การวิเคราะห์เชิงพื้นที่และแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของสถานพยาบาลประเภทที่ไม่รับผู้ป่วยไว้ค้างคืนในจังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การกระจายตัวเชิงพื้นที่และแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของสถานพยาบาลประเภทที่ไม่รับผู้ป่วยไว้ค้างคืนในจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางร่วมกับการวิเคราะห์อนุกรมเวลา ใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากทะเบียนสถานพยาบาลระหว่างปี พ.ศ. 2558-2567 ประชากรศึกษาคือสถานพยาบาลประเภทที่ไม่รับผู้ป่วยไว้ค้างคืนทั้งหมด 651 แห่งใน 23 อำเภอ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิค Global Moran's I, Kernel Density Estimation, Getis-Ord Gi*, Spatial Regression Models และ Network Analysis

          ผลการศึกษาพบสถานพยาบาลทั้งหมด 651 แห่ง ประกอบด้วยคลินิกพยาบาล 204 แห่ง (ร้อยละ 31.34) คลินิกเวชกรรมเฉพาะทาง 150 แห่ง (ร้อยละ 23.04) และคลินิกเวชกรรม 134 แห่ง (ร้อยละ 20.58) การวิเคราะห์เชิงพื้นที่แสดงการกระจุกตัวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Moran's I = 0.3097, p < 0.001) โดยอำเภอเมืองมีความหนาแน่นสูงสุด 245 แห่ง (ร้อยละ 37.60) พบจุดร้อน 38 จุด ส่วนใหญ่กระจุกตัวในอำเภอเมือง (ร้อยละ 65.79) ความหนาแน่นประชากรมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการกระจายตัวสถานพยาบาลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (R² = 0.8514, p < 0.001) การวิเคราะห์ระยะทางพบสถานพยาบาลร้อยละ 36.7 อยู่ในรัศมี 15 นาทีจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ขณะที่ร้อยละ 38.9 ต้องใช้เวลาเดินทางมากกว่า 60 นาที แนวโน้มการเติบโตในช่วง 10 ปีพบการเพิ่มขึ้นจาก 473 แห่งเป็น 651 แห่ง คิดเป็นอัตราการเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 3.67 ต่อปี โดยคลินิกเวชกรรมเฉพาะทางมีอัตราการเติบโตสูงสุดร้อยละ 7.82 ต่อปี ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการปรับปรุงกลไกการกำกับดูแลและการวางนโยบายบริหารจัดการระบบบริการสุขภาพเอกชนในระดับจังหวัด