การพัฒนารูปแบบการจัดการมูลฝอยติดเชื้อในชุมชนโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของ ภาคีเครือข่าย จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ(1)เพื่อศึกษาสถานการณ์ ปัญหา ความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรม และบริบทของรการจัดการมูลฝอยติดเชื้อในชุมชน จังหวัดนนทบุรี (2) เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการมูลฝอยติดเชื้อในชุมชน (3) เพื่อประเมินผลรูปแบบที่พัฒนาขึ้น  ดำเนินการ 4 ระยะ เป็นเวลา 9เดือน ระยะที่ 1 การศึกษาสถานการณ์ปัญหาโดย การสนทนากลุ่มภาคีเครือข่าย  และศึกษาความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรม การจัดการมูลฝอยติดเชื้อของประชาชนอายุ18ปีขึ้นไป ระยะที่ 2.พัฒนารูปแบบฯโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ระยะที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบ 2 วงรอบ ได้แก่ การทดลองใช้ในครัวเรือนนำร่อง 10 ครัวเรือน เพื่อประเมินและปรับปรุงรูปแบบ ก่อนนำไปทดลองใช้ในครัวเรือนเป้าหมาย 103 ครัวเรือน  ระยะที่4 การสะท้อนผลและประเมิน โดยการสนทนากลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อสะท้อนผล เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แนวคำถามสะท้อนปัญหาแบบสอบถามความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม  แบบประเมินความถูกต้องของการปฏิบัติ แบบบันทึกตัวชี้วัดเชิงระบบและแนวคำถามสำหรับการสะท้อนผล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า ประชาชนมีความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการจัดการมูลฝอยติดเชื้อในระดับดี แต่ยังพบข้อจำกัดเชิงด้านระบบการจัดการมูลฝอยติดเชื้อ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) ระบบต้นทางในครัวเรือน (2) ระบบกลางทางด้านจุดรวบรวมและการเก็บขน (3) ระบบปลายทางด้านการส่งต่อและกำจัดตามมาตรฐาน และ(4) กลไกสนับสนุนจากภาคีเครือข่าย หลังทดลองใช้ระบบ ครัวเรือนเป้าหมายมีค่าเฉลี่ยของพฤติกรรมการจัดการมูลฝอยติดเชื้อเพิ่มขึ้นจาก 2.90±0.42 เป็น 3.87±0.41 และค่าเฉลี่ยความถูกต้องของการปฏิบัติเพิ่มขึ้นจาก 4.98±1.50 เป็น 8.85±0.98 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  (t=50.180 และ t=22.648; p<.001) และ ภาคีเครือข่ายยอมรับรูปแบบที่พัฒนาขึ้นและมองว่าปัจจัยความสำเร็จเกิดจากบรูณาการร่วมกันอย่างเป็นระบบ