บทบาทพยาบาลในการพัฒนาญาติผู้ดูแลในยุค 4.0 เพื่อป้องกันภาวะทุพภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุที่ป่วยติดเตียง
คำสำคัญ:
ญาติผู้ดูแล, ผู้ป่วยสูงอายุ, ติดบ้าน, ติดเตียง, เทคโลโลยีดิจิทัลบทคัดย่อ
ปัจจุบันประเทศไทยเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ โดยอัตราประชากรสูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง รวดเร็ว ซึ่งผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่มีความเสื่อมของร่างกายทําให้พบการเจ็บป่วยเรื้อรังเพิ่มมากขึ้น และเป็นประชากรที่มีแนวโน้มในการป็นผู้ป่วยติดเตียงมากกว่ากลุ่มวัยอื่น ผู้สูงอายุที่ป่วยติดเตียง ส่งผลกระทบให้ไม่สามารถดูแลตัวเองได้การปฏิบัติกิจวัตรประจำวันบกพร่องเกือบทั้งหมด ซึ่งทำให้กล้ามเนื้อไม่ได้ใช้งานเป็นเวลานานส่งผลให้การสังเคราะห์โปรตีนล้มเหลวส่งผลให้เกิดภาวะทุพโภชนาการตามมาต้องพึ่งพาญาติผู้ดูแลต่อเนื่องยาวนาน ซึ่งภาวะทุพโภชนาการในผู้สูงอายุและป่วยติดเตียง เป็นปัญหาที่พบบ่อยก่อให้เกิดอัตราการพึ่งพิงและเกิดภาวะแทรกซ้อนจนส่งผลให้ผู้ป่วยเสียชีวิตมากขึ้นทุกปี ทั้งนี้ปัจจุบันประเทศไทยมีนโยบายการปฏิรูประบบการดูแลสุขภาพไปสู่รูปแบบดิจิตอลในทุกภาคส่วนเพื่อพัฒนาระบบการดูแลรักษาผู้ป่วยให้มีประสิทธิภาพ สะดวก รวดเร็ว ดังนั้นพยาบาลจึงต้องปรับตัวทำความเข้าใจและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิตัลให้เหมาะสมกับผู้ป่วยกลุ่มนี้ด้วยพยาบาลควรเน้นการมีส่วนร่วมของญาติผู้ดูแลโดยการส่งเสริมสมรรถนะผู้ดูแลให้มีความรู้ด้านการดูแลผู้ป่วยอย่างถูกต้องและต่อเนื่องผ่าน การสื่อสารด้วยระบบเทคโนโลยีดิจิตัลที่ทันสมัย เพื่อให้บรรลุเป้าหมายในการป้องกันและแก้ไขปัญหาด้านภาวะทุพโภชนาการต่อไป
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Ageing and health. Geneva: WHO; 2024
United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP). Ageing in Asia and the Pacific: Overview of the region’s ageing trends. Bangkok: UNESCAP; 2023.
จีราพร ทองดี และ วราภรณ์ บุญเชียง.ระบบการบริการสุขภาพผู้สูงอายุกับ“โมเดลประเทศไทย 4.0. พยาบาลสาร 2560; 44 ฉบับที่พิเศษ(1) : 138 – 50.
สุภาดา คำสุชาติ . ปัญหาและความต้องการการดูแลทางสุขภาพของผู้สูงอายุในประเทศไทย: ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย.วิชาการสาธรณสุข 2560; 26( 6): 1156 - 64.
ณัฐชา รอบดูดี. ผลของโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ต่อการจัดการภาวะโภชนาการของผู้ดูแลผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียงที่บ้านในโรงพยาบาลหนองฮีจังหวัดร้อยเอ็ด. วิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุุขภาพ 2567; 5 (1) :117-27.
ประหยัด ธุระแพง ปุริมพรรษ มหาเสนา เรืองศิริ ภานุเวศ และคณะ.การพัฒนาระบบดูแลผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง ในชุมชนเขตตําบลหนองบัว อําเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลําภู.วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน 2561; 1(2):1-15.
กรมการปกครอง งานข้อมูลสาธารณสุขชุมชน. เอกสารการเก็บข้อมูลประชากรผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: กรมการปกครอง; 2566. เข้าถึงได้จาก:https://www.dop.go.th/ download/knowledge/th1561080125-196 _ 0.pdf?utm_source=chatgpt.com
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; สุภโชค เวชภัณฑ์เภสัช, ธิติภัทร คูหา, บรรณาธิการ. แนวทางการพัฒนาองค์กรสมรรถนะสูง กระทรวงสาธารณสุข (MoPH-4T). นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2566
World Health Organization. Non communicable diseases. Geneva: World Health Organization. [online]. (2019). [cited 2024 Jun 7]. Available from: https://www.who.int/data/gho/data/themes/noncommunicable-disease.
กาญจนา ปัญญาธร เพชรา ทองเผ้า มณีรัตน์ ปัจจะวงษ์ และคณะ. สถานการณ์ ปัญหาและความต้องการในการดูแลผู้สูงอายุป่วยเรื้อรังติดเตียง ในช่วงที่มีการระบาดของโรคโควิด-19 ของชุมชนจังหวัดอุดรธานี. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2565; 40(1): 16-25.
ไชยยงค์ ลุนพิลา. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาระดูแลของผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม 2564; 18(2):33-43.
ณัฐตินา วิชัยดิษฐ กาญจน์สุนภัส บาลทิพย์ แสงอรุณ อิสระมาลัย และคณะ. การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความสามารถของผู้ดูแลในการจัดการภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุติดเตียงที่ใส่สายให้อาหารทางจมูก. วารสารสภาการพยาบาล 2561;33(4):109-123.
สุนทรี ภานุทัต จำลอง ชูโต เฉลิมศรี นันทวรรณ และคณะ. การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะทุพโภชนาการ. วารสารราชธานีนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ 2560; 1(1):1-15.
ช่อทิพย์ จันทรา. ปัญหาและความต้องการของผู้ดูแลหลักในการดูแลด้านโภชนาการและการป้องกันการเกิดแผลกดทับในผู้สูงอายุติดเตียง. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาชราชนครินทร์ 2559;8(3):41-50.
Lahiouel A, Bradbury J, Murphy JL. An exploratory study of nutrition knowledge and experiences of informal carers of people living with dementia. Geriatrics (Basel) 2023;8(4):2-19.
อารี ชีวเกษมสุข. เทคโนโลยีดิจิทัลในการดูแลผู้ป่วย: สิ่งจำเป็นสำหรับพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอกในศตวรรษที่ 21. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก 2564; 32(1): 2-13.
อรรณพ สนธิไชย ถนอมศักดิ์ บุญสู่ และ ปณิตา ครองยุทธ. สมรรถนะที่จำเป็นของนักบริบาลผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน 2563;2(2):37-48.
Fernandez-Bueno L, Torres-Enamorado D, Bravo-Vazquez A, Rodriguez-Blanco C, Bernal- Utrera C. Technological Innovations to Support Family Caregivers: A Scoping Review. Healthcare (Basel) 2024;12(23):1-18.
สุธาสินี เจียประเสริฐ, นวพร ดำแสงสวัสดิ์, จิฑาภรณ์ ยกอิ่น บุญประจักษ์ จันทร์วิน. การป้องกันแผลกดทับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน: ประสบการณ์การพัฒนาญาติผู้ดูแลในยุค 4.0. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2563;28(1):106-15.
Onseng P, Jiraporncharoen W, Moonkayaow S, Veerasirikul P, Wiwatkunupakarn N, Angkurawaranon C, Pinyopornpanish K. Expectation, attitude, and barriers to receiving telehomecare among caregivers of homebound or bedridden older adults: qualitative study. JMIR Aging. 2024; 7: e48132.
มานิตา เจือบุญ วิสาข์ ไชยตรี จุฑาภรณ์ ลิ่มและคณะ. การพัฒนาโมบายแอปพลิเคชันประเมินภาวะโภชนาการและเสนอแนวทางการบริโภคอาหารในผู้สูงอายุ. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้ 2564;14(1):53-63.
ประกายเพชร วินัยประเสริฐ และจิณพิชญ์ชา มะมม. การพัฒนาแอปพลิเคชันช่วยคำนวณอาหารที่จำเป็นต่อวัน (NuTu-App) เพื่อส่งเสริมภาวะโภชนาการในผู้ป่วยที่มีแผลกดทับ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2562; 27(3): 485-98.
Mamom J. Digital technology: innovation for malnutrition prevention among bedridden elderly patients receiving home-based palliative care. Journal of Hunan University Natural Sciences 2020; 47(10): 165-9.
ชาญชัย บุญเชิด. การติดตามผู้ป่วยพิการ ติดเตียง มะเร็ง และการดำเนินงานเภสัชกรรมปฐมภูมิโดยใช้แอปพลิเคชันไลน์ (LINE) ในเขตพื้นที่ตำบลโพนงาม หนองหมีกำแมด เทศบาลกุดชุม อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร. วารสารวิชาการสาธารณสุ 2561; 27(5):920-6.
Siladlao S, Turnbull N, Kongmant R, Leethongdissakul S. Applying mobile application for caregiver support in rural areas: a case study from Samut Songkhram Province, Thailand. In: Global Healthcare Transformation in the Era of Artificial Intelligence and Informatics; 2025.
Nunthanawanich P, Wichansawakun S, Luangjinda C, Hudthagosol C. Effectiveness of web applications on improving nutritional status of patients with colorectal cancer. Nutrients 2024; 16(3): 408.
Marx W, Kelly JT, Crichton M, Craven D, Collins J, Mackay H, et al. Is telehealth effective in managing malnutrition in community-dwelling older adults? A systematic review and meta-analysis. Maturitas 2018; 111: 31–46.
นันทริกา มนตรี, ชลการ ทรงศรี. ประสิทธิผลการติดตามดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงผ่านแอปพลิเคชัน LTC Sakhrai Hosplus ศูนย์สุขภาพชุมชนโรงพยาบาลสระใคร จังหวัดหนองคาย. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2566; 8(3): 758–68.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา กระทรวงสาธารณสุข
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา และบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว