การพัฒนาเกณฑ์มาตรฐานระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิสำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลภายใต้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในจังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ พัฒนา ทดลองใช้ และประเมินความเหมาะสมของเกณฑ์มาตรฐานระบบสุขภาพปฐมภูมิโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด(อบจ.) ดำเนินการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ภายใต้กรอบแนวคิด Health System Building Blocks Plus One ใน รพ.สต. สังกัด อบจ.ขอนแก่น จำนวน 3 แห่ง ครอบคลุมหน่วยบริการขนาดใหญ่ กลาง และเล็ก ผู้ให้ข้อมูลเชิงคุณภาพ จำนวน 65 คน คัดเลือกแบบเจาะจงและผู้ให้ข้อมูลเชิงปริมาณ จำนวน 139 คน กำหนดขนาดตัวอย่างด้วยโปรแกรม G*Power สำหรับการทดสอบ Paired t-test และสุ่มตัวอย่างแบบเป็นระบบ เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาแบบอุปนัยร่วมกับการตรวจสอบแบบสามเส้า และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Paired t-test ผลการศึกษาพบว่า รพ.สต. ทุกแห่งสามารถดำเนินงานตามองค์ประกอบของระบบสุขภาพปฐมภูมิได้ แต่มีข้อจำกัดด้านระบบสารสนเทศ การเชื่อมโยงข้อมูลการประสานงาน และการกำกับคุณภาพ เกณฑ์มาตรฐานที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ 9 ตัวชี้วัด และ 31 รายการประเมิน ภายหลังการทดลองใช้ ความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนและความพึงพอใจต่อบริการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p =0.004, p = 0.025) เกณฑ์มาตรฐานที่พัฒนาขึ้นได้รับการประเมินว่ามีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก (Mean = 4.46, SD = 0.52) สรุปว่าเกณฑ์มาตรฐานที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและมีศักยภาพในการนำไปใช้เป็นกรอบในการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิภายใต้บริบทการกระจายอำนาจ