonia in King Narai Hospital. J Med Assoc Thai. 2018;101:1720-6.

MDPI. Ten Issues to Update in Nosocomial or Hospital-Acquired Pneumonia: An Expert Review 2023 [cited 2025 Sep 8]. Available from: https://www.mdpi.com/2077-0383/12/20/6526

Medscape. Hospital-Acquired Pneumonia (Nosocomial Pneumonia) and ... [Internet]. 2025 [cited 2025 Sep 8]. Available from: https://emedicine.medscape.com/article/234753-overview

Arayasukawat P, So-Ngern A, Reechaipichitkul W, Chumpangern W, Arunsurat I, Ratanawatkul P, et al. Microorganisms and clinical outcomes of early- and late-onset ventilator-associated pneumonia at Srinagarind Hospital, a tertiary center in Northeastern Thailand. BMC Pulm Med. 2021 Jan 30;21(1):47. doi: 10.1186/s12890-021-01415-8.

Pan P, Jiao X, Wu Z, et al. Developing and validating a prediction model for in-hospital mortality in patients with ventilator-associated pneumonia in the ICU. Ann Palliat Med. 2022;11(4):1328-1339. doi:10.21037/apm-22-211

Sangmuang P, Lucksiri A, Katip W. Factors Associated with Mortality in Immunocompetent Patients with Hospital-acquired Pneumonia. J Glob Infect Dis. 2019;11(1):13-8.

Hamidi AA, Kescioglu S. Identification of Factors Affecting Mortality in Late-Onset Ventilator-Associated Pneumonia. Eurasian J Med. 2020;52(3):254-8.

Mergulhão P, Pereira JG, Fernandes AV, Krystopchuk A, Ribeiro JM, Miranda D, et al. Epidemiology and Burden of Ventilator-Associated Pneumonia among Adult Intensive Care Unit Patients: A Portuguese, Multicenter, Retrospective Study (eVAP-PT Study). Antibiotics (Basel). 2024;13(4):290.

Werarak P, Kiratisin P, Thamlikitkul V. Hospital-acquired pneumonia and ventilator-associated pneumonia in adults at Siriraj Hospital: etiology, clinical outcomes, and impact of antimicrobial resistance. J Med Assoc Thai. 2010;93 Suppl 1:S126-S138.

Peduzzi P, Concato J, Kemper E, Holford TR, Feinstein AR. A simulation study of the number of events per variable in logistic regression analysis. J Clin Epidemiol. 1996;49(12):1373-9.

Huang Y, Jiao Y, Zhang J, Xu J, Cheng Q, Li Y, et al. Microbial Etiology and Prognostic Factors of Ventilator-associated Pneumonia: A Multicenter Retrospective Study in Shanghai. Clin Infect Dis. 2018 Dec 1;67(suppl_2):S146–S152. Available from: https://doi.org/10.1093/cid/ciy686.

Vincent JL, Dubois MJ, Navickis RJ, Wilkes MM. Hypoalbuminemia in acute illness: is there a rationale for intervention? A meta-analysis of cohort studies and controlled trials. Ann Surg. 2003;237(3):319-334.