ความสัมพันธ์ของภาวะซึมเศร้าต่อการควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มารับบริการของศูนย์แพทย์ชุมชน เมืองหัวทะเล

ผู้แต่ง

  • วรพล วงษ์ประพันธ์ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา

คำสำคัญ:

ภาวะซึมเศร้า, ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง, การควบคุมความดันโลหิตไม่ได้, ศูนย์แพทย์ชุมชนเมืองหัวทะเล

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง (cross – sectional analysis study) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะซึมเศร้ากับการควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง มีกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่มารับบริการบริการของศูนย์แพทย์ชุมชน เมืองหัวทะเล ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจงและสมัครใจเข้าร่วมโครงการ เป็นจำนวน 140 คน ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างวันที่ 1 กันยายน ถึง 30 พฤศจิกายน 2568 รวมเป็นระยะเวลา 3 เดือน เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัยเป็นแบบบันทึกข้อมูลทั่วไปของผู้ป่วย และพฤติกรรมสุขภาพ รวมถึงระดับความดันโลหิต และแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้า 2Q, 9Q วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของตัวแปรด้วยสถิติ binary logistic regression ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05)

               ผลการศึกษา พบว่า ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีภาวะซึมเศร้ามีความสัมพันธ์กับการควบคุมความโลหิตไม่ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) โดยผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่มีภาวะซึมเศร้า มีความเสี่ยงที่จะควบคุมความดันโลหิตไม่ได้มากกว่าผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ไม่มีภาวะซึมเศร้า เป็น 3 เท่า (95% CI; 1.48 – 7.59) นอกจากนั้นยัง พบว่า อายุของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตมีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) ข้อเสนอแนะจากงานวิจัยคือ ในการจัดบริการคลินิกโรคความดันโลหิตสูงที่มารับบริการในปฐมภูมิ หากพบว่าผู้ป่วยมีระดับความดันโลหิตที่ไม่สามารถควบคุมได้ตามเกณฑ์มาตราฐาน ควรจัดให้มีการประเมินคัดกรองภาวะซึมเศร้าร่วมด้วย

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานตามตัวชี้วัดในระดับNCD ClinicPlus. [ออนไลน์]. (2566). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 8 กรกฎาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก : https://hdc.moph.go.th/center /public/ standard-reportDetail/29eec762c9591d1f 8092da1 4c7462361

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานตามตัวชี้วัด ในระดับ NCD ClinicPlus. [ออนไลน์]. (2566). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 8 กรกฏาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก : https://hdc.moph.go.th/nma/ public/standard-report-detail/29eec762c 9591d1f8092da14c7462361

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป. [ออนไลน์]. (2562). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaihypertension.org/files/HT%20guideline%202019.with%20watermark.pdf

องค์การอนามัยโลก. ครั้งแรกที่องค์การอนามัยโลกนำเสนอรายงานผลกระทบอันรายแรงจากโรคความดันโลหิตสูงและวิธีหยุดยั้งโรคนี้. [ออนไลน์]. (2566). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก : https://www.who.int/thailand/th/news/detail/19-09-2566-first-who-report-details-devastating-impact-of-hypertension-and-ways-to-stop-it

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป. [ออนไลน์]. (2567). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://thaihypertension.org/wp-content/uploads/2025/07/Guideline2024.pdf

กีรติ กิจธีระวุฒิวงษ์ สมภาส สงวนวงศ์วิจิตร อรณิต สงวนวงศ์วิจิตร และคณะ. ปัจจัยที่มีผลต่อการควบคุมความดันโลหิตของผู้เป็นโรคความดันโลหิตสูงที่มารับบริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองพระ อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก. Bcnsurin. [ออนไลน์]. (2562). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https:// he01. tci-thaijo.org/index.php/bcnsurin/article/ view/197976

Tesfaye B, Haile D, Lake B, Belachew T, Tesfaye T, Abera H. Uncontrolled hypertension and associated factors among adult hypertensive patients on follow-up at Jimma University Teaching and Specialized Hospital: cross-sectional study. Res Rep Clin Cardiol. [online]. (2017). [cited 2026 Jan 19]. Available from: https://www.dovepress.com/ uncontrolled-hypertension-and-associated-factors-among-adult-hypertens-peer-reviewed-fulltext-article-RRCC

Tapela N, Collister J, Clifton L, Turnbull I, Rahimi K, Hunter DJ. Prevalence and determinants of hypertension control among almost 100 000 treated adults in the UK. Open Heart. [online]. (2021). Available from:http://dx.doi.org/10.1136/openhrt-2020 - 001461

วนิดา วุฒิกิจจารัตน์ ภัควีร์ นาคะวิโร และธาตรี โบสิทธิพิเชฎฐ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. [ออนไลน์]. (2564). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/ index.php/JPMAT/article/view/247253

Gao Z, Chen S, Huang X, Ye J, Liu J, Huang Z, et al. Risk Prediction Model for Uncontrolled Hypertension in Chinese Community. Frontiers in Cardiovascular Medicine. [online]. (2022). [cited 2025 Feb 9]. Available from: https:// pmc.ncbi. nlm. nih.gov/articles/PMC8818737/

Kapoor M, Dhar M, Mirza A, Saxena V, Pathania M. Factors responsible for Uncontrolled Hypertension in the Adults over 50 years of age: A pilot study from Northern India. Indian Heart J 2021; 73(5):644–6.

สุรชัย ‌คำภักดี ความชุกของ โรคซึมเศร้า ในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. วารสาร การแพทย์ โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ 2018; 27(2) : 107–12.

กุลธิดา ดวงเนตร. ความชุกและปัจจัย ที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ในหน่วยงานบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลภูเขียวเฉลิมพระเกียรติ. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ 2021; 36(1): 13–24.

พรชนก นันตะเสนีย์ และชวนชม ธนานิธิศักดิ์.ความสัมพันธ์ของภาวะซึมเศร้าต่อระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงชนิดไม่ทราบสาเหตุในโรงพยาบาลเจ้าคุณไพบูลย์ พนมทวน. วารสารวิจัยราชภัฏ พระนคร สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2019; 14(1) : 91-104.

Amaike C, Salami OF, Bamidele OT, Ojo AM, Otaigbe I, Abiodun O, et al. Association of depression and anxiety with uncontrolled hypertension: A cross-sectional study in Southwest Nigeria. Indian Journal of Psychiatry 2024; 66(2):157–64.

Wang L, Li N, Heizhati M, Li M, Yang Z, Wang Z, et al. Association of Depression with Uncontrolled Hypertension in Primary Care Setting: A Cross-Sectional Study in Less-Developed Northwest China. Ong KL, editor. International Journal of Hypertension 2021. [online]. (2021). [cited 2024 Sep 21]. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm. nih.gov/33854797/

Rubio-Guerra AF, Rodriguez-Lopez L, Vargas-Ayala G, Huerta-Ramirez S, Serna DC, Lozano-Nuevo JJ. Depression increases the risk for uncontrolled hypertension. Experimental and Clinical Cardiology. [online]. (2013). [cited 2022 Sep 7]. Available from: https://pubmed.ncbi. nlm. nih.gov/ 24294029/

มินตรา สาระรักษ์ ญฌา จันทร์ทรง และสรพรรษา ชูตระกูลกิจ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรั้งที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโพธิ์ อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. [ออนไลน์]. (2016). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ubu.ac.th/web/files_up/00008f2022090117360648.pdf

อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติทางวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อการวิจัย. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์, 2558

กมลชนก จงวิไลเกษม และสงวน ลือเกียรติบัณฑิต. การพัฒนาแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยาสำหรับคนไทย. วารสารเภสัชกรรมไทย 2564; 13(1): 17-30.

อมรพรรณ ศุภจำรูญ สงวน ลือเกียรติบัณฑิต และวรนุช แสงเจริญ. ความตรงและความเที่ยงของแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยาสำหรับชาวไทย: การทดสอบในผู้ป่วยโรคเบาหวาน. วารสารเภสัชกรรมไทย 2561; 10(2): 607-19.

Ivanušić-Pejić J, Degmečić D. Hypertension in Association With Anxiety and Depression – A Narrative Review. Southeastern European medical journal 2022;6(1):31–43.

Anderson NB. Levels of Analysis in Health Science: A Framework for Integrating Sociobehavioral and Biomedical Research. Annals of the New York Academy of Sciences. [online]. (1998). [cited 2019 May 22]. Available from: https://nyaspubs. onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1749-6632.1998.tb09595.x

อาภรณ์ ศรีชัย ทิวาพร ฟูเฟื่อง และพิมพ์มาดา พชรปกรณ์ศิลป์. ปัจจัยคัดสรรที่สัมพันธ์กับความสม่ำเสมอของการรับประทานยาในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า. [ออนไลน์]. (2564). [เข้าถึงเมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2569]. เข้าถึงได้จาก : https://he02.tci-thaijo.org/ index.php/ RHPC9Journal/article/view/252151

Guillem Navarra-Ventura, Coronado-Simsic V, Pau Riera-Serra, Castro A, Garcı́a-ToroM, Roca M, et al. Associations between unhealthy lifestyle and depression: cross-sectional results from the Spanish National Health Survey. Spanish Journal of Psychiatry and Mental Health; 2023.

อรทัย แก้วมหากาฬ และดารารัตน์ อยู่เจริญ. ภาวะซึมเศร้า: ปัญหาสุขภาพจิตที่สำคัญในผู้สูงอายุความดันโลหิตสูง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2019; 6(3): 237-45.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-19

รูปแบบการอ้างอิง

1.
วงษ์ประพันธ์ ว. ความสัมพันธ์ของภาวะซึมเศร้าต่อการควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มารับบริการของศูนย์แพทย์ชุมชน เมืองหัวทะเล. journalkorat [อินเทอร์เน็ต]. 19 สิงหาคม 2026 [อ้างถึง 22 สิงหาคม 2026];12(1):48-62. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/journalkorat/article/view/279337

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย