ผลของการบริหารคลังยาโดยการมีส่วนร่วมขององค์การเภสัชกรรมในโรงพยาบาลชุมพรเขตรอุดมศักดิ์

บทคัดย่อ

ระบบบริหารคลังยามีบทบาทสำคัญต่อความต่อเนื่องของการรักษา ความปลอดภัยของผู้ป่วย และประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรทางการเงินของโรงพยาบาล โรงพยาบาลชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ได้พัฒนารูปแบบความร่วมมือเชิงระบบกับองค์การเภสัชกรรม (collaborative inventory management) เพื่อยกระดับความพร้อมใช้ยา ควบคู่กับการควบคุมต้นทุนคงคลังและภาระงานบุคลากร วัตถุประสงค์:(1) เพื่อประเมินผลของการบริหารคลังยาโดยการมีส่วนร่วมขององค์การเภสัชกรรมต่อประสิทธิภาพการบริหารคลังยา และ (2) เพื่อใช้ผลการประเมินเป็นฐานในการปรับปรุงรูปแบบการบริหารคลังยาให้เหมาะสมกับบริบทของโรงพยาบาลวิธีการศึกษา:การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ใช้ข้อมูลย้อนหลังจากระบบ Inventory BMS–HOSxP XE เปรียบเทียบช่วงก่อนการดำเนินการแทรกแซง (เมษายน 2567–กรกฎาคม 2568) และช่วงหลังการดำเนินการแทรกแซง (กันยายน–พฤศจิกายน 2568) กลุ่มตัวอย่างคือรายการยาที่องค์การเภสัชกรรมเป็นผู้ผลิตหรือจัดจำหน่าย หรือเป็นยาที่มีผู้ผลิตหรือผู้นำเข้ารายเดียว จำนวน 112 รายการ ตัวชี้วัดที่ประเมิน ได้แก่ จำนวนวันคงคลัง มูลค่าคงคลัง อัตราการหมุนเวียนสต็อก อัตราการเติมเต็มคำสั่งซื้อ อัตรายาขาดสต็อก อัตรายาหมดอายุ และระยะเวลาดำเนินการจัดซื้อ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Wilcoxon signed-rank test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ α = 0.05 ผลการวิจัย:จำนวนวันคงคลังเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 1.6 เป็น 9.02 วัน ขณะที่มูลค่าคงคลังรวมเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย (1,605,278.64 เป็น 1,617,411.38 บาท) อัตราการหมุนเวียนสต็อกลดลงจาก 18.35 เป็น 3.51 อัตราการเติมเต็มคำสั่งซื้อ ลดลงจากร้อยละ 84.31 เป็นร้อยละ 73.55 ไม่พบยาหมดอายุในทั้งสองช่วงเวลา และจำนวนรายการยาขาดสต็อกลดลงจาก 6 เป็น 2 รายการ ทั้งนี้ มูลค่าคงคลังรายรายการยาไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (W = 2086.5, p = 0.2296)สรุปผลการวิจัย:รูปแบบการบริหารคลังยาโดยการมีส่วนร่วมขององค์การเภสัชกรรมช่วยเสริมสร้างความมั่นคงด้านความพร้อมใช้ยาโดยไม่เพิ่มภาระมูลค่าคงคลังอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม ควรบริหารระดับสำรองยาและรอบการจัดส่งให้มีความยืดหยุ่นตามความเสี่ยงและความผันผวนของความต้องการใช้ยาและกระบวนการจัดหา และจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเพื่อส่งเสริมการพัฒนาระบบให้ยั่งยืนในระยะยาว

คำสำคัญ: การบริหารคลังยา; องค์การเภสัชกรรม; การวิจัยเชิงปฏิบัติการ; ยาขาดคลัง; โรงพยาบาลจังหวัด