การพัฒนาระบบประเมินการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมในผู้สูงอายุโรคไตวายเรื้อรัง
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, โรคไตเรื้อรัง, การใช้ยาที่ไม่เหมาะสม, Beers' criteriaบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาระบบประเมินการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมและศึกษาผลลัพธ์ของระบบในผู้สูงอายุโรคไตเรื้อรัง
วิธีการศึกษา: การวิจัยและพัฒนาโดยประยุกต์ใช้ FOCUS-PDCA model ดำเนินการที่โรงพยาบาลพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี ระหว่างสิงหาคม-ธันวาคม 2567 แบ่งเป็น 3 ระยะ คือ วิเคราะห์สถานการณ์ปัญหา พัฒนาระบบประเมินตามกรอบ PLEASE (Policy, Labelling, Essential tools, Awareness, Special care, Ethics) และประเมินผลลัพธ์ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยทีมสหสาขาวิชาชีพ 10 คน และผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปที่มีโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-4 จำนวน 106 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ Beers' criteria, PCNE classification และแบบประเมิน MMAS-8
ผลการศึกษา: ก่อนพัฒนาพบการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมร้อยละ 38.68 โดยพบ Omeprazole มากที่สุด (ร้อยละ 28.30) รองลงมาคือ Aspirin (ร้อยละ 16.04) และ Amitriptyline (ร้อยละ 2.83) หลังพัฒนาระบบ การใช้ยาที่ไม่เหมาะสมลดลงเหลือร้อยละ 12.26 ปัญหาการใช้ยาได้รับการแก้ไขร้อยละ 73.21 ความสม่ำเสมอในการรับประทานยาระดับสูงเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 58.49 เป็นร้อยละ 85.85 ผู้ป่วยมีความพึงพอใจต่อระบบในระดับมากที่สุด (4.64±0.36)
สรุป: ระบบประเมินการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมที่พัฒนาขึ้นตามกรอบ PLEASE สามารถลดอุบัติการณ์การใช้ยาที่ไม่เหมาะสมได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพิ่มความสม่ำเสมอในการใช้ยา และได้รับการยอมรับจากบุคลากรทางการแพทย์และผู้ป่วย ระบบนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้สูงอายุโรคไตเรื้อรังเพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการใช้ยาได้อย่างเป็นรูปธรรม
เอกสารอ้างอิง
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล. การประชุมวิชาการกลุ่มเภสัชกรผู้ดูแลผู้ป่วยโรคไต (ประเทศไทย) ประจำปี พ.ศ. 2560 กรุงเทพ: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย); 2560 [cited 6 กรกฎาคม 2567]. Available from: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=seminar_detail&subpage=seminar_detail&id=1489.
Ingsathit A, Thakkinstian A, Chaiprasert A, Sangthawan P, Gojaseni P, Kiattisunthorn K, et al. Prevalence and risk factors of chronic kidney disease in the Thai adult population: Thai SEEK study. Nephrology Dialysis Transplantation 2010;25(5):1567-75.
สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (aged society) [cited 6 กรกฎาคม 2567]. Available from: https://thaipublica.org/2024/02/thailand-becomes-aged-society/.
Budnitz DS, Lovegrove MC, Shehab N, Richards CL. Emergency hospitalization for adverse drug events in older Americans. Survey of Anesthesiology 2012;56(2):65-6.
Masnoon N, Shakib S, Kalisch-Ellett L, Caughey GE. What is polypharmacy? A systematic review of definitions. BMC geriatrics 2017;17:1-10.
Roy NT, Sajith M, Bansode MP. Assessment of factors associated with low adherence to pharmacotherapy in elderly patients. Journal of Young Pharmacists 2017;9(2):272.
Domrongkitchaiporn S, Sritara P, Kitiyakara C, Stitchantrakul W, Krittaphol V, Lolekha P, et al. Risk factors for development of decreased kidney function in a southeast Asian population: a 12-year cohort study. Journal of the American Society of Nephrology 2005;16(3):791-9.
Panel AGSBCUE, Fick DM, Semla TP, Beizer J, Brandt N, Dombrowski R, et al. American Geriatrics Society 2015 updated beers criteria for potentially inappropriate medication use in older adults. Journal of the American Geriatrics Society 2015;63(11):2227-46.
Hanlon JT, Schmader KE, Koronkowski MJ, Weinberger M, Landsman PB, Samsa GP, et al. Adverse drug events in high risk older outpatients. Journal of the American Geriatrics Society 1997;45(8):945-8.
Kondo N, Nakamura F, Yamazaki S, Yamamoto Y, Akizawa T, Akiba T, et al. Prescription of potentially inappropriate medications to elderly hemodialysis patients: prevalence and predictors. Nephrology Dialysis Transplantation 2015;30(3):498-505.
กระทรวงสาธารณสุข. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพด้านการแพทย์ 2567 [cited 6 กรกฎาคม 2567]. Available from: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report_kpi.php?flag_kpi_level=1&flag_kpi_year=2022&source=pformated/format1.php&id=d843f25a088253c22344d771113cf409.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educational and psychological measurement 1970;30(3):607-10.
ณัฐภัสสร เดิมขุนทด, รัชนีวรรณ ขวัญเจริญ, ชาญวัฒน์ ชวนตันติกมล, พิชญ์ พหลภาคย์, สว่างจิต สุรอมรกูล. ผลของการติดตามสุขภาพทางไกล ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความสม่ำเสมอในการรับประทานยาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ดี. วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง 2564;65(Supplement November):76-87.
Strand LM, Morley PC, Cipolle RJ, Ramsey R, Lamsam GD. Drug-related problems: their structure and function. Dicp 1990;24(11):1093-7.
ปรีชา มนทกานติกุล. การให้การบริบาลทางเภสัชกรรมอย่างเป็นระบบ. In: เฉลิมศรี ภุมมางกูร, กฤตติกา ตัญญะแสนสุข, editors. โอสถกรรมศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: นิวไทยมิตรการพิมพ์; 2547.
Mil J, Horvat N, Westerlund T. Classification for Drug Related Problems V8. 02. Pharmaceutical Care Network Europe Foundation [série na Internet] 2017.
Deming WE. W. Edwards Deming: Madonna University; 1991.
พรพิมล จันทร์คุณาภาส, ไพรำ บุญญะฤทธิ์, วรนัดดา ศรีสุพรรณ, ไพทิพย์ เหลืองเรืองรอง, นุชน้อย ประภาโส. การพัฒนาระบบบริการ สาขาพัฒนาระบบบริการให้มีการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. นนทบุรี: สำนักปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข; 2559.
Hanlon JT, Perera S, Newman AB, Thorpe JM, Donohue JM, Simonsick EM, et al. Potential drug-drug and drug-disease interactions in well-functioning community-dwelling older adults. Journal of clinical pharmacy and therapeutics 2017;42(2):228-33. doi:10.1111/jcpt.12502. pmcid:PMC5336465.
Tesfaye WH, Castelino RL, Wimmer BC, Zaidi STR. Inappropriate prescribing in chronic kidney disease: a systematic review of prevalence, associated clinical outcomes and impact of interventions. International journal of clinical practice 2017;71(7):e12960.
Falconnier AD, Haefeli WE, Schoenenberger RA, Surber C, Martin-Facklam M. Drug dosage in patients with renal failure optimized by immediate concurrent feedback. Journal of general internal medicine 2001;16(6):369-75.
Almanasreh E, Moles R, Chen TF. The medication reconciliation process and classification of discrepancies: a systematic review. British journal of clinical pharmacology 2016;82(3):645-58.
Lazarus B, Chen Y, Wilson FP, Sang Y, Chang AR, Coresh J, et al. Proton pump inhibitor use and the risk of chronic kidney disease. JAMA internal medicine 2016;176(2):238-46.
Viswanathan M, Kahwati LC, Golin CE, Blalock SJ, Coker-Schwimmer E, Posey R, et al. Medication therapy management interventions in outpatient settings: a systematic review and meta-analysis. JAMA internal medicine 2015;175(1):76-87.
Lee JK, Grace KA, Taylor AJ. Effect of a pharmacy care program on medication adherence and persistence, blood pressure, and low-density lipoprotein cholesterol: a randomized controlled trial. Jama 2006;296(21):2563-71.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ประกาศเกี่ยวกับลิขสิทธิ์
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของชมรมเภสัชสาธารณสุขแห่งประเทศไทย
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับชมรมเภสัชสาธารณสุขจังหวัดแห่งประเทศไทย และบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
