แนวทางการป้องกันการเกิดโรคมะเร็งจากทัศนะของผู้เชี่ยวชาญ: การวิจัยเชิงคุณภาพ

Main Article Content

น.อ.หญิง ดร.โสพรรณ โพทะยะ พย.ด.
รองศาสตราจารย์ ดร.วิไลวรรณ ทองเจริญ ค.ด.

บทคัดย่อ

โรคมะเร็งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของคนไทย กว่าร้อยละ 40 ของโรคมะเร็งสามารถป้องกันได้ โดยการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็ง การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจแนวทาง การป้องกันการเกิดโรคมะเร็งที่สามารถป้องกันได้จากมุมมองของผู้เชี่ยวชาญ วิธีการศึกษาโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เชี่ยวชาญ ด้านโรคมะเร็ง เลือกผู้ให้ข้อมูลแบบแบ่งชั้นตามวัตถุประสงค์ (stratified purposeful sampling) จำนวน 30 คน วิเคราะห์ ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) ผลการศึกษาพบว่าแนวทางการป้องกันการเกิดโรคมะเร็งมี 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การกำหนดนโยบายและเป้าหมายที่ชัดเจน 2) การใช้ประโยชน์จากข้อมูลในพื้นที่ 3) การให้ข้อมูลข่าวสารที่เข้าถึง กลุ่มเป้าหมาย 4) การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ 5) การดำเนินงานร่วมกับชุมชนในพื้นที่ 6) การฉีดวัคซีนป้องกัน และ 7) การติดตามประเมินผลและนำผลไปปรับปรุงแก้ไข ผลจากการศึกษาสามารถนำไปใช้ในการกำหนดยุทธศาสตร์การป้องกัน การเกิดโรคมะเร็งที่สอดคล้องกับความต้องการและเหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
โพทะยะ น. ด. ., & ทองเจริญ ร. ด. . (2025). แนวทางการป้องกันการเกิดโรคมะเร็งจากทัศนะของผู้เชี่ยวชาญ: การวิจัยเชิงคุณภาพ. แพทยสารทหารอากาศ, 71(1), 31–42. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/rtafmg/article/view/275661
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization [WHO]. Preventing cancer {Online}, 2020 Nov 3. Available from: https://www.who.int/activities/preventing-cancer>.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข 2564 {Online}, 2022 Dec 9. Available from: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2022/ 11/Hstatistic64.pdf)

ACTION Study Group. Catastrophic health expenditure and 12-month mortality associated with cancer in Southeast Asia: results from a longitudinal study in eight countries. BMC Med. 2015 Aug 18:13:190.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานการสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประจำปี 2565. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด แสงจันทร์การพิมพ์. 2566.

National Cancer Institute. Cancer in Thailand. Vol. XI 2019-2021 {Online}, 2025. Available from:https://www.nci.go.th/th/File_download/Nci%20Cancer%20Registry/Cancer%20in%20Thailand%20Vol.XI.pdf

World Health Organization [WHO]. Cancer. {Online}, 2022 Feb 3. Available from:https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์สถาบันมะเร็งแห่งชาติ พ.ศ. 2563-2565. {Online}, Available from:https://www.nci.go.th/th/Today/ download/แผนยุทธศาสตร์สถาบันมะเร็งแห่งชาติ%2063-65.pdf

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. การสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ. 2564.

National Cancer Institute. Cancer in Thailand. Vol. IX 2013-2015. Bangkok: New Thammada Press (Thailand) Co., Ltd. 2018.

ขนิษฐา ชัยรัตนาวรรณ, ณัฐพศุตม์ ภัทธิราสินสิริ. แหล่งกำเนิด ผลกระทบและแนวทางจัดการฝุ่นละออง PM 2.5 บริเวณภาคเหนือของประเทศไทย. วารสารสมาคมนักวิจัย. 2563;25(1):461-74.

วิษณุ บาดาล. มาตรการทางกฎหมายที่ใช้ต่อการควบคุมและป้องกันมลพิษฝุ่น PM 2.5. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม. 2564;5(1):297-306.

จิตรานนท์ โกสีย์รัตนาภิบาล, กิตติยา ไกรยราช. ความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของประชากรกลุ่มเสี่ยงในจังหวัดสกลนคร. วารสารโรงพยาบาลนครพนม. 2566;10(2):1-17.

ศุภิสรา สุวรรณชาติ, ธิดารัตน์ นิ่มกระโทก. ระดับความรู้และความต้องการข้อมูลเรื่องโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงของประชาชน. วารสารสุขภาพและการพยาบาล. 2565;28(1):e257077.

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. หลักสูตรเสริมสร้างศักยภาพ Cancer Nurse Co-coordinator. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. 2561.

Hsieh HF, Shannon SE. Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research. 2005;15(9):1277-88.

Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic Inquiry. Thousand Oaks, CA: Sage; 1985.

กมล ไชยสิทธิ์, วิทยาธร ท่อแก้ว, สุภาภรณ์ ศรีดี, ปิยะนุช จิตต์เที่ยง. นโยบายและแนวทางการดําเนินการการสื่อสารสุขภาพด้วยสื่อสังคมออนไลน์ของสถาบันมะเร็งแห่งชาติเกี่ยวกับโภชนาการในการป้องกันโรค มะเร็งในพนักงานสํานักงาน. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยา เชิงพุทธ. 2565;7(12):187-201.

กิตติศักดิ์ ประครองใจ, สุมัทนา กลางคาร, สมศักดิ์ ศรีภักดี. การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ แบบมีส่วนร่วม ตำบลพรสำราญ อำเภอคูเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2564;7(4):87-100.

สุชญา สีหะวงษ์, ศิริวรรณ อุทธา, วิริยา ลิมปิทีปราการ, อัทธยาศัย บูระพิน, วัชราภรณ์ วงศ์คูณ. การพัฒนาโปรแกรมการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมป้องกันตนเองจากโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีโดยชุมชนมีส่วนร่วม. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2566;6(3):209-19.

ปรีชา ปิยะพันธ์. การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีโดยใช้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี. 2566; 21(1):52-68.

ธนปนันท์ อัครวีรวัฒน์, พรรณี บัญชรหัตถกิจ. การสื่อสารสุขภาพเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน. วารสารสาธารณสุขแพร่เพื่อการพัฒนา. 2565;2(1):78-89.

เยาวนารถ พันธ์เพ็ง, กัญญรัตน์ หงส์วรนันท์. การสื่อสารสุขภาพผ่านสังคมเครือข่ายกับกลุ่มโรค NCDs ตามแนวคิด “สร้างนำซ่อม”. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุมชลบุรี. 2563;6(1):56-67.

พฤกษา เกษมสารคุณ, บงกชกร หงส์สาม, กันตพิชญ์ ศักดิ์สวัสดิ์. การใช้สื่อดิจิทัลเพื่อส่งเสริมสุขภาพ. วารสารมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์. 2563;37(3):162-82.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ. กรุงเทพฯ: บริษัทอาร์ เอ็น พี พี วอเทอร์ จำกัด. 2564.

ปาจรา โพธิหัง. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในประเทศไทย: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2564;29(3):115-30.

World Health Organization [WHO]. Celebrating the power of vaccines to help prevent cancer. {Online}, 2020 Feb 4. Available from:https://www.who.int/europe/news/item/04-02-2020-celebrating-the-power-of-vaccines-to-help-prevent-cancer

European Society for Medical Oncology [ESMO]. Vaccine-preventable cancers. {Online}, 2024. Available from:https://www.esmo.org/policy/vaccine-preventable-cancers

Termrungruanglert W, Havanond P, Khemapech N, Lertmaharit S, Pongpanich S, Khorprasert C, et al. Cost and effectiveness evaluation of prophylactic HPV vaccine in developing countries. Value in Health. 2012;15:S29-S34.

กรมควบคุมโรค. แนวทางการให้บริการวัคซีนป้องกันการติดเชื้อไวรัสเอชพีวี ตามนโยบายเร่งรัด 100 วัน ของกระทรวงสาธารณสุข ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1 {Online}, 2566. Available from:https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1484620231024034508.pdf