ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับความเข้มแข็งทางใจของสามเณรในโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย
คำสำคัญ:
ความเข้มแข็งทางใจ, ความเครียด, สามเณร, โรงเรียนพระปริยัติธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสหสัมพันธ์เพื่อศึกษาความเข้มแข็งทางใจ และความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับความเข้มแข็งทางใจของสามเณร กลุ่มตัวอย่างเป็นสามเณรจำนวน 121 รูป โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา สังกัดสำนักพระพุทธศาสนาแห่งชาติ โดยการสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินความเข้มแข็งทางใจ และแบบวัดความเครียด ซึ่งมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค เท่ากับ .82 และ .89 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สหสัมพันธ์แบบ สเปียร์แมน และสหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน
ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความเข้มแข็งทางใจอยู่ในระดับปกติ (ร้อยละ 71.07) ความเครียดมีความสัมพันธ์ทางลบกับความเข้มแข็งทางใจอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = -.531, p= .001) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน อายุ ระดับการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกสามัญ ระดับการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม และระยะเวลาบรรพชา มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความเข้มแข็งทางใจอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .224, p = .015; rs = .264, p = .003; rs = .234, p = .010; rs = .357, p = .000; rs = .247, p = .006 ตามลำดับ) ผลการวิจัยครั้งนี้สามารถใช้เป็นแนวทางพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจ เพื่อลดการเกิดความเครียดในประชากรกลุ่มนี้ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
พระครูศรีวิรุฬหกิจ (วสันต์ ฐานวโร) ประยูร สุยะใจ,วิชชุดา ฐิติโชติรัตนา. โปรแกรมพุทธจิตวิทยาพัฒนาความเข้มแข็งทางจิตใจของสามเณรนักเรียนแผนกนักธรรม-บาลี โรงเรียนพระปริยัติธรรมในเขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร. วารสารมจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์ 2565; 8(1): 1 – 17.
พระไตรปิฎกฉบับประชาชน. พระไตรปิฎกฉบับประชาชน. [ออนไลน์]. (2566). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 3 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://rb.gy/lehy6
ภาวิณี คงฤทธิ์. ทำความรู้จักโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญโอกาสทางการศึกษาใต้ร่มกาสาวพัสตร์. [ออนไลน์]. (2564). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 3 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.the101.world/phra-pariyatti-dhamma-general-education-schools/
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ.2562 . [ออนไลน์]. (2562). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก:www.ratchakitcha. soc. go.th/DATA/PDF/2562/A/050/T_0011.PDF
สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต. เปิดสถิติ วัยรุ่นไทยขอคำปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 มากสุด ปัญหาความเครียดอันดับ1. [ออนไลน์]. (2563). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 3 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaipost.net/main/detail/ 56782
สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์. ตัวเลขฟ้องคนโคราชมีความเครียดสูงจากสถานการณ์โควิด-19 ผอ.รพ.จิตเวชฯ แนะผู้ปกครองสังเกตุพฤติกรรมเด็กหลังเปิดเรียนท่ามกลางสถานการณ์โควิด-19 ระบาด. [ออนไลน์]. (2564). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 3 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://rb.gy/gjfz6
Rujirungsijareon N, Limsuwan N, Hongsanguansri S, Yongyuan B. Factors associated with stress levels in secondary school students under Bangkok metropolitan administration. Journal of the Psychiatric Association of Thailand 2022; 66(1): 53 – 68.
Pholkrathok P, Tosangwarn S. Selected factors related to stress of high school students at a school under the secondary education service Nakhon Ratchasima. Journal of Health and Nursing Education 2023; 29(3): 75 – 91.
Ponpichai W, Uieng J. Study of Stress and Coping Strategies of High School Student in Muang District, Trang Province. Narkbhutparitat Journal Nakhon Si Thammarat Rajabhat University 2018; 61(10): 94 – 106.
พระมหาอุดม นุพันธ์. การศึกษาภาวะเครียดจากการเรียนของพระภิกษุสามเณร สำหรับเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลีในส่วนกลาง. [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยศิลปกร; 2550.
Kerdcharoen N, Naviganuntana Y, Wisitpongaree C. Stress and factors affecting level of stress among buddhist monks in Bangkok. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine 2019; 63(1): 1 – 12.
กรมสุขภาพจิต. เคล็ดลับบอกลาความเครียด. [ออนไลน์]. (2565). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 3 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://dmh.go.th/ news/ view.asp?id=2469
Chintanapamote K, Sittisarunku P. Physiolopy of stress in the aspect of job stress and coping in medical professional. Journal of Medicine and Health Sciences 2019; 26(2): 112 – 23.
พรมมณี โฮชิน. ปัจจัยที่มีผลต่อความเครียดในการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหง. [วิทยานิพนธ์ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยรามคำแหง; 2557.
หงษ์ศิริ ภิยโยดิลกชัย, อรุณวรรณ กัมภูศิริพงษ์, มยุรี สวัสดิ์เมือง และทัศนี จันทรภาส. ความเครียด และการแก้ปัญหาความเครียดของนักศึกษาสาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศทางธุรกิจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล รัตนโกสินทร์ บพิตรพิมุข จักวรรดิ. [ออนไลน์]. (2558). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 3 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: file:/// C:/Users/HP-User/Downloads/Fulltext.pdf
Jirathikrengkrai C, Vongsirimas N, Thanoi W, Phetrasuwan S. Factors in predicting psychological well-being in late adolescents. Nursing Sciences Journal of Thailand 2021; 39(2): 77 – 89.
Nintachan P, Thanoi W, Sangon S, Pattanamas M, Intharaksa C. Factors predicting resilience in underprivileged adolescents. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2017; 31(1): 13 – 31.
กรมสุขภาพจิต. คู่มือสร้างสรรค์พลังใจให้วัยทีน(ฉบับปรับปรุง). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: บียอนด์พับลิสชิ่ง; 2563.
กรมสุขภาพจิต. เปลี่ยนร้ายกลายเป็นดี พลังสุขภาพจิต(RQ: Resilience quotient). พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: บียอนด์พับลิสชิ่ง; 2563.
Anderson K, Priebe S. Concepts of resilience in adolescent mental health research. Journal of Adolescent Health 2021; 69: 389 – 695.
Grotberg EH. A guide to promoting resilience in children: Strengthening the human spirit. The Hague: The Bernard Van Leer Foundation; 1995.
Buajun A, Sawatsing T, Nuansithong N, Chotchai T. Resilience and stress among the 1st nursing students at faculty of nursing Chaiyaphum Rajabhat University. Journal of Graduate MCU KhonKaen Campus 2019; 6(4): 258 – 69.
Shi M, Wang X, Bian Y, Wang L. The mediating role of resilience in the relationship between stress and life satisfaction among Chinese medical students: A cross-sectional study. BMC Medical Education 2015; 15(16): 1 – 7.
Somkittikanon P, Bunyapipat T. The study of resilience quotient of the secondary private school students in Bangkok. Journal of Health and Health Management 2021; 7(1): 28 – 36.
สุพัทธา วงศ์จิระสวัสดิ์. สุขภาพจิตของพระภิกษุสงฆ์ในกรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2543.
Novotny S, Kremenkova L. The relationship between resilience and academic performance in youth placed at risk. [online]. (2016). [cited 2023June 3]. Available from: https://www. researchgate.net/publication/313602814
Sriyarat K, Jiebna V. Relationships between resilience quotient (RQ) and perceived self-efficacy and academic achievement in psychiatric nursing practicum course of senior nursing students, Thai Red Cross College of Nursing. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2015; 29(1): 76 – 92.
Noppasod P, Titawattanakul A, Klinthong N. Selected factors related to resilience among university nursing students in Bangkok. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University 2018; 26(2): 1 – 10.
Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods 2007; 39(2): 175 – 91.
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล, วนิดา พุ่มไพศาลชัย, พิมพ์มาศ ตาปัญญา. การสร้างแบบวัดความเครียดสวนปรุง. วารสารสวนปรุง 2540; 13(3): 1 – 20.
พระครูอุทัยธรรมานุกูล อิทฺธิญาโณ, ประพันธ์ แสงทองดี. การศึกษาสงฆ์: พระปริยัติธรรมแผนกธรรม. วารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 2559; 3(3): 62 – 70.
Polruamngern N, Kerdcharoen N, Ungrungseesopon T. Relationship between resilience quotient and mental health problems in Urban Late Adolescents. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine 2022; 66(4): 267 – 76.
Kaewmanee P, Samoh W, Srisangkaew S, Damruk P. Factors related to resilience in nursing students at Boromarajonani College of Nursing, Yala. Nursing Public Health and Education Journal 2018; 19(3): 156 – 70.
Deeprasert A, Maraphen R. A confirmatory factor analysis model of resilience in undergraduate students during the COVID-19 pandemic. Journal of Health Science 2023; 32(2): 345 – 55.
Kerdsang T, Santaweesuk A. Factors related to resilience in nursing students. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2021; 35(3): 141 – 55.
Nakrapanich S, Puengsema R. Predicting factors of resilience quotient of the first-year nursing students, The Thai Red Cross College of Nursing. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2021; 35(1): 128 – 45.
Wachiradilok P. Predictive factors of resilience quotient of nursing student in Suandusit Rajabhat University. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2014; 28(2): 17 – 31.
Ounlam T, Panpoklang S. Resilience quotient and level of stress in nursing students at school of nursing g, Rangsit University. Journal of Health and Nursing Research 2021; 37(1): 241 – 51.
กองพุทธศาสนศึกษา. ประวัติความเป็นมาของการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา. [ออนไลน์]. (มปป.) [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 20 กรกฎาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https:// deb.onab.go.th/th/content/page/index/id/6647
Taveekaew C, Chitrak W, Kaewmanee C, Srisen N. Mental health and resilience in nursing students: Case study of a nursing college in the northeast. Journal of Nursing, Public Health and Education 2019; 20(2): 60 – 8.
พระมหาสุธรรม สุรตโน. แนวทางการพัฒนาหลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีสู่ความเป็นเลิศ. วารสารเสียงธรรมจากมหายาน 2564; 7(1): 35 – 46.
พระครูศรีอรรถศาสก์ (อรรถชัย มหาอตฺโถ), พระอุดมสิทธินายก, พระสุธีวีรบัณฑิต. การพัฒนาประสิทธิภาพการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี ของคณะสงฆ์ ภาค 14. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ 2560; 6 (2): 239 – 54.
พระมหารัตน์ชนก กิตฺติรตโน (อรัญทอง) พระครู สาทรปริยัติคุณ และสุทธิพงษ์ ศรีวิชัย. ศึกษาแรงจูงใจของพระภิกษุสามเณรใน การเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา 2563; 10(3): 105 – 17.
พัชรินทร์ นินทจันทร์. ปัจจัยเสี่ยง ปัจจัยปกป้อง และความแข็งแกร่งในชีวิต (Risk factors, protective factors, and resilience). กรุงเทพฯ: จุดทอง; 2558.
Pornchaikate AA, Thanoi W, Vongsirimas N. Predictors of resilience among high school students. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2022; 32(2): 345 – 55.
Wongkhan M, Nintachan P, Sangon S. Factors related to resilience in adolescents. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2015; 29(1): 57 – 75.
พระสมชัย โอดคำดี. ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะสุขภาพจิตของพระภิกษุสูงอายุ ในเขตอำเภอกันทรลักษณ์ จังหวัดศรีสะเกษ. [วิทยานิพนธ์ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยศิลปกร; 2548.
กรมสุขภาพจิต. ผ่า 4 กลุ่มความเครียดที่กระทบสุขภาพ เครียดแบบเราจัดอยู่กลุ่มไหน?. [ออนไลน์]. (2559). [เข้าถึงเมื่อ 25 กรกฎาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.At /LMSQ1.
Saisuwan W, Nintachan P, Sangon S, Ekathikhomkit N. Relationships between family functioning, Sense of belonging, Perceived stress and resilience in Thai disadvantaged adolescents in a province in the northern region. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health 2020; 34(1): 61 – 85.
สุจิตรา กฤติยาวรรณ. ความสัมพันธ์ระหว่างพลังสุขภาพจิตกับความเครียดของนักศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี. ใน: สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชธานี, บรรณาธิการ. เรื่อง สร้างเสริมสหวิทยาการ ผสมผสานวัฒนธรรมไทย ก้าวอย่างมั่นใจเข้าสู่ AC. การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ราชธานีวิชาการ ครั้งที่ 2; 29 ก.ค. 2559; อุบลราชธานี. เมือง: มหาวิทยาลัยราชธานี; 2559.
Shilpa S, Srimathi NL. Role of resilience on perceived stress among pre university and undergraduate students. Int. J. Indian Psychol 2015; 2(2): 141 – 49.
Weraarchakul W, Weraarchakul W, Thinsathid N, Chapawang C. Resilience quotient among dental students at clinical level, faculty of dentistry, Khon Kaen University, Thailand. J Med Assoc Thai 2016; 99(5): S148 – 54.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา กระทรวงสาธารณสุข
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา และบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว