การพัฒนารูปแบบการดูแลจัดการตนเองสำหรับผู้ที่สัมผัสสารตะกั่วในกลุ่มวัยแรงงาน อาชีพประมงพื้นบ้าน อำเภอเมือง จังหวัดระยองประเทศไทย

บทคัดย่อ

ตะกั่วเป็นโลหะหนักที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญ โดยสำนักงานวิจัยมะเร็งระหว่างประเทศจัดให้เป็นสารที่อาจจะก่อมะเร็งในมนุษย์ จังหวัดระยองซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีชุมชนประมงพื้นบ้านตั้งอยู่มาอย่างยาวนาน ต้องเผชิญความเสี่ยงจากการสัมผัสสารตะกั่วทั้งจากการประกอบอาชีพและจากสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้ชาวประมงเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคพิษตะกั่ว การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินรูปแบบการจัดการตนเองสำหรับกลุ่มวัยแรงงานที่สัมผัสสารตะกั่วอาชีพประมงพื้นบ้านในเขตอำเภอเมือง จังหวัดระยอง รูปแบบดังกล่าวพัฒนาขึ้นจากทฤษฎีการจัดการตนเองของ Creer ร่วมกับแนวคิดการประเมินความเสี่ยงด้านความปลอดภัย อาชีว  อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน โดยรูปแบบที่ได้ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ได้แก่ การกำหนดเป้าหมาย การตรวจสอบการประเมินความเสี่ยงในงาน การตัดสินใจ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม        การประเมินผล และการนำไปใช้ การเก็บรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและการทดสอบค่าทีแบบจับคู่

 ผลการวิจัย พบว่า ภายหลังการนำรูปแบบไปใช้ ผู้เข้าร่วมมีระดับความรู้ด้านการดูแลสุขภาพและพฤติกรรมการจัดการตนเองดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ผลลัพธ์ดังกล่าวสะท้อนว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลในการเพิ่มพูนความรู้และส่งเสริมพฤติกรรมป้องกันการสัมผัสสารตะกั่ว รูปแบบการจัดการตนเองนี้สามารถลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคพิษตะกั่วในกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีศักยภาพที่จะนำไปปรับใช้ในชุมชนอื่นที่มีความเสี่ยงลักษณะเดียวกัน ซึ่งจะช่วยยกระดับสุขภาพและความปลอดภัยในการทำงานของประชาชนทั้งในระดับชุมชนและระดับประเทศ