การพัฒนารูปแบบการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข โดยใช้มาตรการ ทางกฎหมายขับเคลื่อนการดำเนินงานของเครือข่าย จังหวัดสระบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบริบท สถานการณ์ มาตรการทางกฎหมาย และปัญหาอุปสรรคในการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขของจังหวัดสระบุรี (2) พัฒนารูปแบบการจัดการภาวะฉุกเฉิน และ (3) ประเมินผลของรูปแบบที่พัฒนาขึ้น ดำเนินการวิจัย 3 ระยะ ระหว่างวันที่ 1 สิงหาคม 2567 – 31 กรกฎาคม 2568 ระยะที่ 1 การวิเคราะห์สถานการณ์เชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหาร 12 คน และการสนทนากลุ่มผู้ปฏิบัติงาน 24 คน ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบฯ ผ่านการประชุมเชิงปฏิบัติการโดยใช้การวิเคราะห์ SWOT และ TOWS Matrix และประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน ระยะที่ 3 การทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบฯ ผ่านการซ้อมแผนบนโต๊ะและการซ้อมเต็มรูปแบบ ประเมินผลเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถาม CIPP Model จากกลุ่มตัวอย่าง 92 คน และประเมินเชิงคุณภาพโดยการสนทนากลุ่มเพื่อสะท้อนผล

ผลการวิจัยพบปัญหาสำคัญ 4 ประการ คือ (1) การบังคับบัญชาแบบสองทางคู่ขนานระหว่างกฎหมายสองฉบับ (2) การทำงานแบบแยกส่วนขาดการบูรณาการ (3) ข้อจำกัดด้านการเข้าถึงทรัพยากรที่ล่าช้า และ (4) การสื่อสารในภาวะวิกฤตที่ขาดเอกภาพ จึงได้พัฒนารูปแบบ สระบุรีโมเดล ซึ่งมี 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) ระบบบัญชาการร่วม (Unified Command) (2) กลไกความร่วมมือ 3P (Public-Private-People Partnership) (3) ระบบบริหารจัดการทรัพยากรเชิงรุก และ (4) การเสริมสร้างความพร้อมและการสื่อสารในภาวะวิกฤต ผลการประเมินรูปแบบฯ พบว่ามีประสิทธิภาพในภาพรวมระดับมากที่สุด โดยด้านผลผลิตมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (x̄=4.83, S.D.=0.38) ผู้ปฏิบัติงานมีความพึงพอใจต่อรูปแบบในระดับมากที่สุด (x̄=4.88, S.D.=0.32) และมองว่าปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญที่สุดมาจากการใช้มาตรการทางกฎหมายเป็นเครื่องมือในการสร้างเอกภาพและบูรณาการการทำงานของเครือข่ายอย่างเป็นรูปธรรม