เปรียบเทียบปริมาณการจับฟลูออรีน-18 เอฟดีจี ในภาพเพทที่แก้ค่าการดูดกลืนรังสีด้วยข้อมูลเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ที่มีและไม่มีสารทึบรังสีในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอ

ณัฐ  น้อยพินิจ; ธัญลักษณ์  สวัสดิ์นะที; เบญจมาศ  พรหมเผ่า; กรกช  วรธรรมมงคล; บุญกุล  มณีรักษ์; ธนวัฒน์  สนทราพรพล

ผู้แต่ง

ณัฐ น้อยพินิจ สาขาเวชศาสตร์นิวเคลียร์ ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กรุงเทพมหานคร 10330 ประเทศไทย
ธัญลักษณ์ สวัสดิ์นะที สาขาเวชศาสตร์นิวเคลียร์ ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กรุงเทพมหานคร 10330 ประเทศไทย
เบญจมาศ พรหมเผ่า สาขาเวชศาสตร์นิวเคลียร์ ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กรุงเทพมหานคร 10330 ประเทศไทย
กรกช วรธรรมมงคล ภาควิชารังสีเทคนิคและฟิสิกส์ทางการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร 10330 ประเทศไทย
บุญกุล มณีรักษ์ ภาควิชารังสีเทคนิคและฟิสิกส์ทางการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร 10330 ประเทศไทย
ธนวัฒน์ สนทราพรพล สาขาเวชศาสตร์นิวเคลียร์ ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กรุงเทพมหานคร 10330 ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ค่าปริมาณการจับสารเภสัชรังสีในเนื้อเยื่อ, ภาพเพท, ข้อมูลซีที, สารทึบรังสี, แก้ค่าการดูดกลืนรังสี

บทคัดย่อ

บทนำ: ปัจจุบันมีการรวมเครื่องเพทและซีทีไว้ในเครื่องเดียวกันโดยจะนำข้อมูลของภาพเพทที่แสดงถึงการทำงานของอวัยวะนั้นๆ มารวมกับข้อมูลซีที ที่แสดงถึงลักษณะทางกายวิภาค นอกจากนั้นภาพซีทีสามารถนำมาใช้ในการแก้ไขการดูดกลืนรังสีของเนื้อเยื่อในข้อมูลภาพเพท ซึ่งภาพซีที แสดงถึงคุณสมบัติในการดูดกลืนรังสีของเนื้อเยื่อในบริเวณที่มีโฟตอน โดยหากใช้ข้อมูลของซีทีที่มีการฉีดสารทึบรังสีมาใช้ในการสร้างภาพเพท การแก้ค่าการดูดกลืนรังสีอาจมากกว่าปกติ ซึ่งจะก่อให้เกิดความผิดพลาดในการประเมินปริมาณการจับสารเภสัชรังสีในเนื้อเยื่อ (Standardized Uptake Values; SUV) วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบค่าปริมาณการจับสารเภสัชรังสีในเนื้อเยื่อในภาพเพท ที่แก้ค่าการดูดกลืนรังสีด้วยข้อมูลซีที ที่มีและไม่มีสารทึบรังสี ในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอ วิธีการศึกษา: ศึกษาในหุ่นจำลอง ที่บรรจุ F-18 FDG 157 MBq โดยมีการเติมสารทึบรังสีต่างกัน 3 ชุด คือ 0, 100 และ 200 มิลลิลิตร วาด ROI ลงในบริเวณที่มีการกระจายรังสีสม่ำเสมอทั้งหมด 5 ตำแหน่ง หลังจากนั้นศึกษาในผู้ป่วย 32 คน โดยมีอายุเฉลี่ย 48.33 ± 13.27 ปี และไม่มีความผิดปกติที่ตับ วาด ROI 5 ตำแหน่ง ได้แก่ ตับ ม้าม หัวใจ หลอดเลือดดำใต้กระดูกไหปลาร้า และก้อนมะเร็ง ผลการศึกษา: ค่าเปอร์เซ็นต์ความแตกต่างของ SUV ที่ได้จากการภาพเพทที่แก้ค่าการดูดกลืนรังสีด้วยข้อมูลซีทีที่มีสารทึบรังสี เมื่อเทียบกับที่ไม่มีสารทึบรังสี ในตำแหน่งตับ ม้าม หัวใจ หลอดเลือดดำใต้กระดูกไหปลาร้า และก้อนมะเร็งนั้น โดยค่าเปอร์เซ็นต์ความแตกต่างของ SUV_max เท่ากับ 7.64 ± 4.19%, 8.05 ± 5.17%, 12.32 ± 5.73%, 9.55 ± 4.85% และ 7.09 ± 5.51% ตามลำดับ และค่าเปอร์เซ็นต์ความแตกต่างของ SUV_mean เท่ากับ 8.19 ± 5.34%, 8.68 ± 5.70%, 12.54 ± 5.86, 10.04 ± 4.97% และ 6.01 ± 5.04% ตามลำดับ ความแตกต่างดังกล่าวมีนัยสำคัญทางสถิติ (P value < 0.05) และมีความสัมพันธ์เชิงเส้นสูงระหว่างค่าที่ได้จากทั้งสองวิธี (R^² > 0.95) สรุปผลการศึกษา: ค่า SUV_max และ SUV_mean จากภาพเพทที่แก้ค่าการดูดกลืนรังสีด้วยข้อมูลซีทีที่มีสารทึบรังสี แตกต่างจากภาพที่ไม่มีสารทึบรังสีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Townsend DW, Carney JPJ, Yap JT, Hall NC. PET/CT Today and Tomorrow. J Nucl Med. 2004;45(1):4S-14S.

Bar-Shalom R, Yefremov N, Guralnik L, Gaitini D, Frenkel A, Kuten A, et al. Clinical performance of PET/CT in evaluation of cancer: additional value for diagnostic imaging and patient management. J Nucl Med. 2003;44(8):1200-9.

Koshy M, Paulino AC, Howell R, Schuster D, Halkar R, Davis LW. F-18 FDG PET-CT fusion in radiotherapy treatment planning for head and neck cancer. Head Neck. 2005;27(6):494-502.

Crișan G, Moldovean-Cioroianu NS, Timaru DG, Andrieș G, Căinap C, Chiș V. Radiopharmaceuticals for PET and SPECT Imaging: A Literature Review over the Last Decade. Int J Mol Sci. 2022;23(9):5023.

Trotter J, Pantel AR, Teo BKK, Escorcia FE, Li T, Pryma DA, et al. Positron Emission Tomography (PET)/Computed Tomography (CT) Imaging in Radiation Therapy Treatment Planning: A Review of PET Imaging Tracers and Methods to Incorporate PET/CT. Adv Radiat Oncol. 2023 8(5):101212.

Khamwan K, Krisanachinda A, Pasawang P. The determination of patient dose from 18F-FDG PET/CT examination. Radiat Prot Dosimetry. 2010 Sep;141(1):50-5.

Khamwan K, O'Reilly SE, Plyku D, Goodkind A, Josefsson A, Cao X, Fahey FH, Treves ST, Bolch WE, Sgouros G. Re-evaluation of pediatric 18F-FDG dosimetry: Cristy-Eckerman versus UF/NCI hybrid computational phantoms. Phys Med Biol. 2018 Aug 14;63(16):165012.

Wongsa P, Panperee P, Wangrattanaampai J, Piantham W, Wongkai C, Jantarato A. A comparison of efficiency between 18F-FDG PET neuroimaging analysis software in Alzheimer’s disease patients. Thai J Rad Tech;47(1):64-72.

Israel O, Mor M, Gaitini D, Keidar Z, Guralnik L, Engel A, et al. Combined functional and structural evaluation of cancer patients with a hybrid camera-based PET/CT system using 18F-FDG. J Nucl Med. 2002;43(9):1129-36.

Treglia G, Sadeghi R, Sole AD, Giovanella L. Diagnostic performance of PET/CT with tracers other than F-18-FDG in oncology: an evidence-based review. Clin Transl Oncol. 2014 16(9):770-5.

Boellaard R, Delgado-Bolton R, Oyen WJG, Giammarile F, Tatsch K, Eschner W, et al. FDG PET/CT: EANM procedure guidelines for tumour imaging: version 2.0. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2015;42(2):328-54.

Yau YY, Chan WS, Tam YM, Vernon P, Wong S, Coel M, et al. Application of intravenous contrast in PET/CT: does it really introduce significant attenuation correction error? J Nucl Med. 2005;46(2):283-91.

Kinahan PE, Fletcher JW. PET/CT Standardized Uptake Values (SUVs) in Clinical Practice and Assessing Response to Therapy. Seminars in ultrasound, CT, and MR. 2010;31(6):496–505.

Mawlawi O, Erasmus JJ, Munden RF, Pan T, Knight AE, Macapinlac HA, et al. Quantifying the effect of IV contrast media on integrated PET/CT: clinical evaluation. AJR Am J Roentgenol. 2006;186(2):308-19.

ter Voert EE, van Laarhoven HW, Kok PJ, Oyen WJ, Visser EP, de Geus-Oei LF. Comparison of liver SUV using unenhanced CT versus contrast-enhanced CT for attenuation correction in 18F-FDG PET/CT. Nucl Med Commun. 2014 May;35(5):472-7.

Rebière M, Verburg FA, Palmowski M, Krohn T, Pietsch H, Kuhl CK, et al. Multiphase CT scanning and different intravenous contrast media concentrations in combined F-18-FDG PET/CT: Effect on quantitative and clinical assessment. Eur J Radiol. 2012;81(8):e862-e9.