ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจร่วมกับการรับรู้ความสามารถแห่งตนต่อทักษะ           การบริหารจัดการชมรมของคณะกรรมการและตัวแทนสมาชิกชมรมผู้สูงอายุเมืองเสมา ตำบลเสมา อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา

ราญรัตน์ โคตรสมบัติ; สิริมา  มงคลสัมฤทธิ์; ชโลบล ตรีศักดิ์

ผู้แต่ง

ราญรัตน์ โคตรสมบัติ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สิริมา มงคลสัมฤทธิ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ชโลบล ตรีศักดิ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คำสำคัญ:

ชมรมผู้สูงอายุ, การเสริมสร้างพลังอำนาจ, ทักษะการบริหารจัดการ, การรับรู้ความสามารถแห่งตน

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบกึ่งทดลอง ศึกษากลุ่มเดียว เปรียบเทียบวัดผลก่อนและหลังการใช้โปรแกรม มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เปรียบเทียบคะแนนทักษะการบริหารจัดการชมรมผู้สูงอายุก่อนและหลังการใช้โปรแกรม (2) เปรียบเทียบคะแนนการรับรู้พลังอำนาจก่อนและหลังการใช้โปรแกรม (3) ศึกษาผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจร่วมกับการรับรู้ความสามารถแห่งตนต่อการพัฒนาทักษะการบริหารจัดการชมรมของคณะกรรมการและตัวแทนสมาชิกชมรมผู้สูงอายุก่อนและหลังการใช้โปรแกรม กลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ 1คณะกรรมการชมรมผู้สูงอายุเมืองเสมาและตัวแทนสมาชิกชมรมผู้สูงอายุเมืองเสมา ตำบลเสมา อำเภอ สูงเนิน จำนวน 35 คน และกลุ่มที่ 2 สมาชิกชมรมผู้สูงอายุเมืองเสมาที่เข้าร่วมสังเกตแบบมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่ 4 ของแต่ละหมู่บ้าน ตำบลเสมา อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา จำนวน 45 คน สุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย (1) โปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจร่วมกับการรับรู้ความสามารถแห่งตนต่อทักษะการบริหารจัดการชมรม ใช้เวลา 12 สัปดาห์ (2) แบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติเชิงอนุมาน คือ paired t-test และข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธี Thematic Analysis

ผลการวิจัย พบว่า (1) หลังการใช้โปรแกรมกลุ่มตัวอย่างมีทักษะการบริหารจัดการชมรมผู้สูงอายุเพิ่มสูงขึ้นอยู่ในระดับดีมาก เมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการใช้โปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) (2) หลังการใช้โปรแกรมกลุ่มตัวอย่าง มีการรับรู้พลังอำนาจเพิ่มสูงขึ้นอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการใช้โปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) (3) หลังการใช้โปรแกรม ชมมผู้สูงอายุเมืองเสมาผ่านเกณฑ์การประเมินชมรมผู้สูงอายุคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก สะท้อนให้เห็นความสำเร็จของการดำเนินงาน ในด้านการบริหารจัดการ ด้านสวัสดิการชมรม ด้านกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ และการได้รับการสนับสนุนจากเครือข่ายและชุมชน (4) การสร้างพลังอำนาจที่เน้นการมีส่วนร่วมและความเป็นเจ้าของ ช่วยยกระดับทักษะการบริหารจัดการของคณะกรรมการและสมาชิกชมรมผู้สูงอายุให้มีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. รายงาน ประจำปี 2566 (Annual Report 2023). [ออนไลน์]. (2567). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 เมษายน 2568]. เข้าถึงได้จาก https:// www.korathealth.com/korathealth/report _ year_pdf/2566.pdf

สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง. ระบบสถิติทางการทะเบียน. [ออนไลน์]. (ม.ป.ป.). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 เมษายน 2568]. เข้าถึงได้จาก https:// stat.bora.dopa.go.th/

สำนักงานสาธารณสุขอำเภอสูงเนิน. รายงานสรุปผลการดำเนินงานกลุ่มงานส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคผู้สูงอายุ อ.สูงเนิน จ.นครราชสีมา. นครราชสีมา: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอสูงเนิน; 2564.

Lord, J. Empowerment: Self in community. Paper presented at the Empowerment Practice in Social Work Conference : North York; 1997.

Bandura A. Self-efficacy. In: Ramachandran VS, editor. Encyclopedia of human behavior. Vol. 4. New York: Academic Press; 1994.

เกษมศรี สุรวิทย์. การพัฒนารูปแบบการจัดการองค์กรของชมรมผู้สูงอายุตามแนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. 2560; 8(ฉบับพิเศษ): 435-48.

อรุณี สุวรรณชาต. การดำเนินงานของชมรมผู้สูงอายุ : กรณีศึกษาชมรมผู้สูงอายุ ตำบลหนองแหน อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารราชนครินทร์. 2559; 13(30): 123 – 31.

Bloom BS. Learning for mastery. Los Angeles: University of California; 1968.

Bartol KM, Martin DC. Management. New York: McGraw-Hill; 1991.

ศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา. การประเมินชมรมผู้สูงอายุคุณภาพ เขตสุขภาพที่ 9. [ออนไลน์]. (2568). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 เมษายน2568 ]. เข้าถึงได้จาก: https:// eh. anamai.moph.go.th/webupload/10x2f8665bc5c6742a30312c81435ca284e/202412/m_news/33518/220144/file_download/9380100ad086341eb7d5c30d6d1c30ed.pdf

นิภาสุทธิพันธ์น และนันทิกา ตั้งเพียร. การประยุกต์ใช้โปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อการรับรู้พลังอำนาจและพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ 2568; 10(2): 970-8.

รัชนีกร เหิดขุนทด และพุฒิพงศ์ สัตยวงศ์ทิพย์. การพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุในการดูแลสุขภาพ ตนเองโดยกระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจ บ้านมาบกราด ตำบลพันชนะ อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา พ.ศ. 2562. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันและควบคุมโรค 2562; 25(3): 44-53.

Nurmasari, S. S., Widarkosono, A. S., & Putranti, H. R. D. Optimizing Generation Z potential: the role of employee empowerment and engagement in boosting performance. Int J Prof Bus Rev 2025; 10(1): e04215.

Wang T, Zhang Y, Liu Q. Research on the impact of health empowerment on self-management in older patients with chronic disease: based on chain mediating effect analysis. J Nurs Manag 2025; 33(1): 112-25.

Conger JA, Kanungo RN. The empowerment process: integrating structures and psychological perspectives. Acad Manage Rev 1988; 13(3): 471- 82.

Smith J, Wang L. The impact of empowerment interventions on self-efficacy among older adults in community settings: a systematic review. J Aging Health 2022; 34(3): 315-29.

จรัญญา ดาก่า นภาเพ็ญ จันทขัมมา และ นงนุช วงศ์สว่าง. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน. วารสารพยาบาลทหารบก 2568; 26(2): 310-19.

ธาราทิพย์ ไชยวุธ ศิวพร อึ้งวัฒนา และเดชา ทำดี. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อการปฏิบัติการจัดท่าผู้สูงอายุติดเตียงในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. [ออนไลน์]. (2563). [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 เมษายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/ item/dc:95163

ธีราภรณ์ แสนเยีย. การประยุกต์ใช้โปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจของผู้ดูแลผู้สูงอายุในเขตชุมชนบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ สังคมสงเคราะห์ศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2562.

วิยะดา อุทธะคำ และศิวัช ศรีโภคางกุล. แนวทางการบริหารจัดการชมรมผู้สูงอายุในอำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น. J Roi Kaensarn Acad. 2564; 6(4): 150-61.

จิราวรรณ์ ทศไกร. แนวทางการบริหารจัดการชมรมผู้สูงอายุในชุมชน กรณีศึกษา ชมรมผู้สูงอายุบ้านเกริน ตำบลบางกระดี อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี. [วิทยานิพนธ์หลักสูตรพัฒนาชุมชนมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2559.

จุฑาพร คำมณี. ปัจจัยที่ทำให้ชมรมผู้สูงอายุประสบ ความสำเร็จสู่การเป็นชมรมที่เข้มแข็ง. [วิทยานิพนธ์หลักสูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ : มหาวิทลัยธรรมศาสตร์; 2558.

Inkong T, Phimoei C, Papakhee et al. The effects of an empowerment program on self-care behaviors of the elderly at Baan Lao Tama Health PromotingHospital, Non-Daeng Subdistrict, Borabue District, Maha Sarakham Province. Interdiscip Acad Res J 2025; 5(2): 81-116.

ประนอม โอกานนท์. การพัฒนารูปแบบชมรมผู้สูงอายุ. รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2544.